Początek długiego weekendu. Słońce, walizka spakowana, w ręku bilety na wyczekiwane wakacje– i nagle dzwoni telefon od pracodawcy. „Musisz wrócić do pracy” – słyszysz w słuchawce. Czy pracodawca ma prawo odwołać twój urlop, czy musisz wrócić do pracy? – wyjaśniamy
Urlop wypoczynkowy to czas, w którym pracownik może w pełni odpocząć od obowiązków zawodowych. Jednak Kodeks pracy przewiduje sytuacje, w których pracodawca ma prawo przerwać ten wypoczynek i wezwać pracownika do powrotu. Wyjaśniamy, kiedy odwołanie z urlopu jest zgodne z prawem, jakie warunki muszą być spełnione oraz kto ponosi koszty nagłego powrotu do pracy.
Prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego
Zgodnie z art. 152 § 1 Kodeksu pracy, każdy pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu wynosi:
- 20 dni – dla pracowników ze stażem pracy krótszym niż 10 lat,
- 26 dni – dla pracowników ze stażem pracy co najmniej 10 lat.
Podczas urlopu pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości takiej, jaką otrzymałby, gdyby pracował (art. 172 K.p.).
Zgodnie z art. 161 Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu w roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Niewykorzystany urlop należy odebrać najpóźniej do 30 września następnego roku.
Źródło: Shutterstock
Czy pracodawca musi zgodzić się na wniosek urlopowy?
Urlop wypoczynkowy jest udzielany na wniosek pracownika, ale pracodawca nie zawsze musi go zaakceptować. Wyjątki, gdy zgoda jest obowiązkowa:
- urlop po macierzyńskim (art. 163 § 3 K.p.),
- urlop na żądanie – do 4 dni w roku (art. 167² K.p.),
- urlop dla pracownika młodocianego w okresie ferii (art. 205 § 3 K.p.).
Pracodawca może też jednostronnie ustalić termin urlopu:
- w okresie wypowiedzenia (art. 167¹ K.p.),
- do końca września kolejnego roku – w przypadku zaległego urlopu.
Odwołanie pracownika z urlopu wypoczynkowego
Zgodnie z art. 167 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko w wyjątkowych, nieprzewidzianych sytuacjach, gdy obecność pracownika jest niezbędna dla firmy.
Przykłady uzasadnionego odwołania:
- nagła awaria lub sytuacja kryzysowa, którą może usunąć tylko ten pracownik,
- choroba lub nieobecność zastępcy,
- pilne negocjacje z kluczowym klientem,
- konieczność realizacji nieprzewidzianego, lukratywnego zlecenia,
- reklamacja lub zobowiązania prawne wymagające natychmiastowego działania.
Obowiązki pracownika w przypadku odwołania
Decyzja pracodawcy o odwołaniu z urlopu jest poleceniem służbowym. Odmowa powrotu może być uznana za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 K.p.), a w konsekwencji – podstawę do dyscyplinarnego zwolnienia.
Pracodawca pokrywa wszystkie uzasadnione koszty związane z odwołaniem z urlopu, w tym:
- koszty transportu,
- koszty niewykorzystanego pobytu w hotelu,
- inne wydatki bezpośrednio związane z przerwaniem wypoczynku.
Odwołanie z urlopu bezpłatnego
Na mocy art. 174 § 3 K.p., pracodawca może odwołać pracownika z urlopu bezpłatnego dłuższego niż 3 miesiące – jeśli wymagają tego ważne przyczyny, np. zakłócenie normalnego toku pracy.
Urlop wypoczynkowy to jedno z podstawowych praw pracownika gwarantowanych przez Kodeks pracy. Pracodawca ma obowiązek jego udzielenia, ale w określonych przypadkach może:
- odmówić przyjęcia wniosku urlopowego,
- jednostronnie wyznaczyć termin,
- a nawet odwołać pracownika z urlopu, pokrywając przy tym koszty.