Do 20 maja 2026 r. część płatników składek (przedsiębiorców) musi złożyć do ZUS roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne za 2025 r. Uwzględnia się je w zmienionych dokumentach rozliczeniowych – ZUS DRA lub ZUS RCA za kwiecień 2026 r. Takie roczne rozliczenie pozwala ustalić kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, która jest należna za dany rok, na podstawie osiągniętych w nim przychodów lub dochodów.
Kto musi rozliczyć składkę zdrowotną za 2025 r.
Rozliczenie składki zdrowotnej muszą złożyć osoby, które:
- prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą,
- w 2025 r. podlegały ubezpieczeniu zdrowotnemu,
- w 2025 r. były opodatkowane:
- na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej,
- podatkiem liniowym albo
- w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Obowiązek ten ma również przedsiębiorca, który rozpoczął działalność w styczniu 2026 r. i rozlicza się na zasadach ogólnych. Wymóg ten dotyczy także osoby, która zawiesiła lub zakończyła działalność w 2025 r., ale była wówczas objęta ubezpieczeniem zdrowotnym – choćby przez jeden dzień.
Osoby, które miały zawieszoną działalność przez cały rok 2025, nie muszą składać rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy działalność została wznowiona w styczniu 2026 r., a przedsiębiorca rozlicza się na zasadach ogólnych. Aby ustalić składkę zdrowotną za styczeń 2026 r., musi złożyć rozliczenie za 2025 r.
Na co zwrócić uwagę w rozliczeniu rocznym
Od 1 stycznia 2025 r. podczas ustalania dochodu/przychodu, na podstawie którego wyliczana jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie uwzględnia się przychodów ani kosztów uzyskania przychodu związanych ze sprzedażą składników majątku (w tym środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych) w przypadku przedsiębiorców opodatkowanych:
- według skali podatkowej,
- podatkiem liniowym lub
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych [1].
Przedsiębiorcy opodatkowani według skali lub podatkiem liniowym, którzy sporządzają rozliczenie roczne, począwszy od rozliczenia za 2025 r., mogą zdecydować, czy chcą uwzględniać przychody i koszty uzyskania przychodu związane ze sprzedażą składników majątku przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawę tę ustala się na podstawie rocznego dochodu/przychodu uzyskanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Przedsiębiorca, który zdecyduje, że będzie uwzględniać przychody i koszty uzyskania przychodu związane ze sprzedażą składników majątku w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, musi złożyć stosowne oświadczenie. Aby to zrobić, powinien zaznaczyć w bloku III.F w raporcie ZUS RCA albo w bloku XII w deklaracji ZUS DRA pola 06 lub 15: „Przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki zostały uwzględnione przychody i koszty uzyskania tych przychodów związane z odpłatnym zbyciem składników majątku (środki trwałe i wartości niematerialne i prawne)”.
Ważne!
Po złożeniu rozliczenia rocznego przedsiębiorca ma prawo je skorygować. Może wycofać swoje oświadczenie lub uzupełnić rozliczenie o to oświadczenie (wraz z korektą wykazanej kwoty dochodu i podstawy wymiaru składki). Ma na to czas do dnia przekazania wniosku o zwrot nadpłaty (RZS-R), a jeśli nie składa takiego wniosku – do 1 lipca 2026 r.
Przedsiębiorca, który złoży oświadczenie, że będzie uwzględniać przychody i koszty uzyskania przychodu związane ze sprzedażą składników majątku w rocznej podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, może skorzystać z dodatkowej regulacji. Jeżeli sprzeda on środek trwały, dla którego odpisy amortyzacyjne zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2022 r., jego dochód nie zostanie powiększony o te odpisy [2].
» ZUS zmienia 23 druki. Od 1 maja kluczowe formularze DRA i RCA
Jakie dokumenty rozliczeniowe i w jakim terminie przedsiębiorca musi złożyć do ZUS
Przedsiębiorca powinien wykazać roczne rozliczenie składki zdrowotnej w zmienionych dokumentach rozliczeniowych za kwiecień 2026 r.:
- ZUS DRA – jeśli prowadzi działalność jednoosobową,
- ZUS RCA – jeśli opłaca składki za siebie oraz za inne osoby (np. pracowników, zleceniobiorców).
Musi wypełnić blok „Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne”:
- blok XII w ZUS DRA lub
- blok III.F w ZUS RCA.
W polach tych bloków przedsiębiorca powinien wykazać dane do wyliczenia rocznej składki odrębnie dla każdej formy opodatkowania (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych).
Dokumenty rozliczeniowe z rocznym rozliczeniem składki zdrowotnej za 2025 r. przedsiębiorca musi przekazać do ZUS do 20 maja 2026 r. To również ostateczny termin na opłacenie składek za kwiecień 2026 r., a także ewentualnej dopłaty składki rocznej za 2025 r.
Kiedy zwracamy nadpłatę składki zdrowotnej
Gdy z rozliczenia rocznego wynika nadpłata składki zdrowotnej, automatycznie utworzymy wniosek o jej zwrot (RZS-R). Udostępnimy go na koncie płatnika na portalu eZUS dzień po tym, jak dany przedsiębiorca złoży roczne rozliczenie. Zwrócimy mu nadpłatę, pod warunkiem że nie ma zaległości z tytułu składek ani nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Przedsiębiorca musi:
- zweryfikować wniosek RZS-R,
- wskazać numer rachunku bankowego,
- podpisać wniosek i odesłać go do ZUS do 1 czerwca 2026 r.
Na zwrot nadpłaty składki zdrowotnej mamy czas do 3 sierpnia 2026 r.
Jeśli przedsiębiorca nie złoży wniosku RZS-R, nadpłatę na jego koncie rozliczymy do końca roku.
Jeżeli z rocznego rozliczenia wynika niedopłata składki zdrowotnej, przedsiębiorca powinien dopłacić brakującą kwotę razem ze składką za kwiecień 2026 r., najpóźniej do 20 maja 2026 r.
Do kiedy można skorygować rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r.
Przedsiębiorca, który chce poprawić wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne miesiące 2025 r., powinien złożyć dokumenty korygujące najpóźniej w dniu, w którym składa wniosek o zwrot nadpłaty. Jeśli nie przekazuje do ZUS takiego wniosku, może skorygować dokumenty rozliczeniowe do 1 lipca 2026 r.
Podstawa prawna
[1] Zgodnie z art. 81 ust. 2zd ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) dotyczy to przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
[2] Art. 35 ustawy z dnia 9 lutego 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 807).
Źródło: ZUS
