Sezon rozliczeń podatkowych jest już na ostatniej prostej. Przygotowanie zeznania PIT bez błędów jest dużym wyzwaniem, szczególnie dla osób, które pracują projektowo i uzyskują dochody z wielu źródeł. Poziom trudności wzrasta, gdy tzw. wolni strzelcy podejmowali w ciągu ostatniego roku działania na podstawie bardzo różniących się form współpracy. Niektórzy freelancerzy pracują na własnej działalności, inni na podstawie alternatywnych rozwiązań bez konieczności prowadzenia firmy. O czym takie osoby muszą pamiętać, składając deklarację podatkową?
Freelancing w Polsce przestaje być alternatywą dla etatu, a staje się pełnoprawnym obszarem rynku pracy – czytamy w raporcie „Freelancing w Polsce. Między stabilnością a adaptacją”, zrealizowanym przez platformę Useme wspólnie z agencją badawczą ABR Sesta. Z tego badania wynika, że co roku rynek freelancingu zasilany jest sporą grupą nowych specjalistów. Ponad 45 proc. respondentów pracuje w obecnej specjalizacji dwa lata lub krócej. Znaczna ich część w tym roku po raz pierwszy będzie musiała złożyć deklarację podatkową, będąc w nowej zawodowej roli. Na co muszą zwracać uwagę podczas rozliczania PIT? Pamiętajmy, że mogą prowadzić działalność według różnych form współpracy.
PIT bez prowadzenia firmy
Jak wynika z raportu Useme, największa grupa badanych freelancerów korzysta z form rozliczeń, które nie wymagają prowadzenia działalności gospodarczej. Aż 52 proc. wolnych strzelców rozliczało się w ubiegłym roku na bazie umowy cywilnoprawnej, a 31 proc. poprzez platformy pośredniczące. Brak konieczności prowadzenia firmy to rozwiązanie szczególnie popularne wśród osób, które pracują projektowo w sposób nieregularny lub łączą freelancing z etatem.
Wolni strzelcy bez działalności rozliczają się jako osoby fizyczne według skali podatkowej. Dochody uzyskane bez działalności gospodarczej wykazują zwykle w formularzu PIT-37. Jest on standardową deklaracją dla osób, których zaliczki na podatek były pobierane przez płatnika – czyli zleceniodawcę lub platformę.
Freelancer uzupełnia roczne zeznanie na podstawie informacji PIT-11, które otrzymuje od każdego zleceniodawcy. Ci, którzy w ciągu roku współpracowali z wieloma klientami, muszą uwzględnić znaczną liczbę dokumentów. Przed złożeniem PIT warto zweryfikować, czy otrzymaliśmy komplet dokumentów. Trzeba też pamiętać o tym, że podatnik ma obowiązek rozliczenia przychodów również w sytuacji, gdy nie dostanie on PIT-11.
– Jeśli w ramach działalności freelancerskiej korzystamy z platform, w tym wypadku to one występują jako pośrednik w rozliczeniach i nawiązują w naszym imieniu umowy ze zleceniodawcami. Nasi użytkownicy otrzymują od nas w okresie podatkowym jedno zbiorcze zestawienie przychodów za cały rok, co znacząco upraszcza proces składania deklaracji – tłumaczy Przemysław Głośny, CEO platformy Useme.
Do zapamiętania: obowiązek złożenia PIT istnieje zawsze, nawet jeśli zaliczki na podatek były pobierane na bieżąco w trakcie roku.
Działalność nierejestrowana: jak się rozliczyć?
Freelancerzy, którzy dopiero zaczynają przygodę w tej branży oraz ci, którzy uzyskują niewielkie przychody, wybierają współpracę w ramach działalności nierejestrowanej. W tej formie aktywności zarobkowej nie muszą zakładać firmy, jednak obowiązkowe jest dla nich spełnienie określonych warunków. Główny – należy zmieścić się w limicie kwartalnych przychodów, który nie może być wyższy niż 10 813,50 zł brutto. Jeśli przekroczymy ten próg, wtedy konieczna jest rejestracja działalności gospodarczej.
Warto pamiętać, że przychody z działalności nierejestrowanej są opodatkowane według skali podatkowej i wykazuje się je w formularzu PIT-36.
Prowadzenie działalności gospodarczej
Trzecią opcją jest prowadzenie przez freelancera jednoosobowej działalności gospodarczej. Ma on wtedy w ramach deklaracji PIT większe możliwości optymalizacji podatkowej, jednak równocześnie na jego głowie jest więcej obowiązków formalnych. Zauważmy, że w kontekście PIT bardzo ważne znaczenie ma forma opodatkowania wybrana przez przedsiębiorcę na dany rok. Opcje do wyboru to:
Skala podatkowa – rozliczenie na zasadach ogólnych oznacza opodatkowanie dochodu według stawek 12% i 32% i daje freelancerowi możliwość korzystania z kwoty wolnej od podatku, prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem, a także opcję odliczania kosztów uzyskania przychodu. W tym przypadku freelancer składa PIT-36.
Podatek liniowy – stała stawka opodatkowania w wysokości 19%, niezależnie od wysokości dochodu. Jest często wybierany przez freelancerów osiągających wyższe przychody. W tej opcji nie obowiązuje kwota wolna od podatku, a także nie ma opcji wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Rozliczenie następuje na formularzu PIT-36L.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – polega na opodatkowaniu przychodu, a nie dochodu. Oznacza to brak możliwości odliczania kosztów, ale jednocześnie wiąże się to z uproszczoną księgowością. Stawka ryczałtu zależy od rodzaju wykonywanej działalności. W tym przypadku freelancer składa do Urzędu wypełniony formularz PIT-28.
Ulgi – sposób na obniżenie podatku
Prowadząc działalność gospodarczą, freelancerzy mogą skorzystać z preferencji składkowych jak ulga na start, preferencyjne składki ZUS czy Mały ZUS Plus. Ich prawidłowe zastosowanie ma wpływ nie tylko na bieżące rozliczenie, ale też na opłacalność prowadzenia działalności w kolejnych latach.
Freelancerzy mogą korzystać także z dodatkowych zachęt, takich jak:
- Ulga prorodzinna – można ją stosować w deklaracjach PIT za 2025 r., gdy składamy PIT-36 lub PIT-37.
- Ulga na internet – dostępna przy rozliczaniu PIT-36, PIT-37, a także PIT-28. W ramach tej ulgi możemy odliczyć maksymalnie 760 zł rocznie wydatków poniesionych na dostęp do Internetu, na podstawie rachunków lub faktur. Warto tu zaznaczyć, że ulga na internet może być stosowana maksymalnie przez dwa kolejne lata dla tego samego podatnika.
- Ulga rehabilitacyjna – obowiązuje w PIT-36 i PIT-37 i obejmuje wydatki związane z niepełnosprawnością — np. zakup leków, turnusy rehabilitacyjne, adaptacje mieszkań, utrzymanie psa asystującego czy świadczenia pielęgniarskie. Wiele kategorii wydatków w ramach tej ulgi ma własne limity odliczeń, a część – takie jak leki – może być odliczana w określonych kwotach miesięcznych.
- Darowizny – np. na cele pożytku publicznego, kościelne lub kształcenie zawodowe – można odliczyć do 6 % dochodu.
Analiza przed decyzją na następny rok
Roczne zeznanie podatkowe należy złożyć do 30 kwietnia. Dotyczy to wszystkich wolnych strzelców – niezależnie od formy pracy. Aby nie popełnić błędu i spełnić obowiązek podatkowy bez stresu, należy zadbać o rozliczenie wcześniejsze niż na końcu kwietnia. Warto wcześniej skompletować wszystkie dokumenty i sprawdzić, czy w naszym zeznaniu podatkowym uwzględnione zostały wszystkie źródła dochodu.
– Rozliczenie roczne to dla wielu freelancerów także dobry moment, by na bazie analizy całościowych kosztów i dochodów odpowiedzieć sobie na pytanie, jaką formę pracy wybrać w kolejnym roku – działalność gospodarczą, działalność nierejestrowaną, czy może model hybrydowy – zwraca uwagę Przemysław Głośny z Useme.
Skuteczna pomoc w rozliczeniu PIT
Samodzielne przygotowanie zeznania podatkowego może sprawiać wiele trudności. Łatwą i szybką metodą na obliczenie przysługującego za poprzedni rok zwrotu podatku PIT jest skorzystanie z dostępnych na rynku programów, które krok po kroku przeprowadzą podatnika przez cały proces. Redakcja poleca usługę e-pity. To opcja dla każdego, nawet osób, które nie znają się na podatkach. Podatnik przepisuje do programu wszystkie kwoty ze swojego druku PIT-11, a usługa e-pity obliczy za niego przysługujący zwrot. Z usługi można skorzystać poniżej:
Kolejną korzyścią jest możliwość automatycznej wysyłki deklaracji PIT do US. Program umożliwia również wydrukowanie rozliczonego PIT-u wraz z Urzędowym Poświadczeniem Odbioru druku PIT przez urząd skarbowy.
