Pobierz e-pity 2020

Rezygnacja z ZFŚS i wypłaty świadczenia urlopowego u małego pracodawcy

Gazeta Podatkowa

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zaspokajanie, w miarę posiadanych środków, potrzeb socjalnych pracowników. Działalność socjalna prowadzona przez pracodawców polega najczęściej na tworzeniu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub wypłacaniu świadczenia urlopowego. Określona grupa pracodawców może jednak zrezygnować z powyższych form działalności socjalnej, przy zachowaniu określonych wymogów.

Firmy pozabudżetowe z opcją rezygnacji

Obowiązek prowadzenia działalności socjalnej przez pracodawców w pierwszej kolejności zależy od ich statusu prawnego. W przypadku gdy pracodawca jest jednostką budżetową lub samorządowym zakładem budżetowym, tworzy ZFŚS obligatoryjnie.

W sferze pozabudżetowej obowiązek tworzenia ZFŚS uzależniony jest od stanu zatrudnienia. Jeżeli na dzień 1 stycznia danego roku wynosi on co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, pracodawca ma obowiązek tworzenia ZFŚS. Przy niższym stanie zatrudnienia, tj. gdy na 1 stycznia danego roku wynosi on poniżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, pracodawcy nie są zobowiązani (z pewnym wyjątkiem) do tworzenia ZFŚS, jak też nie muszą wypłacać świadczenia urlopowego. Ta grupa pracodawców może prowadzić ZFŚS lub wypłacać świadczenie urlopowe na zasadzie dobrowolności (art. 3 ust. 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, dalej ustawy o ZFŚS). Zwolnienie z obowiązku tworzenia ZFŚS i wypłaty świadczenia urlopowego zależy jednak od spełnienia przez pracodawcę określonych formalności.

Rezygnacja z tworzenia Funduszu i/lub z wypłaty świadczenia urlopowego następuje poprzez wprowadzenie zapisu o rezygnacji z ZFŚS i/lub z wypłaty świadczenia urlopowego do:

  • układu zbiorowego pracy, jeżeli pracodawca jest nim objęty,
  • regulaminu wynagradzania - jeżeli na dzień 1 stycznia danego roku stan zatrudnienia w zakładzie nieobjętym układem zbiorowym pracy wynosi mniej niż 50 pełnych etatów, jednak co najmniej 50 pracowników liczonych osobowo (pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników w ujęciu osobowym są bowiem zobowiązani do tworzenia m.in. regulaminu wynagradzania).

Na marginesie należy dodać, że "duży" pracodawca pozabudżetowy, tj. zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, również może zrezygnować z prowadzenia ZFŚS, zgodnie z omówioną procedurą.

Małe firmy mają termin

Odrębny tryb rezygnacji z Funduszu (i/lub rezygnacji z wypłacania świadczenia urlopowego) dotyczy tych pracodawców spoza sfery budżetowej, którzy na dzień 1 stycznia danego roku zatrudniają poniżej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty i jednocześnie poniżej 50 pracowników w ujęciu osobowym (co zwalnia ich z obowiązku tworzenia m.in. regulaminu wynagradzania). W takich firmach ogłoszenie o rezygnacji z tworzenia Funduszu (i w zależności od decyzji pracodawcy z wypłaty świadczenia urlopowego) następuje w pierwszym miesiącu danego roku, w sposób zwyczajowo przyjęty w danym zakładzie.

Przepisy ustawy o ZFŚS nie odnoszą się do tego, jaki tryb rezygnacji obowiązuje pracodawców, którzy (ze względu na stan zatrudnienia) nie są zobowiązani do tworzenia tych regulaminów, ale posiadają je z uwagi na to, że we wcześniejszym stanie prawnym byli do tego zobowiązani albo tworzą je na zasadzie dobrowolności. W tej kwestii nasze Wydawnictwo zwróciło się z zapytaniem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które w piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. uznało, że "(...) jeśli u pracodawcy zatrudniającego na dzień 1 stycznia (...) mniej niż 50 pracowników pracownicy objęci są regulaminem wynagradzania, wówczas postanowienia o nietworzeniu funduszu oraz o niewypłacaniu świadczenia urlopowego powinien zawierać regulamin wynagradzania uzgodniony ze związkami zawodowymi, a gdy one nie działają - z reprezentantem załogi. (...)". Resort pracy uznał więc, że w takiej sytuacji pracodawca powinien dokonać rezygnacji z tworzenia ZFŚS i/lub z wypłacania świadczenia urlopowego przez wprowadzenie zapisu do regulaminu wynagradzania.

Rezygnacja niezależnie od zawieszenia

W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo epidemii pracodawcy, u których nastąpiły spadki obrotów określone w art. 15g ust. 9 lub istotny wzrost obciążenia funduszu wynagrodzeń, o którym mowa w art. 15gb ust. 2 specustawy w sprawie COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), mogą, na podstawie art. 15ge tej ustawy, zawiesić obowiązek tworzenia ZFŚS lub wypłaty świadczenia urlopowego. Pojawia się pytanie, czy pracodawcy, którzy skorzystali z tej możliwości, powinni dopełnić formalności związanych z rezygnacją z powyższych form działalności socjalnej (w przypadku gdy nie chcą jej prowadzić). Moim zdaniem rezygnacja z tworzenia ZFŚS lub wypłacania świadczenia urlopowego jest konieczna nawet w razie wcześniejszego zawieszenia ZFŚS/świadczenia urlopowego. Bez tej rezygnacji pracodawca, po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii, musiałby bowiem podjąć zawieszone obowiązki socjalne.

Przykładowa informacja o rezygnacji z ZFŚS i o niewypłacaniu świadczenia urlopowego
Zakład Usługowy "Tara" 
ul. Powstańców 16
Gdańsk
Gdańsk, dnia 4 stycznia 2021 r.
Informacja o rezygnacji z tworzenia zakładowego funduszu
świadczeń socjalnych i o niewypłacaniu świadczenia urlopowego
Na podstawie art. 3 ust. 3a ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych informuję, że w Zakładzie Usługowym "Tara" w Gdańsku nie tworzy się w 2021 r. zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i nie wypłaca świadczenia urlopowego.
 . . . . . Sebastian Kuć . . . . .
 (pracodawca)

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 4.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1070).


autor: Agata Barczewska
Gazeta Podatkowa nr 101 (1767) z dnia 2020-12-17

Koszty i przychody na przełomie roku. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

ZFŚSUrlop