Na gruncie pdof funkcjonuje wiele wniosków i oświadczeń, które podatnicy składają płatnikom tego podatku. Złożenie niektórych jest obowiązkiem podatnika, jednak przekazywanie części z nich płatnikom jest dobrowolne i w konsekwencji podjęcie decyzji o ich złożeniu leży wyłącznie w gestii podatnika. Do tej ostatniej grupy wniosków należy wniosek o niepobieranie w danym roku podatkowym zaliczek na podatek dochodowy. Możliwość jego złożenia ustawodawca dał zarówno pracownikom, jak i podatnikom wskazanym w art. 13 pkt 2 i pkt 4-9 oraz art. 18 ustawy o pdof. W efekcie o niepobieranie zaliczek na pdof mogą wnioskować m.in. zleceniobiorcy, wykonawcy dzieła, menedżerowie, członkowie zarządu i rad nadzorczych, a także osoby uzyskujące świadczenia od organu rentowego. Jakie kryteria należy spełnić, aby z takiego uprawnienia skorzystać?

Niezbędny wniosek

Jak już zaznaczyłam na wstępie, aby płatnik pdof zyskał uprawnienie do niepobierania w danym roku podatkowym zaliczek na podatek, podatnik, który chce z tej opcji skorzystać, przede wszystkim musi złożyć w tym zakresie przewidziany w przepisach wniosek. Jednak nie każdy podatnik ma do tego prawo. Znajduje on zastosowanie wyłącznie w przypadku takiego podatnika, który przewiduje, że uzyskane przez niego dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy o pdof, czyli według skali podatkowej, nie przekroczą w roku podatkowym kwoty 30.000 zł. Wniosek o niepobieranie zaliczek składany jest płatnikowi pdof pisemnie bądź w inny przyjęty u niego sposób. W tym celu można się posłużyć formularzem PIT-2, wypełniając w nim przeznaczoną do tego część J.

Płatnik otrzymujący analizowany wniosek zobowiązany jest do jego uwzględnienia najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokument ten do niego wpłynął. Pomimo konieczności dostosowania się do wniosku podatnika, płatnik nie ponosi jednak odpowiedzialności za jego prawidłowość. Z kolei podatnik ze swojej strony zobowiązany jest do wycofania złożonego uprzednio wniosku w sytuacji, gdy okoliczności mające wpływ na obliczenie zaliczek przez płatnika uległy zmianie.

Tylko na dany rok

Generalną zasadą, jaka obowiązuje w pdof w odniesieniu do składanych przez podatników wniosków i oświadczeń, jest zachowywanie ich ważności również w następnych latach podatkowych. Jednak omawiany wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek w danym roku podatkowym stanowi wyjątek od reguły. Ponieważ dotyczy on wyłącznie danego roku podatkowego, płatnik uwzględnia go jedynie w roku, w którym ten wniosek został złożony. Zatem gdy dany podatnik taki wniosek złożył w 2025 r., ale zakłada, że jego dochody opodatkowane według skali podatkowej w 2026 r. także nie przekroczą ustawowego limitu 30.000 zł, to chcąc skorzystać z tego rozwiązania, powinien w bieżącym roku złożyć swojemu płatnikowi pdof kolejny wniosek w tym zakresie.

Wniosek o niepobieranie zaliczek na pdof składany jest przez uprawnionego podatnika odrębnie dla każdego roku podatkowego.

Gdy dochody przekroczą limit

W trakcie roku może dojść do sytuacji, w której przewidywania podatnika się nie sprawdzą i wysokość jego rocznych dochodów przekroczy 30.000 zł. Zdarzyć się tak może m.in. w przypadku zwiększenia wymiaru czasu pracy, zapłaty za pracę w godzinach nadliczbowych czy też nieuwzględnienia przez samego podatnika przy szacowaniu dochodów pozapłacowych świadczeń, jak również zawarcia innej umowy z tym samym płatnikiem (np. umowy zlecenia czy o dzieło z pracodawcą). W takich okolicznościach obowiązujące przepisy nakładają na płatnika pdof obowiązek obliczania zaliczki na podatek dochodowy od należności podatnika bez pomniejszania ich o miesięczną kwotę zmniejszającą podatek (art. 31c ust. 3 ustawy o pdof).

Wyznaczanie wysokości dochodu

Dla poboru przez płatnika zaliczki na pdof u podatnika, który złożył wniosek o ich niepobieranie, kluczowe zagadnienie stanowi prawidłowe obliczenie jego dochodu. Z objaśnień podatkowych wydanych w tym zakresie z dnia 30 grudnia 2022 r. wynika, że w ustawie o pdof nie funkcjonuje odrębna definicja dochodów na potrzeby niepobierania zaliczek na podatek od dochodów nieprzekraczających kwoty 30.000 zł. W efekcie według fiskusa pojęcie dochodu, jak wynika z art. 9 ustawy o pdof, należy definiować jako przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. W jego opinii dochód, o którym mowa w art. 31c ustawy o pdof, obejmuje nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, bez pomniejszenia o składki na ubezpieczenia społeczne potrącone przez płatnika ze środków podatnika.

Wycofanie wniosku

Ustawowo nałożony na podatnika obowiązek wycofania złożonego uprzednio wniosku – co już wcześniej zaznaczono – wymagany jest w przypadku, gdy wystąpią okoliczności mające wpływ na obliczenie zaliczek przez płatnika.

Wycofanie analizowanego wniosku o niepobieranie zaliczek na pdof może nastąpić w momencie, gdy podatnik dojdzie do wniosku, że jego dochód liczony narastająco od początku roku przekroczy jednak 30.000 zł. Wówczas płatnik pdof zaczyna pobierać zaliczkę na podatek dochodowy od przysługujących mu należności na ogólnych zasadach. Jeżeli zatem wniosek wycofa pracownik, to po takim wycofaniu pracodawca może stosować pomniejszenie zaliczki o kwotę 300 zł, 150 zł albo 100 zł, pod warunkiem, że pracownik złożył oświadczenie o stosowaniu takiego pomniejszenia. Może wówczas dojść do sytuacji, w której w rocznym PIT u podatnika wystąpi niedopłata podatku, gdy podatek należny będzie wyższy niż suma zaliczek pobranych w trakcie roku przez płatnika. W takim przypadku niedopłatę tę podatnik powinien uregulować w ramach rocznego rozliczenia, co wynika z objaśnień podatkowych, które zostały wcześniej powołane.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o pdof (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)

Gazeta Podatkowa nr 3 (2295) z dnia 2026-01-08

Podatek dochodowy w orzecznictwie. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl