Nowa ustawa o płacy minimalnej zakłada aż 17 ważnych zmian i jest już na ukończeniu prac legislacyjnych. Najistotniejsze dotyczą zasad podnoszenia najniższej krajowej każdego roku. Według najnowszych prognoz opartych na analizach Ministerstwa Finansów minimalne wynagrodzenie po zmianach może wzrosnąć nawet do 5103 zł brutto w 2027 roku.

Nowy sposób ustalania płacy minimalnej opierać się będzie na zapisach unijnej dyrektywy, która mówi, że państwa wspólnoty powinny wdrożyć wspólny mechanizm ustalania płacy minimalnej – 60 proc. mediany lub 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia w kraju. Choć dyrektywa ta zaliczyła w Polsce już 16 miesięcy poślizgu, to oficjalnie ma ona wejść w życie już w styczniu. Ile zatem wyniesie podwyżka minimalnego w 2027 roku po zmianach przepisów?

Minimalna pensja przebije 5 tys. zł?

Jest duża szansa na to, że nowe przepisy wdrażające unijną dyrektywę w Polsce, zaczną obowiązywać już z początkiem przyszłego roku. Projektem ma zająć się jeszcze w tym tygodniu Stały Komitet Rady Ministrów. Ile zatem może wynieść najniższa krajowa po zmianach przepisów?

Gazeta Fakt przedstawiła wyliczenia wzrostu płacy minimalnej, dokonane na podstawie prognoz Ministerstwa Finansów. Wynika z nich, że już w przyszłym roku może dojść do przekroczenia psychologicznej bariery 5 tys. zł płacy minimalnej. Najniższa krajowa ma wynieść:

• od stycznia 2027 r. 5 tys. 103 zł brutto,
• od stycznia 2028 r. – 5 tys. 420 zł brutto,
• od stycznia 2029 r. – 5 tys. 747 zł brutto.

17 ważnych zmian w ustawie o płacy minimalnej

Zmiana zasad ustalania płacy minimalnej to tylko jedna z aż 17 zmian, które mają wejść w życie za sprawą nowego projektu. Inne wymienione w projekcie ustawy to:

• Uzupełnienie słownika pojęć znajdującego się w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu,
• Utrzymanie dwóch terminów zmiany płacy minimalnej w przypadku, gdy prognozowany na rok następny wskaźnik cen wynosić będzie co najmniej 105%. Wówczas płaca minimalna jak dotychczas będzie waloryzowana z dniem 1 stycznia i 1 lipca danego roku.
• Podniesienie roli Rady Dialogu Społecznego i oficjalne wyznaczenie jej jako organu doradczego w kwestiach związanych z ustalaniem i aktualizacją wysokości pensji minimalnej,
• Podkreślenie roli strony pracowników i strony pracodawców w sprawach związanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę a także ich zaangażowanie w  ustalaniu i aktualizowaniu płacy minimalnej.
• Doprecyzowanie zasad corocznego ustalania minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej. Tak jak dotychczas ,,wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie corocznie przedmiotem negocjacji prowadzonych w ramach RDS. Rada Ministrów przedstawia RDS do negocjacji propozycje wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę dla pracowników oraz minimalnej stawki godzinowej dla określonych umów cywilnoprawnych – w terminie do dnia 15 czerwca każdego roku. Negocjacje prowadzone będą przez 30 dni od dnia otrzymania propozycji i informacji. Jeżeli w tym terminie RDS nie uzgodni ww. wysokości gwarancji płacowych, wówczas decyzje w tym zakresie podejmie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia„
• Utrzymanie konieczności corocznego wzrostu wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w stopniu nie niższym niż prognozowany na dany rok wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Utrzymana zostanie również zasada mówiąca, że jeśli w roku podejmowania negocjacji wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie niższa od połowy wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w I kwartale tego roku, gwarancja ta jest zwiększana dodatkowo o 2/3 prognozowanego wskaźnika realnego przyrostu PKB,
• Utrzymanie dotychczasowych zasad związanych ze sposobem zaokrąglania przy dokonywaniu obliczeń dotyczących płacy minimalnej i minimalnej stawki godzinowej,
• Umieszczenie w ustawie wartości referencyjnej, która będzie stosowana do oceny adekwatności wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• Wprowadzenie obowiązku dokonywania aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę co najmniej raz na 4 lata biorąc pod uwagę takie czynniki jak siła nabywcza ustawowych wynagrodzeń minimalnych z uwzględnieniem kosztów utrzymania, ogólny poziom wynagrodzeń i ich rozkład, stopa wzrostu wynagrodzeń oraz długoterminowe krajowe poziomy produktywności i ich zmiany,
• Uregulowanie samej procedury aktualizowania minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jak tłumaczą projektodawcy ,,aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie dokonywać Rada Ministrów mając na uwadze stanowiska lub opinie strony pracowników i strony pracodawców RDS. Zgodnie z procedurą uzgadniania minimalnego wynagrodzenia za pracę na rok następny, Rada Ministrów w roku aktualizacji będzie przedstawiała RDS propozycję minimalnego wynagrodzenia za pracę, która będzie już uwzględniała zastosowaną aktualizację minimalnego wynagrodzenia za pracę”,
• Wprowadzenie obowiązku przekazywania sprawozdań co 2 lata do Unii Europejskiej, zawierających szereg danych o pensji minimalnej w tym m.in. dotyczących aktualnego poziom minimalnego wynagrodzenia za pracę, czy odsetek pracowników objętych minimalnym wynagrodzeniem za pracę,
• Wprowadzenie wynagrodzenia minimalnego za pracę jako wynagrodzenia zasadniczego,
• Zmiany w zakresie terminu wypłaty wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej, podwyższenia kary za zaniżanie wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej, oraz wprowadzenia kary za niewypłacanie wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej,
• Zaostrzenie kar związanych z niewywiązywaniem się z obowiązków pracodawcy w zakresie płacy minimalnej. Założenia zakładają wprowadzenie nowego typu przestępstwa oraz  wykroczenia, które związane są z naruszeniem prawa pracownika do wynagrodzenia za pracę, a także przewiduje naliczanie odsetek za nieterminowe wypłacenie należnych pracownikom wynagrodzeń,
• Wskazanie nowego terminu przeprowadzenia pierwszej aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz przekazania pierwszego sprawozdania do Komisji Europejskiej,
• Pozostawienie dotychczas obowiązującego w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu z 2002 r. przepisu definiującego najniższe wynagrodzenie za pracę,
• Zachowanie mocy, do dnia 31 grudnia 2025 r., obwieszczenia ustalającego wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. Oznacza to, że przepisy projektu ustawy będą miały zastosowanie do ustalenia wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r.
  

Płaca minimalna = płaca zasadnicza

Bez wątpienia znaczącą i często kluczową dla pracowników zmianą, która niejednokrotnie bardzo realnie wpłynie na wysokość pensji otrzymanej do ręki, jest zrównanie płacy minimalnej z płacą zasadniczą. O te zmiany apelowały już od wielu miesięcy Związki Zawodowe. Jak podkreślał w swoim postulacie m.in. Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa – niedopracowane przepisy powodują, że wielu pracowników pomimo prawa do płacy minimalnej w kwocie wskazanej w rozporządzeniu, nadal uzyskuje wynagrodzenie znacząco niższe.

,,Obecnie wynagrodzenie zasadnicze tysięcy pracowników jest niższe niż ustawowo określona płaca minimalna. Pracownicy otrzymują wynagrodzenie na przykład 3000 zł brutto, a 600 zł dostają w postaci premii, nagrody czy dodatku funkcyjnego”. Problem wynika bezpośrednio z różnicy pomiędzy wynagrodzeniem minimalnym wskazanym w rozporządzeniu, a wynagrodzeniem zasadniczym uzyskiwanym przez pracowników, które w żaden sposób nie jest tożsame z definicją tego pierwszego.