Gdy temperatura spada, rosną obowiązki pracodawców. Przepisy jasno określają minimalne temperatury w miejscu pracy, zasady ochrony pracowników wykonujących obowiązki na zewnątrz oraz prawo do ciepłych posiłków i napojów. W skrajnych przypadkach pracownik może nawet odmówić pracy – z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Wyjaśniamy, co wynika z przepisów BHP i Kodeksu pracy.
Minimalna temperatura w pomieszczeniach pracy
Obowiązek zapewnienia odpowiedniej temperatury w miejscu pracy wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca musi zagwarantować pracownikom minimalną temperaturę w pomieszczeniach, która nie może być niższa niż:
- 14°C – w pomieszczeniach, w których wykonywana jest praca fizyczna,
- 18°C – w pomieszczeniach, gdzie wykonywana jest lekka praca fizyczna lub praca biurowa.
Przepisy te obowiązują niezależnie od pory roku. Jeżeli warunki atmosferyczne uniemożliwiają utrzymanie wymaganej temperatury, pracodawca musi podjąć działania organizacyjne lub techniczne, aby zapewnić bezpieczne warunki pracy.
Praca na zewnątrz w czasie mrozów
Szczególne obowiązki dotyczą pracowników wykonujących pracę na otwartej przestrzeni, w nieogrzewanych pomieszczeniach lub w chłodniach. Pracodawca ma obowiązek chronić ich przed zagrożeniami wynikającymi z warunków atmosferycznych, takimi jak niska temperatura, opady czy silny wiatr.
W takich przypadkach konieczne jest zapewnienie odzieży ciepłochronnej, dostosowanej do warunków pracy. Przepisy wyróżniają:
- odzież chroniącą przed zimnem – do pracy w temperaturach poniżej 5°C,
- odzież chroniącą przed chłodem – do pracy w temperaturach sięgających nawet –5°C.
Dodatkowo pracownicy powinni mieć dostęp do pomieszczenia, w którym mogą się ogrzać lub zmienić odzież. Temperatura w takim miejscu nie powinna być niższa niż 16°C. Jeżeli nie jest możliwe zapewnienie pomieszczenia, pracodawca musi udostępnić inne źródło ciepła.
Źródło: Shutterstock
Ciepłe posiłki i napoje – kto ma do nich prawo w pracy?
Zimą pracodawca ma również obowiązek zapewnienia profilaktycznych posiłków i napojów pracownikom wykonującym ciężką pracę, zwłaszcza na otwartej przestrzeni. Wynika to z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.
Prawo do posiłku przysługuje pracownikom wykonującym prace o dużym wydatku energetycznym, który w czasie zmiany roboczej wynosi:
- powyżej 1500 kcal – dla mężczyzn,
- powyżej 1000 kcal – dla kobiet.
Choć posiłki regeneracyjne nie należą się każdemu, ciepłe napoje muszą być zapewnione wszystkim pracownikom, gdy temperatura spada poniżej 10°C. Powinny być dostępne przez całą zmianę roboczą, w ilości odpowiadającej potrzebom pracowników.
Czy pracownik może odmówić pracy z powodu zimna?
Jeżeli pracodawca nie zapewni wymaganych warunków, a wykonywanie pracy stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania obowiązków. Taką możliwość przewiduje art. 210 § 1 Kodeksu pracy.
Przed odmową pracy pracownik powinien niezwłocznie poinformować pracodawcę o przyczynie. Obowiązkiem pracodawcy jest wówczas usunięcie uchybień i zapewnienie bezpiecznych oraz higienicznych warunków pracy. Co istotne, pracownik zachowuje w tym czasie prawo do wynagrodzenia.
Bezpieczeństwo zimą w pracy
Niskie temperatury nie zwalniają pracodawców z odpowiedzialności za warunki pracy. Przestrzeganie przepisów BHP – zarówno w biurach, halach produkcyjnych, jak i na zewnątrz – pozwala nie tylko chronić zdrowie pracowników, ale także uniknąć przestojów, kar i odpowiedzialności prawnej. W czasie mrozów szczególna dbałość o bezpieczeństwo staje się nie wyborem, lecz koniecznością.