Śmierć małżonka to nie tylko ogromne przeżycie osobiste, ale także szereg formalności, w tym kwestie podatkowe. Czy po stracie współmałżonka można skorzystać ze wspólnego rozliczenia? Kto składa PIT za osobę zmarłą i co z przysługującymi jej ulgami oraz ewentualnym zwrotem podatku? Wyjaśniamy, jakie prawa i obowiązki podatkowe ma wdowa lub wdowiec wobec fiskusa.

Wspólne rozliczenie małżonków to jedna z najczęściej wybieranych preferencji podatkowych w Polsce. W praktyce jednak pojawia się wiele wątpliwości:

• kto składa PIT za zmarłego?
• czy możliwe jest wspólne rozliczenie po śmierci małżonka w 2025 roku?
• czy wdowa lub wdowiec zachowuje prawo do ulg i odliczeń podatkowych przysługujących zmarłemu?
• czy kiedy podatnik zdążył rozliczyć PIT i zmarł małżonek musi zapłacić podatek lub uzyska zwrot, jeżeli z zeznania wyszła nadpłata podatku?

Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zasady rozliczenia z fiskusem po śmierci małżonka.

PIT za zmarłego – kto ma obowiązek złożyć zeznanie?

Wbrew częstym obawom, rodzina nie ma obowiązku samodzielnego składania zeznania PIT za zmarłego podatnika.

Zgodnie z przepisami ustawy o PIT:

• zeznanie podatkowe za osobę zmarłą sporządza naczelnik urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania zmarłego,
• spadkobiercy otrzymują z urzędu skarbowego zawiadomienie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,
• w odpowiedzi powinni przekazać informacje o przysługujących zmarłemu ulgach i odliczeniach.

To urząd skarbowy ustala ostateczną wysokość podatku – zarówno w przypadku nadpłaty, jak i niedopłaty. Inaczej jest jednak w przypadku małżonków, którzy chcą po raz ostatni skorzystać ze wspólnego rozliczenia ze zmarłym współmałżonkiem.

Wspólne rozliczenie z nieżyjącym małżonkiem w 2025 roku

Śmierć jednego z małżonków nie zawsze wyklucza wspólne rozliczenie podatkowe.

Zgodnie z art. 6a ust. 1 ustawy o PIT, wspólne opodatkowanie jest możliwe, jeżeli:

• małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim,
• istniała między nimi wspólność majątkowa,
• małżonek zmarł po zakończeniu roku podatkowego, ale przed złożeniem zeznania.

W takiej sytuacji:

• wniosek o wspólne rozliczenie składa żyjący małżonek,
• nie wolno podpisywać zeznania „w imieniu zmarłego” – podpis składa wyłącznie żyjący współmałżonek.

To rozwiązanie pozwala często znacząco obniżyć podatek dzięki zastosowaniu korzystniejszej skali podatkowej.

Ulgi i odliczenia po śmierci małżonka – czy przepadają?

Dobra wiadomość dla wdów i wdowców: prawo do ulg i odliczeń nie przepada wraz ze śmiercią małżonka.

Jeżeli zmarły w 2025 roku poniósł wydatki uprawniające do skorzystania z ulg podatkowych, żyjący małżonek (może je uwzględnić.

Dotyczy to m.in.:

• ulgi rehabilitacyjnej (wydatki na leczenie i rehabilitację),
• darowizn,
• innych ustawowych odliczeń od dochodu lub podatku.

Wspólne rozliczenie ze zmarłym małżonkiem – kto otrzyma zwrot?

Jeżeli małżonkowie rozliczają się wspólnie (a jeden z nich zmarł po zakończeniu roku podatkowego, ale przed złożeniem zeznania), deklarację składa żyjący małżonek.

W takiej sytuacji:

• zwrot podatku wynikający ze wspólnego zeznania co do zasady trafia do żyjącego małżonka jako podatnika składającego deklarację,
• urząd skarbowy traktuje wspólne rozliczenie jako jedno zobowiązanie podatkowe.

Oznacza to, że wdowiec lub wdowa otrzymuje zwrot bez konieczności prowadzenia odrębnego postępowania spadkowego w zakresie samej nadpłaty wynikającej ze wspólnego PIT.

Zwrot podatku należny wyłącznie zmarłemu

Inaczej wygląda sytuacja, gdy:

• urząd skarbowy sporządza rozliczenie wyłącznie za zmarłego (poza wspólnym PIT),
• nadpłata wynika z dochodów przypisanych tylko zmarłemu,
• postępowanie prowadzone jest wobec spadkobierców.

Wtedy zwrot przysługuje spadkobiercom, zgodnie z zasadami dziedziczenia. Aby otrzymać pieniądze, trzeba przedłożyć:

• prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku
  lub
• notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

Wniosek o zwrot podatku po osobie zmarłej

W praktyce często zdarza się, że po rozliczeniu podatku osoby zmarłej przez fiskusa powstaje nadpłata. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT oraz Ordynacji podatkowej, prawo do jej otrzymania przysługuje spadkobiercom. Na tych samych zasadach przechodzi na nich także obowiązek zapłaty ewentualnej zaległości podatkowej. Tak też będzie w sytuacji, kiedy podatnik zdążył się samodzielnie rozliczyć i zmarł przed zapłatą podatku wynikającą z rozliczenia.

Odpowiedzialności za długi podatkowe zmarłego można uniknąć wyłącznie poprzez skuteczne odrzucenie spadku – przed sądem lub u notariusza – w ustawowym terminie. W sytuacji, kiedy podatnik nie zdążył się samodzielnie rozliczyć po uzyskaniu informacji o śmierci podatnika urząd skarbowy przygotowuje projekt rozliczenia i wzywa spadkobierców do ustalenia ostatecznej treści zobowiązania.

Wezwanie zawiera dane dotyczące dochodów zmarłego. Spadkobiercy mają 30 dni na odpowiedź. W tym czasie mogą:

• wskazać przysługujące zmarłemu ulgi i odliczenia,
• uwzględnić koszty uzyskania przychodu,
• przedstawić dodatkowe dokumenty mające wpływ na wysokość podatku.

Na podstawie przekazanych informacji naczelnik urzędu skarbowego wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego albo nadpłaty.

Termin zapłaty podatku

Jeżeli decyzja wykaże podatek do zapłaty, spadkobiercy powinni uregulować należność w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Odpowiedzialność obejmuje ich zgodnie z zasadami prawa spadkowego.

Jak uzyskać zwrot nadpłaty?

W przypadku nadpłaty urząd skarbowy dokona zwrotu na rzecz spadkobierców po potwierdzeniu ich prawa do spadku. Zgodnie z art. 105 § 2 Ordynacji podatkowej, konieczne jest przedłożenie:

• prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku
  albo
• zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza.

Dopiero po złożeniu jednego z tych dokumentów organ podatkowy może wypłacić środki osobom uprawnionym.