Pobierz e-pity 2020

Doręczenie e-postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT

Gazeta Podatkowa

Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT powinno być doręczone podatnikowi przed upływem tego terminu. Sprawa komplikuje się, gdy postanowienie jest przekazywane przez internet. Organy podatkowe twierdzą, że przed upływem terminu wystarczy przesłać na adres elektroniczny adresata zawiadomienie o możliwości odbioru pisma. Sądy administracyjne nie są w tej kwestii jednomyślne.

Przedłużenie terminu

Podatnik, u którego w danym okresie rozliczeniowym wystąpi w VAT nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, ma prawo wystąpić o jej zwrot na swój rachunek prowadzony w banku lub SKOK-u.

Doręczenie e-postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT
Źródło: shutterstock.com

Organy podatkowe mają prawo przed przekazaniem pieniędzy zbadać zasadność zwrotu podatku. Urząd skarbowy może przeprowadzić w tym zakresie czynności sprawdzające, kontrolę lub postępowanie podatkowe, a urząd celno-skarbowy - kontrolę celno-skarbową. Weryfikacja może trwać tak długo, jak to jest konieczne, także po upływie ustawowego terminu dokonania zwrotu (wynoszącego zasadniczo 60 dni od dnia złożenia rozliczenia VAT). Przewiduje to art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Przedłużenie terminu zwrotu podatku, jako odstępstwo od zasady, powinno być stosowane w wyjątkowych sytuacjach, gdy prawo podatnika musi ustąpić potrzebie ochrony interesów budżetowych państwa. Urzędnicy muszą jasno i wyczerpująco wyjaśnić powody takiego postępowania. Powinni nie tylko wskazać na konieczność zbadania określonych okoliczności (podając, jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także wyjaśnić przyczyny zaistniałych wątpliwości (np. przedstawiając rozbieżności, nieścisłości lub braki w materiale dowodowym).

Wyrok NSA

Przedłużenie terminu zwrotu podatku do czasu zakończenia postępowania weryfikacyjnego następuje w formie postanowienia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego.

Przedłużyć można tylko termin, który jeszcze nie minął. Kwestią sporną było jednak, czy przed upływem terminu zwrotu podatku wystarczy wydać postanowienie o jego przedłużeniu, czy też musi być ono doręczone podatnikowi. NSA rozstrzygnął to zagadnienie prawne w siedmioosobowym składzie w wyroku z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 255/17. Orzekł, że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku wywołuje skutki prawne tylko wtedy, gdy zostanie doręczone podatnikowi przed upływem tego terminu. Nie wystarczy je sporządzić, podpisać i wysłać. Postanowienie nie może być nadane w placówce pocztowej w ostatnim dniu upływu terminu zwrotu podatku ze skutkiem doręczenia. Domniemanie wyrażone w art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, że pismo przekazane w terminie operatorowi pocztowemu uznaje się za skutecznie złożone, dotyczy podatników. Nie ma zastosowania w przypadku załatwiania spraw przez organy podatkowe.

Wspomniany wyrok nie jest uchwałą i w związku z tym nie ma mocy ogólnie wiążącej. Sądy administracyjne respektują go ze względu na autorytet składu orzekającego, ale okazuje się, że tylko w zakresie doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku wydanego w formie papierowej. W kwestii skuteczności doręczenia postanowienia przez internet - zwłaszcza profesjonalnym pełnomocnikom podatników - nie ma już jednomyślności. Rozbieżności wynikają z tego, że wspomniany wyrok dotyczy art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym w 2015 r., a przepisy nakazujące przesyłanie pism profesjonalnym pełnomocnikom w formie elektronicznej weszły w życie 1 stycznia 2016 r.

Kolejny spór

Doręczanie korespondencji w sprawach podatkowych przez internet odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w art. 152a Ordynacji podatkowej.

Organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie z adresem elektronicznym, z którego można pobrać dokument, a także pouczeniem dotyczącym sposobu jego odbioru. Dostęp do treści dokumentu otrzymuje się dopiero po kliknięciu w podany link i podpisaniu urzędowego poświadczenia odbioru. W przypadku gdy pismo nie zostanie odebrane w ciągu 7 dni, licząc od dnia wysłania pierwszego zawiadomienia, organ podatkowy przekazuje powtórne zawiadomienie. Dokument nieodebrany uważa się za doręczony po upływie 14 dni liczonych od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

Sądy administracyjne nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kiedy postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku należy uznać za doręczone, jeżeli jest ono przesyłane przez internet. NSA w niektórych sprawach orzekał, że przedłużenie terminu należy uznać za skuteczne już w dniu przesłania na skrzynkę adresata zawiadomienia z adresem elektronicznym, z którego można pobrać dokument. Elektroniczna skrzynka odbioru korespondencji jest dostępna dla jej użytkownika niemal w każdym czasie i miejscu. W praktyce od jego woli zależy więc, czy przesyłkę otworzy od razu, czy - wiedząc o jej treści - przesunie ten moment o 2 tygodnie. Sytuacja jest inna w przypadku doręczeń dokonywanych przez pocztę. Przesyłka wysłana przez organ podatkowy nie trafia od razu do adresata. Znajduje się przez jakiś czas, najczęściej kilka dni, w rękach pracowników poczty, a w przypadku jej awizowania odbiór jest możliwy zasadniczo w ściśle określonych dniach i godzinach (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 984/19). Takie stanowisko nie jest powszechnie aprobowane. Są orzeczenia, w których stwierdza się, że pogląd wyrażony we wspomnianym wyroku składu 7 sędziów NSA, sygn. akt I FSK 255/17, pozostaje aktualny także w przypadku doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku w formie elektronicznej, mimo że w kontaktach z profesjonalnymi pełnomocnikami taki sposób dostarczania korespondencji jest priorytetem dopiero od 1 stycznia 2016 r. Nowe regulacje nie zmieniły zasady, że postanowienie musi być doręczone przed upływem terminu zwrotu podatku, w przeciwnym razie podatnik ma prawo oczekiwać zwrotu w ustawowo określonym czasie. Ustawodawca nie różnicuje momentu związania postanowieniem ze względu na sposób jego dostarczenia (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1052/19). Wątpliwości ma rozstrzygnąć NSA w składzie 7 sędziów. Trafiło do niego pytanie prawne dotyczące tej kwestii (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I FSK 2348/19).

Sposoby doręczania pism przez organy podatkowe
pisma dla osoby fizycznejpisma dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej
-do rąk własnych adresata - w jego mieszkaniu albo pod adresem do doręczeń w kraju, miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności, w siedzibie organu podatkowego,
-w miejscu zatrudnienia adresata lub prowadzenia działalności - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji,
-za pośrednictwem pełnoletniego domownika, sąsiada, zarządcy domu lub dozorcy,
-na adres skrytki pocztowej,
-pozostawienie pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (miasta),
-za pomocą środków komunikacji elektronicznej,
-przez pełnomocnika.
-w lokalu siedziby lub miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi,
-w siedzibie organu podatkowego - uprawnionej osobie,
-na adres skrytki pocztowej,
-za pośrednictwem zarządcy budynku lub dozorcy (w razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby),
-pozostawienie pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (miasta),
-na adres osoby upoważnionej do reprezentowania podmiotu,
-za pomocą środków komunikacji elektronicznej,
-przez pełnomocnika.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.)

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.)


autor: Małgorzata Żujewska
Gazeta Podatkowa nr 75 (1741) z dnia 2020-09-17

Prawa i obowiązki podmiotów przetwarzających dane osobowe. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

Zwrot VATKontrolaOdliczenie VATVAT