W Rządowym Centrum Legislacyjnym opublikowano nowy projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ustawa zawiera wiele ważnych zmian w tym m.in. doprecyzowanie zasad ustalania płacy minimalnej w przyszłych latach, czy wprowadzenie wynagrodzenia minimalnego jako wynagrodzenia zasadniczego.

» 4626 zł brutto. Ile to netto? [Minimalne wynagrodzenie do ręki w 2025 roku]

W lipcu informowaliśmy o pojawieniu się pierwszych założeń do projektu zmian w sprawie płacy minimalnej. 26 sierpnia opublikowano jednak już gotowy, rządowy projekt zmian autorstwa Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Co ma się zmienić?

Źródło: shutterstock

17 zmian w ustawie o płacy minimalnej

Zmiany w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu nie będą małe. W przygotowanych założeniach Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wyróniono ich aż 17. Z ich szczegółowym opisem można zapoznać się w uzasadnieniu do projektu ustawy. Jest on dostępny również tutaj. 

Ministerstwo wyróżnia następujące zmiany:

1. Uzupełnienie słownika pojęć znajdującego się w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu,
2. Utrzymanie dwóch terminów zmiany płacy minimalnej w przypadku, gdy prognozowany na rok następny wskaźnik cen wynosić będzie co najmniej 105%. Wówczas płaca minimalna jak dotychczas będzie waloryzowana z dniem 1 stycznia i 1 lipca danego roku.
3. Podniesienie roli Rady Dialogu Społecznego i oficjalne wyznaczenie jej jako organu doradczego w kwestiach związanych z ustalaniem i aktualizacją wysokości pensji minimalnej,
4. Podkreślenie roli strony pracowników i strony pracodawców w sprawach związanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę a także ich zaangażowanie w  ustalaniu i aktualizowaniu płacy minimalnej.
5. Doprecyzowanie zasad corocznego ustalania minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej. Tak jak dotychczas ,,wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie corocznie przedmiotem negocjacji prowadzonych w ramach RDS. Rada Ministrów przedstawia RDS do negocjacji propozycje wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę dla pracowników oraz minimalnej stawki godzinowej dla określonych umów cywilnoprawnych – w terminie do dnia 15 czerwca każdego roku. Negocjacje prowadzone będą przez 30 dni od dnia otrzymania propozycji i informacji. Jeżeli w tym terminie RDS nie uzgodni ww. wysokości gwarancji płacowych, wówczas decyzje w tym zakresie podejmie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia„
6. Utrzymanie konieczności corocznego wzrostu wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w stopniu nie niższym niż prognozowany na dany rok wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Utrzymana zostanie również zasada mówiąca, że jeśli w roku podejmowania negocjacji wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie niższa od połowy wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w I kwartale tego roku, gwarancja ta jest zwiększana dodatkowo o 2/3 prognozowanego wskaźnika realnego przyrostu PKB,
7. Utrzymanie dotychczasowych zasad związanych ze sposobem zaokrąglania przy dokonywaniu obliczeń dotyczących płacy minimalnej i minimalnej stawki godzinowej,
8. Umieszczenie w ustawie wartości referencyjnej, która będzie stosowana do oceny adekwatności wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,
9. Wprowadzenie obowiązku dokonywania aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę co najmniej raz na 4 lata biorąc pod uwagę takie czynniki jak siła nabywcza ustawowych wynagrodzeń minimalnych z uwzględnieniem kosztów utrzymania, ogólny poziom wynagrodzeń i ich rozkład, stopa wzrostu wynagrodzeń oraz długoterminowe krajowe poziomy produktywności i ich zmiany,
10. Uregulowanie samej procedury aktualizowania minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jak tłumaczą projektodawcy ,,aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie dokonywać Rada Ministrów mając na uwadze stanowiska lub opinie strony pracowników i strony pracodawców RDS. Zgodnie z procedurą uzgadniania minimalnego wynagrodzenia za pracę na rok następny, Rada Ministrów w roku aktualizacji będzie przedstawiała RDS propozycję minimalnego wynagrodzenia za pracę, która będzie już uwzględniała zastosowaną aktualizację minimalnego wynagrodzenia za pracę”,
11. Wprowadzenie obowiązku przekazywania sprawozdań co 2 lata do Unii Europejskiej, zawierających szereg danych o pensji minimalnej w tym m.in. dotyczących aktualnego poziom minimalnego wynagrodzenia za pracę, czy odsetek pracowników objętych minimalnym wynagrodzeniem za pracę,
12. Wprowadzenie wynagrodzenia minimalnego za pracę jako wynagrodzenia zasadniczego,
13. Zmiany w zakresie terminu wypłaty wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej, podwyższenia kary za zaniżanie wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej, oraz wprowadzenia kary za niewypłacanie wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki godzinowej,
14. Zaostrzenie kar związanych z niewywiązywaniem się z obowiązków pracodawcy w zakresie płacy minimalnej. Założenia zakładają wprowadzenie nowego typu przestępstwa oraz  wykroczenia, które związane są z naruszeniem prawa pracownika do wynagrodzenia za pracę, a także przewiduje naliczanie odsetek za nieterminowe wypłacenie należnych pracownikom wynagrodzeń,
15. Wskazanie nowego terminu przeprowadzenia pierwszej aktualizacji minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz przekazania pierwszego sprawozdania do Komisji Europejskiej,
16. Pozostawienie dotychczas obowiązującego w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu z 2002 r. przepisu definiującego najniższe wynagrodzenie za pracę,
17. Zachowanie mocy, do dnia 31 grudnia 2025 r., obwieszczenia ustalającego wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. Oznacza to, że przepisy projektu ustawy będą miały zastosowanie do ustalenia wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r.

Ustalanie i coroczna waloryzacja płacy minimalnej

W myśl nowych, projektowanych przepisów ustawy wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ma być corocznie przedmiotem negocjacji w ramach Rady Dialogu Społecznego. Rada Ministrów, tak jak obecnie najpóźniej do dnia 15 czerwca każdego roku, przedstawi RDS propozycję wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku następnym oraz propozycję wysokości minimalnej stawki godzinowej w roku następnym.

Co kluczowe – orientacyjna wartość referencyjna, która ma być stosowana do corocznej oceny wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalona w projekcie została na poziomie 55 proc. prognozowanej wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, przyjętej do opracowania projektu ustawy budżetowej.

Aktualizacja minimalnego wynagrodzenia za pracę ma być dokonywana co najmniej raz na cztery lata.

Wynagrodzenie minimalne a wynagrodzenie zasadnicze

Projekt zmiana w ustawie reguluje również długo wyczekiwaną kwestię związaną z płacą minimalną. Chodzi o rozbieżność pomiędzy wysokością minimalnego wynagrodzenia, które jest ustalane odrębnie każdego roku, a tzw. płacą zasadniczą. Aktualnie obowiązujące przepisy nie utożsamiają wprost płacy minimalnej z płacą zasadniczą. Różnice powodują, że obecnie zbyt wielu pracowników uzyskuje wynagrodzenie minimalne w kwocie niższej niż wskazana w rozporządzeniu.

To już niebawem ma się jednak zmienić. Projekt ustawy na wstępnie doprecyzowuje samą definicję wynagrodzenia zasadniczego. Mówi, że ilekroć w ustawie pojawia się wynagrodzenie zasadnicze należy je rozumieć poprzez podstawowy i obligatoryjny składnik wynagrodzenia pracownika bez dodatkowych składników do wynagrodzenia oraz innych świadczeń związanych z pracą, bez względu na system wynagradzania.

To jednak nie wszystko. W rozdziale 3 ,,Ustalanie wynagrodzenia pracownika”, art. 15 projektowanej ustawy mówi się, że wprost ,, Wysokość wynagrodzenia zasadniczego pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w trybie art. 6”.

Jak tłumaczą projektodawcy ,, Określona w projekcie ustawy gwarancja minimalnego wynagrodzenia za pracę wyznacza dolną granicę wynagrodzenia, jakie przysługuje pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy, niezależnie od posiadanych kwalifikacji, składników wynagrodzenia, jak i szczególnych właściwości i warunków pracy.

Projektowany art. 15 przewiduje, że wysokość wynagrodzenia zasadniczego pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Celem wprowadzenia ww. zmiany jest zapewnienie bardziej sprawiedliwego i przejrzystego kształtu minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz przywrócenie motywacyjnego charakteru poszczególnym składnikom wynagrodzenia (np. dodatkowi funkcyjnemu, premii, nagrodzie, dodatkowi specjalnemu i innym dodatkom), które obecnie często stanowią uzupełnienie do poziomu minimalnego wynagrodzenia za pracę. W takich przypadkach dodatki te przestały pełnić rolę gratyfikacji i uznania pracownika za posiadane przez niego np. doświadczenie zawodowe, sprawowanie dodatkowych funkcji czy też uzyskane wyniki w pracy”.