Pod względem popularności ulga na dzieci, nazywana również ulgą prorodzinną, wyprzedza znacznie wszystkie pozostałe odliczenia, które wykazują podatnicy wypełniający zeznania PIT-36 i PIT-37, czyli korzystający z opodatkowania według skali podatkowej. Gdy ulga dotyczy dzieci małoletnich, to o możliwości jej zastosowania decyduje wysokość dochodów rodziców (opiekunów prawnych), liczba dzieci oraz miesięcy ich wychowywania. Gdy jednak dziecko jest pełnoletnie, to wpływ na prawo do tej preferencji ma kilka dodatkowych czynników.

Preferencja na pełnoletnie dzieci

Rodzic (opiekun prawny) ma możliwość zastosowania ulgi prorodzinnej w stosunku do pełnoletniego dziecka, gdy w związku z wykonywaniem ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej utrzymywał w roku podatkowym to pełnoletnie dziecko:

• bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywało zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
• do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Polsce oraz w innym państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskało dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub nie uzyskało przychodów objętych zwolnieniami z pdof wynikającymi z art. 21 ust. 1 pkt 148 i pkt 152 ustawy o pdof (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), czyli objętych tzw. ulgą dla młodych i ulgą na powrót, w łącznej wysokości przekraczającej wysokość 12-krotności kwoty renty socjalnej określonej w ustawie o rencie socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego, czyli w 2025 r. – 22.546,92 zł.

Co równie istotne, dochody pełnoletniego dziecka decydujące o prawie rodzica (opiekuna) do ulgi obejmują zarówno dochody uzyskane w Polsce, jak i za granicą.

Ogólna zasada jest taka, że rodzic (opiekun prawny) może skorzystać w rocznym zeznaniu podatkowym PIT z ulgi na pełnoletnie dziecko, jeżeli w roku podatkowym do dziecka nie miały zastosowania przepisy dotyczące opodatkowania podatkiem liniowym, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem dotyczącym tzw. prywatnego najmu), ustawy o podatku tonażowym oraz ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych. Jeżeli jednak dziecko, do którego mają zastosowanie uregulowania dotyczące opodatkowania podatkiem liniowym oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem dotyczącym tzw. prywatnego najmu), składa tzw. zerowy PIT-28 lub odpowiednio PIT-36L, co oznacza, że nie osiąga przez cały rok podatkowy przychodów ani nie ponosi kosztów uzyskania przychodów, nie jest również zobowiązane lub uprawnione do zwiększania lub pomniejszania podstawy opodatkowania albo przychodów, jak również zobowiązane lub uprawnione do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń, to rodzic może z ulgi tej skorzystać.

Omówione ograniczenia nie mają jednak zastosowania do dochodów rodziców (opiekunów prawnych). O ile tylko w tym samym roku podatkowym uzyskali oni dochody opodatkowane według skali podatkowej, to po spełnieniu pozostałych kryteriów określonych w art. 27f ustawy o pdof mogą skorzystać z ulgi.

Ukończenie szkoły

W danym roku podatkowym dziecko pełnoletnie może zakończyć edukację w szkole zawodowej, technikum, liceum, szkole pomaturalnej lub na studiach licencjackich. Gdy podejmie decyzję o kontynuowaniu nauki, to w trakcie tego roku nie straci statusu osoby uczącej się. W konsekwencji jego rodzice (opiekunowie prawni) zachowają prawo do ulgi. Jeżeli bowiem dziecko kontynuuje naukę w kolejnej szkole, rodzice (opiekunowie prawni) korzystają z ulgi za wszystkie miesiące roku podatkowego.

Gdy jednak maturzysta lub absolwent zawodówki postanawia nie kontynuować nauki, to w takich okolicznościach ulga w stosunku do niego przysługuje rodzicom łącznie z miesiącami wakacyjnymi, czyli lipcem i sierpniem. Gdy natomiast podejmuje on naukę w szkole wyższej, to – tak jak wskazano wyżej – jego rodzice (opiekunowie) mają prawo do ulgi za wszystkie miesiące roku podatkowego. Z kolei w przypadku studenta studiującego w systemie dwuetapowym (tj. najpierw na studiach licencjackich i kontynuującego edukację na studiach magisterskich) skorzystanie z ulgi w odniesieniu do niego jest możliwe za wszystkie miesiące roku podatkowego, o ile po studiach licencjackich wybrał się na tzw. magisterkę. Z kolei gdy skończy edukację na licencjacie, wówczas rodzicom lub opiekunom prawnym ulga przysługuje do października włącznie.

Rodzaje i wysokość dochodów

• Dziecko

Uczące się dzieci pełnoletnie często dorabiają sobie do kwot, które na ich utrzymanie w ramach realizacji obowiązku alimentacyjnego łożą rodzice (opiekunowie prawni). Ich zarobki z kolei stanowią jeden z czynników wpływających na skorzystanie przez ich rodziców (opiekunów prawnych) z ulgi, gdyż w pewnych okolicznościach mogą ich jej pozbawić.

Pełnoletnie uczące się dzieci, które generalnie pozostają na utrzymaniu rodziców, zasadniczo najczęściej uzyskują przychody z umów o pracę i umów zlecenia. Od formy zarobkowania uzależniony jest sposób opodatkowania osiągniętych przez dzieci przychodów. Osiągane przez nie świadczenia w ramach umowy o pracę opodatkowane są według skali podatkowej. Jeżeli pełnoletni pracownik nie ma ukończonych 26 lat, to w odniesieniu do przychodów osiągniętych z tego źródła ma zastosowanie zwolnienie od podatku dochodowego zdefiniowane w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o pdof. Jeśli jednak pełnoletnie dziecko osiąga wynagrodzenia z umów zlecenia, wówczas na sposób ich opodatkowania wpływa kwota tego wynagrodzenia wynikająca z zawartej ze zleceniodawcą umowy. Gdy wynosi ono do 200 zł, a dziecko-zleceniobiorca nie jest pracownikiem zleceniodawcy, to przychody z tego tytułu opodatkowane są zryczałtowanym podatkiem dochodowym (art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o pdof). W pozostałych przypadkach należności ze zleceń uzyskane przez pełnoletnie dzieci, podobnie jak uzyskane z umowy o pracę, podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej. Ustawodawca również umowy opodatkowane w ten sposób objął zakresem przywołanego wcześniej zwolnienia z pdof – podobnie jak należności z praktyk absolwenckich i stażów uczniowskich. Jeżeli natomiast pełnoletnie uczące się dziecko zarobkuje w oparciu o umowy o dzieło, to wynagrodzenia z tych umów nie są nim objęte.

Uprawniony rodzic (opiekun prawny) może dokonać w rocznym PIT odliczenia od podatku z tytułu ulgi na pełnoletnie dziecko wtedy, gdy dochody dziecka – ale tylko te opodatkowane według skali podatkowej (łącznie z objętymi tzw. ulgą dla młodych i ulgą na powrót) oraz dochody z niektórych kapitałów pieniężnych – nie przekraczają ustawowej wysokości (przykład 1 i przykład 2 – wariant I). Limit tych dochodów za 2025 r. wynosi – jak wspomniano wcześniej – 22.546,92 zł. Zatem uzyskanie przez pełnoletnie dziecko przychodów podlegających opodatkowaniu w oparciu o uregulowania ustawy o pdof, ale według innych przepisów niż art. 27 lub art. 30b, pozostaje bez wpływu na prawo rodzica (opiekuna prawnego) do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Tym samym, m.in. gdy pełnoletnie dziecko w roku podatkowym osiąga jedynie przychody z tzw. drobnych zleceń opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym na zasadach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o pdof, to może ono zarobkować bez ograniczeń kwotowych, gdyż te należności są neutralne dla uprawnienia jego rodziców (opiekunów prawnych) do omawianej ulgi (przykład 2 – wariant II).

• Rodzic bądź opiekun prawny

W przypadku rodziców (opiekunów prawnych) wpływ na możliwość zastosowania omawianej preferencji może mieć także wysokość oraz kategoria osiąganych przez nich dochodów. Tu jednak ograniczenia zasadniczo dotyczą podatników z jednym dzieckiem. Z ulgi nie skorzystają bowiem rodzice (opiekunowie prawni) jednego dziecka, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, których łączne dochody w danym roku przekroczą kwotę 112.000 zł (art. 27f ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o pdof) – przykład 2, wariant I). Przekroczenie wskazanego limitu dochodów odbiera również możliwość odliczenia ulgi w zeznaniu osobom posiadającym na gruncie pdof status samotnego rodzica wychowującego jedno dziecko.

Natomiast gdy podatnik nie pozostaje w związku małżeńskim (w tym również przez część roku podatkowego), ale jednocześnie nie spełnia kryteriów do uznania go za rodzica samotnie wychowującego dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o pdof, to limitem dochodu rocznego, którego przekroczenie uniemożliwia mu skorzystanie z ulgi na jedno dziecko, jest kwota 56.000 zł (art. 27f ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o pdof).

Rodzajami dochodów, które uwzględnia się, ustalając prawo do zastosowania ulgi przez rodziców i opiekunów utrzymujących jedno pełnoletnie dziecko, są dochody:

• podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej,
• z tzw. kapitałów pieniężnych określone w art. 30b ustawy o pdof oraz
• z działalności gospodarczej opodatkowanej 19% podatkiem liniowym.

Wyznaczając wysokość tych dochodów, należy je jednak pomniejszać o zapłacone przez podatnika oraz potrącone przez płatnika w roku podatkowym składki na ubezpieczenia społeczne (krajowe i zagraniczne). Dopiero oszacowane w taki sposób dochody stanowią o prawie do rozliczania w rocznym zeznaniu PIT omawianej preferencji (art. 27f ust. 2a ustawy o pdof).

Analizowane limity nie dotyczą jednak dochodów rodziców (opiekunów) jednego dziecka, jeżeli dziecko to posiada orzeczenie o niepełnosprawności albo decyzję, o których mowa w art. 26 ust. 7d ustawy o pdof (art. 27f ust. 2c ustawy o pdof).

Czasem bez odliczenia przy dwojgu dzieciach

Jak już wspomniano, dochody rodziców (opiekunów prawnych) dwojga dzieci w kwestii posiadania prawa do ulgi prorodzinnej zasadniczo nie podlegają limitowaniu. W rzeczywistości mogą jednak mieć miejsce sytuacje, w których w zeznaniu rocznym z powodu wysokości ich dochodów nie odliczą ulgi na żadne z nich. Stanie się tak wówczas, gdy jedno z dzieci jest pełnoletnie i w danym roku osiągnie dochody lub przychody, o których mowa w w art. 6 ust. 4e ustawy o pdof, w wysokości przekraczającej 12-krotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie o rencie socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego (czyli w rozliczeniu za 2025 r. – 22.546,92 zł).

Zastosowanie ulgi prorodzinnej na takie pełnoletnie dziecko wykluczają wprost przepisy ustawy o pdof. Natomiast nie istnieje przepis uniemożliwiający wprost skorzystanie z niej w odniesieniu do drugiego dziecka. Niestety w opinii fiskusa, określając liczbę dzieci, w stosunku do których podatnik wykonywał władzę rodzicielską lub wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego oraz wysokość kwoty przysługującego odliczenia, należy uwzględniać wyłącznie te dzieci, które spełniają warunki do dokonania odliczenia od podatku w ramach tej ulgi. Stąd, w jego opinii, gdy dochody rodziców/opiekunów prawnych (pełnoletniego dziecka z dochodami przekraczającymi ustawowy limit) za dany rok podatkowy wyniosły więcej niż kwota 112.000 zł, czyli limit obowiązujący przy uldze na jedno dziecko, to nie mogą oni zastosować jej również w stosunku do drugiego dziecka.

Gazeta Podatkowa nr 27 (2319) z dnia 2026-04-02

Koszty i przychody na przełomie dwóch lat obrotowych. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl