Urzędy skarbowe weryfikują roczne rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych głównie w trybie czynności sprawdzających. Procedura ta pozwala na zbadanie formalnej i rachunkowej poprawności zeznań podatkowych złożonych przez podatników. Wykryte błędy mogą być od razu poprawione.
Zakres działań
Czynności sprawdzające są dominującą formą weryfikacji złożonych przez podatników rocznych rozliczeń podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie należy ich utożsamiać z kontrolą podatkową. Są mnie sformalizowane. Nie wymagają doręczenia zawiadomienia o zamiarze ich wszczęcia ani przedstawienia upoważnienia do ich przeprowadzenia.
Urząd skarbowy może prowadzić czynności sprawdzające tylko w prawnie określonym zakresie (art. 272 i nast. Ordynacji podatkowej). Wykorzystanie tej procedury do weryfikacji rocznych rozliczeń podatku dochodowego ma na celu zbadanie formalnej i rachunkowej poprawności zeznań podatkowych (oraz załączników), a także przeprowadzenie wstępnej oceny zgodności zawartych w nich danych z rzeczywistością. Jeżeli urząd skarbowy ma zastrzeżenia co do poprawności złożonego rozliczenia, może wezwać podatnika do udzielenia w wyznaczonym terminie niezbędnych wyjaśnień. Wskazuje przy tym przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych zawartych w zeznaniu podatkowym. Osoby korzystające z ulg podatkowych mogą być wezwane do przedstawienia dokumentów, których obowiązek posiadania w określonym czasie wynika z przepisów prawa, a potwierdzających zasadność dokonanych odliczeń i wysokość poniesionych wydatków. Trzeba okazać oryginały dokumentów lub złożyć ich fotokopie.
Dokumentację dotyczącą rozliczenia podatku PIT za 2025 r. (księgi podatkowe, dowody księgowe, dokumenty wymagane w związku z korzystaniem z ulg podatkowych itp.) należy zachować do upływu terminu przedawnienia tego podatku, tj. co najmniej do końca 2031 r. Taki termin obowiązuje także w przypadku wykazania przez przedsiębiorcę straty w 2025 r. Czas przechowywania dokumentacji podatkowej wydłuża się, jeżeli bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpocznie się, np. w związku z rozłożeniem zapłaty podatku na raty, będzie zawieszony, np. po wniesieniu do sądu administracyjnego skargi na decyzję dotyczącą zobowiązania w podatku dochodowym, lub zostanie przerwany, np. w wyniku zajęcia mienia podatnika w postępowaniu egzekucyjnym. Przewidują to art. 70 § 2-7 oraz art. 70a-70e Ordynacji podatkowej.
Korekta rozliczenia
Błędy wykryte w ramach czynności sprawdzających w zeznaniu podatkowym mogą być od razu poprawione. Korekty rozliczenia może dokonać urząd skarbowy lub podatnik.
Urząd skarbowy ma prawo sporządzić korektę zeznania podatkowego w ograniczonym zakresie. Wolno mu w tym trybie wyeliminować wyłącznie błędy rachunkowe, inne oczywiste omyłki oraz nieprawidłowości wynikające ze sporządzenia zeznania podatkowego niezgodnie z wymogami formalnymi, jeżeli w wyniku naniesionych poprawek lub uzupełnień zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, nadpłaty podatku lub straty nie przekracza 5.000 zł. Podatnik otrzymuje uwierzytelnioną kopię skorygowanego zeznania podatkowego. Dostaje ją wraz z informacją o związanej z korektą zmianie wysokości ww. wartości albo informacją o braku takich zmian, oraz o prawie wniesienia sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu anuluje urzędową korektę.
W przypadku gdy urząd skarbowy nie może usunąć stwierdzonych nieprawidłowości ze względu na ich charakter lub zakres, zwraca się do podatnika o złożenie niezbędnych wyjaśnień oraz skorygowanie zeznania podatkowego. Wskazuje jednocześnie przyczyny, z powodu których informacje zawarte w rozliczeniu budzą wątpliwości. Podatnik może również z własnej inicjatywy – bez wezwania urzędu skarbowego – skorygować w czasie czynności sprawdzających weryfikowane zeznanie podatkowe. Należy zaznaczyć, że za niedokonanie korekty rozliczenia na żądanie urzędu skarbowego nie grożą sankcje, np. kara porządkowa. Podatnik, który nie skoryguje zeznania podatkowego na wezwanie urzędu skarbowego wystosowane w ramach czynności sprawdzających lub nie złoży wyjaśnień uzasadniających nienaniesienie poprawek, musi jednak liczyć się z wszczęciem kontroli lub postępowania podatkowego. Postępowanie podatkowe może zakończyć się decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego, straty czy nadpłaty podatku.
Obciążenia odsetkowe
Rezultatem sporządzenia korekty zeznania podatkowego w wyniku czynności sprawdzających może być konieczność uregulowania ujawnionej zaległości podatkowej albo oddania nienależnie otrzymanej nadpłaty podatku dochodowego. Wiąże się to z obciążeniami odsetkowymi.
Odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekracza 8,70 zł.
Odsetki za zwłokę od zaniżonego podatku nalicza się zasadniczo za okres od dnia następnego po dniu upływu terminu płatności podatku do dnia zapłaty (przykład 1). Natomiast nadpłatę podatku dochodowego wykazaną nienależnie lub w zawyżonej wysokości, którą podatnik już otrzymał, trzeba oddać wraz z odsetkami za zwłokę ustalonymi od dnia, w którym urząd skarbowy zwrócił nadpłatę podatku, do dnia wpłaty równowartości bezpodstawnie otrzymanej kwoty (przykład 2). Jeżeli nadpłata podatku została zaliczona na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych, odsetki za zwłokę nalicza się za okres od dnia dokonania zaliczenia do dnia uiszczenia równowartości kwoty bezpodstawnie zarachowanej na zobowiązanie podatkowe. Warto pamiętać o zwolnieniu z art. 54 § 1 pkt 7a Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego po upływie dwóch lat od dnia złożenia zeznania podatkowego, od zaległości związanych z popełnionymi w rozliczeniu błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami, jeżeli w tym okresie nie zostały one ujawnione przez organ podatkowy.
Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej lub zwracanej nadpłaty podatku dochodowego nalicza się według stawki podstawowej. Wykluczone jest zastosowanie obniżonych odsetek za zwłokę (naliczonych według stawki wynoszącej 50% stawki podstawowej). Taka preferencja nie przysługuje w przypadku wpłaty zaległości podatkowej wykazanej po dokonaniu korekty rozliczenia w wyniku działań organu podatkowego, w tym w wyniku czynności sprawdzających.
| Przykład 1Załóżmy, że 11 maja 2026 r. podatnik otrzyma na skutek czynności sprawdzających przeprowadzonych przez urząd skarbowy wezwanie do złożenia korekty zeznania PIT-37 za 2025 r., a w wyniku korekty rozliczenia zostanie ujawniona zaległość podatkowa. Podatnik wpłaci ją 15 maja 2026 r. Odsetki za zwłokę należy w takim przypadku naliczyć według stawki podstawowej za okres od 1 maja 2026 r. (następnego dnia po upływie terminu płatności podatku PIT za 2025 r.) do 15 maja 2026 r. (dnia zapłaty zaległości w podatku PIT za 2025 r.). Przykład 2Podatnik wykazał w PIT-37 za 2025 r. nadpłatę podatku PIT. Została ona zwrócona na jego konto 10 marca 2026 r. (dzień obciążenia rachunku urzędu skarbowego na podstawie polecenia przelewu). Napłata podatku okazała się wyższa od należnej z powodu zawyżenia przez podatnika odliczeń w ramach tzw. ulgi rehabilitacyjnej. Podatnik złożył korektę PIT-37 za 2025 r. i zwrócił różnicę między nadpłatą wynikającą z pierwotnego zeznania podatkowego a przysługującą po jego korekcie. Wpłaty dokonał 4 maja 2026 r. Odsetki za zwłokę naliczył za okres od 10 marca 2026 r. (dnia zwrotu przez urząd skarbowy nadpłaty podatku PIT za 2025 r.) do 4 maja 2026 r. (dnia zapłaty niesłusznie otrzymanej kwoty nadpłaty podatku PIT za 2025 r.). |
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.)
Gazeta Podatkowa nr 36 (2328) z dnia 2026-05-04
Koszty i przychody na przełomie dwóch lat obrotowych. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
