Niższa ulga abolicyjna w PIT za 2021 r.

Redakcja PIT.pl 18.02.2022 07:30 (aktualizacja: )

Sezon zeznań podatkowych się rozpoczął, osoby które są rezydentami podatkowymi i korzystają z ulgi abolicyjnej w zeznaniach podatkowych za 2021 r. odliczą mniej. Od stycznia 2021 r. ulga abolicyjna jest bowiem limitowana.  Jak rozliczyć  ulgę abolicyjną w PIT za 2021 r. Który formularz wybrać? - podpowiadamy

Sposób opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów osiąganych przez osoby fizyczne za granicą określają przepisy ustawy PIT. Polscy rezydenci podatkowi podlegają opodatkowaniu na zasadach nieograniczonego obowiązku podatkowego, rozliczając się w Polsce z tytułu dochodów uzyskanych w kraju i za granicą. W przypadku dochodów, które mogą być opodatkowane zarówno w Polsce jak i za granicą, jedną z metod zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zagranicznego dochodu jest metoda proporcjonalnego odliczenia, o której mowa m.in. w art. 27 ust. 9 i 9a ustawy PIT. Do niektórych dochodów rozliczanych zgodnie z tą metodą znajduje zastosowanie ulga abolicyjna, o której mowa w art. 27g ustawy PIT.

Ulga abolicyjna 

Istotą ulgi abolicyjnej jest zmniejszenie różnic w opodatkowaniu podatkiem dochodowym zagranicznych dochodów rozliczanych zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia i metodą wyłączenia z progresją. W zawartych przez Polskę umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania występują dwie metody unikania podwójnego opodatkowania: 

  1. metoda wyłączenia z progresją 
  2. metoda proporcjonalnego odliczenia 

W przypadku, gdy dochód został uzyskany i opodatkowany w państwie, z którym Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, stosowana jest metoda proporcjonalnego odliczenia (stosowanie tej metody w sytuacji bezumownej przewiduje art. 27 ust. 9 i 9a ustawy PIT). 

Ulga abolicyjna w PIT za 2021

Źródło:shutterstock

Metoda wyłączenia z progresją 

Metoda wyłączenia z progresją oznacza, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą, zwolniony od opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednak dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu – podlegającego opodatkowaniu w Polsce – stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tzn. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą. Przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją podatnik ma obowiązek składania zeznania rocznego, jeżeli: 

  1. osiągnie inne dochody podlegające opodatkowaniu w Polsce według skali podatkowej
  2. będzie chciał skorzystać z preferencyjnego rozliczenia rocznego, tzn. złożyć zeznanie łącznie z małżonkiem lub opodatkować dochody w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. 

Metoda proporcjonalnego odliczenia 

Metoda proporcjonalnego odliczenia oznacza, że dochód osiągany za granicą należy wykazać do opodatkowania w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to możliwe jest tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie. Przy zastosowaniu metody proporcjonalnego odliczenia obowiązek wykazania w zeznaniu rocznym dochodu uzyskanego za granicą istnieje zawsze bez względu na to, czy oprócz dochodów z zagranicy podatnik uzyskał inne dochody podlegające opodatkowaniu w Polsce

Kto może skorzystać z ulgi abolicyjnej?

Ulga abolicyjna przysługuje wyłącznie podatnikowi, który ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych (rezydencję podatkową) na terytorium Polski, a zatem rozlicza dochody na zasadach nieograniczonego obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy PIT

Przykład 

 

Pani Marta jest rezydentem podatkowym Norwegii. Jednocześnie jest właścicielką mieszkania w Polsce, które wynajmuje. Czy rozliczając w Polsce dochody z najmu nieruchomości może skorzystać z ulgi abolicyjnej? Nie. Pani Joanna nie jest polskim rezydentem podatkowym, więc rozliczając w Polsce dochody z najmu nieruchomości nie może skorzystać z ulgi abolicyjnej. Odliczenie z tytułu ulgi abolicyjnej mogą zastosować tylko polscy rezydenci podatkowi rozliczając dochody uzyskane za granicą.

 

Dochody objęte ulga abolicyjną 

Ustawa PIT przewiduje zamknięty katalog dochodów objętych ulgą abolicyjną. Ulga abolicyjna ma zastosowanie do dochodów: 

  • osiąganych za granicą, czyli ze źródeł położonych poza terytorium Polski i 
  • podlegających rozliczeniu zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia, o której mowa w art. 27 ust. 9 i 9a ustawy PIT

Ulga abolicyjna ma zastosowanie odpowiednio do dochodów (przychodów), do których stosuje się zasady opodatkowania przewidziane w:

  1.  art. 30c ustawy PIT, dotyczącym opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej, 
  2. rozdziale 2 ustawy o ryczałcie, dotyczącym przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. 

Przykład

Pani Małgorzata jest polskim rezydentem podatkowym. W roku podatkowym uzyskała przychody z pracy najemnej wykonywanej na terytorium Niemiec na rzecz niemieckiego pracodawcy. Ponadto, na umowę zlecenie świadczyła usługi doradcze dla spółki z siedzibą w Wielkiej Brytanii, za które otrzymała odrębne wynagrodzenie. Pani Małgorzata nie świadczyła usług doradczych za pomocą zakładu położonego w Wielkiej Brytanii. Czy rozliczając swoje dochody w Polsce, pani Małgorzata może zastosować ulgę abolicyjną? 

Nie. Przychody uzyskane z pracy wykonywanej w Niemczech podlegają rozliczeniu w Polsce z zastosowaniem metody wyłączenia z progresją, o której mowa w art. 27 ust. 8 ustawy PIT. Do dochodów rozliczanych zgodnie z tą metodą nie znajduje zastosowania ulga abolicyjna. Natomiast dochody uzyskane z tytułu usług doradczych świadczonych dla spółki z siedzibą w Wielkiej Brytanii, ponieważ nie były wykonywane za pomocą zakładu położonego w tym państwie, podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce, będącej państwem rezydencji pani Małgorzaty. W przypadku opodatkowania dochodów tylko w jednym państwie, nie stosuje się metody unikania podwójnego opodatkowania, a zatem dochody te nie są rozliczane z uwzględnieniem ulgi abolicyjnej

 

 Ulgę abolicyjną można stosować wyłącznie do dochodów osiąganych z następujących źródeł: 

  1. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy PIT
  2. z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy PIT
  3. z pozarolniczej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 14 ustawy PIT
  4. z praw majątkowych w zakresie praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, z wykonywanej poza terytorium Polski działalności artystycznej, literackiej, naukowej, oświatowej i publicystycznej, z wyjątkiem dochodów (przychodów) uzyskanych z tytułu korzystania z tych praw lub rozporządzania nimi. 

Przykład

Pan Adam prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W roku podatkowym, w ramach tej działalności uzyskał zagraniczne przychody za pomocą zakładu położonego na Słowacji. Zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską a Słowacją dochody te mogą być opodatkowane w obydwu państwach, przy czym w Polsce podlegają rozliczeniu z zastosowaniem metody proporcjonalnego odliczenia. Ponadto, w tym samym roku podatkowym Podatnik uzyskał dywidendę wypłaconą przez spółkę mającą siedzibę we Francji. Zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartą między Polską a Francją, dochód ten również podlega rozliczeniu w Polsce z zastosowaniem metody proporcjonalnego odliczenia. Czy Podatnik może zastosować ulgę abolicyjną do wszystkich dochodów osiągniętych w tym roku podatkowym? Nie. Ulga abolicyjna znajdzie zastosowanie tylko do przychodów uzyskanych w ramach działalności gospodarczej, opodatkowanych na zasadach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ulgą abolicyjną nie są objęte dochody z dywidend, a zatem podatek należny od tego dochodu nie może zostać pomniejszony o kwotę ulgi abolicyjnej

Przykład 

Pan Grzegorz uzyskał uprawnienia emerytalne w Danii, w związku z czym otrzymuje emeryturę wypłacaną w ramach obowiązkowego sytemu ubezpieczenia społecznego tego państwa. Czy rozliczając dochód z tytułu duńskiej emerytury w Polsce, pan Grzegorz może zastosować ulgę abolicyjną? Nie. Dochód z tytułu emerytury nie należy do dochodów, do których można zastosować ulgę abolicyjną.

 

Jak obliczyć ulgę abolicyjną?

Sposób obliczenia ulgi abolicyjnej określa art. 27g ust. 2 ustawy PIT. W zależności od sposobu opodatkowania dochodów (przychodów), ulga polega na odliczeniu od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z: 

  1.  art. 27 ustawy PIT (pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej, o której mowa w art. 27b ustawy PIT), lub art. 30c ustawy PIT, lub 
  2. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (obniżonego o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaconej przez podatnika, o której mowa w art. 27b ust. 1 ustawy PIT, jeżeli nie została odliczona od podatku dochodowego) - kwoty stanowiącej różnicę między podatkiem obliczonym przy zastosowaniu metody odliczenia proporcjonalnego a kwotą podatku obliczonego przy zastosowaniu do tych dochodów (przychodów) metody wyłączenia z progresją. 

Wysokość odliczenia z tytułu ulgi abolicyjnej

Do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2021 r. obowiązuje limit odliczenia ulgi abolicyjnej do wysokości określonej w art. 27g ust. 2 ustawy PIT. Limit ten odpowiada kwocie zmniejszającej podatek, o której mowa w art. 27 ust. 1a pkt 1 ustawy PIT, przewidzianej dla podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej kwoty 8000 zł. Prawo do odliczenia z tytułu ulgi abolicyjnej przysługuje zatem do wysokości limitu wynoszącego 1360 zł.

 

 Przykład 

Pani Dorota jest polską rezydentką podatkową. Na co dzień pracuje jako pielęgniarka. Polski dochód pani Doroty z tego tytułu wyniósł w 2021 r. 40 000 zł. Dodatkowo w wakacje 2021 r. pani Dorota pracowała w Norwegii opiekując się osobami starszymi. Wynagrodzenie (dochód) pani Doroty za pracę w Norwegii wyniosło 40 000 zł, a zagraniczny podatek wyniósł 5 000 zł.

 

a) obliczenie podatku zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia 

dochód uzyskany w Polsce = 40 000 zł 

dochód uzyskany za granicą = 40 000 zł

podatek zapłacony za granicą = 5 000 zł 

razem dochód = 80 000 zł 

podatek polski = 13 074,88 zł 

limit odliczenia zagranicznego podatku = 6 537,44 zł 

podatek do zapłacenia w Polsce = 8 074,88 zł (13 074,88 zł – 5 000 zł)

 

b) obliczenie podatku zgodnie z metodą wyłączenia z progresją 

dochód uzyskany w Polsce = 40 000 zł 

dochód uzyskany za granicą = 40 000 zł 

razem dochód = 80 000 zł 

podatek polski = 13 074,88 zł

 stopa procentowa = 16,34 %

podatek do zapłacenia w Polsce = 6 536 zł (16,34% × 40 000 zł)

c) obliczenie kwoty ulgi abolicyjnej 

różnica pomiędzy metodami = 1 538,88 zł (8 074,88 zł – 6 536 zł) 

odliczenie do wysokości limitu ulgi 1360 zł 

d) obliczenie podatku należnego 

od podatku obliczonego zgodnie z pkt a) należy odjąć kwotę ulgi abolicyjnej obliczoną zgodnie z pkt c) 8 074,88 zł - 1 360,00 zł = 6 715 zł 

Podatek do zapłaty 6 715 zł

 

 

Rozliczenie ulgi w zeznaniu podatkowym za 2021 r.

Uzyskanie przez podatnika dochodów rozliczanych zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia, do których znajduje zastosowanie ulga abolicyjnazawsze rodzi obowiązek złożenia zeznania podatkowego w Polsce. Obowiązek ten występuje także, kiedy zagraniczny dochód jest jedynym dochodem podatnika osiągniętym w roku podatkowym. Stąd podatnicy mają obowiazek wykazania dochodów  na odpowiednim formularzu, PIT-36, PIT-36S, PIT-36L lub PIT-36LS. Załącznikiem do zeznania podatkowego jest m.in. formularz PIT/ZG oraz PIT/O. W załączniku PIT/ZG, w części C.1. w kolumnie d („Dochód z art. 27 ust. 9 i 9a ustawy”) wykazuje się dochody osiągnięte za granicą rozliczane zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia. Natomiast w kolumnie e („Podatek zapłacony za granicą od dochodów z kol. d”), wykazuje się kwotę podatku zapłaconego od tych dochodów za granicą. Kwotę podatku, przeliczoną na polskie złote, wykazuje się w pełnej wysokości, bez uwzględnienia proporcji, która wynika z zastosowania metody proporcjonalnego odliczenia.

Ryczałt a ulga abolicyjna

W przypadku osiągania przychodów za granicą, które rozliczane są na zasadach przewidzianych w ustawie o ryczałcie, podatnik składa zeznanie podatkowe na formularzu PIT28 lub PIT-28S. Przychody uzyskane za granicą, do których ma zastosowanie metoda proporcjonalnego odliczenia oraz podatek zapłacony za granicą w wysokości limitu wynikającego z przysługującej proporcji wykazuje się w tym zeznaniu. Załącznikiem do tego zeznania podatkowego jest m.in. formularz PIT/O.

Ulga abolicyjna w PIT

Kwotę odliczenia z tytułu ulgi abolicyjnej wykazuje się w załączniku PIT/O, w części C zawierającej odliczenia od podatku, w pozycji określonej „Ulga, o której mowa w art. 27g ustawy”. Wykazaną w załączniku PIT/O kwotę ulgi abolicyjnej należy przenieść do właściwego zeznania podatkowego PIT-36, PIT-36S, PIT-36L, PIT-36LS, PIT-28 lub PIT-28S.

Objaśnienia podatkowe MF

Podatki 2021Twój e-PITOdliczenia w PITPIT-36RyczałtFormy opodatkowaniaKwota wolna od podatkuPodatek PITSkładka zdrowotna