Polski Ład: czy warto złożyć oświadczenie o niestosowaniu ulgi dla klasy średniej?

Ewelina Czechowicz 13.01.2022 06:30 (aktualizacja: )

W ostatnich dniach pracujący na umowę o pracę analizują wpływ nowych przepisów  podatkowych na wysokość otrzymywanych wynagrodzeń. Maile i komunikaty od księgowych i kadrowych sprawiają, że coraz więcej osób zastanawia się czy złożyć oświadczenie o niestosowaniu ulgi dla klasy średniej? Czy złożyć lub wycofać PIT-2?

Polski Ład: czy warto złożyć oświadczenie o niestosowaniu ulgi dla klasy średniej?
Źródło: shutterstock.com

Resort finansów wskazuje, że PIT-2 można złożyć w dowolnym momencie. Księgowe twierdzą, że przed pierwszą wypłatą w danym roku podatkowym. Z kolei złożenie oświadczenia o nienaliczaniu ulgi dla klasy średniej może być złożone w dowolnym czasie i zadziała od miesiąca następującego po miesiącu, w którym płatnik otrzymał wniosek

» Nowy wzór oświadczenia PIT-2 wersja 7 dla pracownika na 2022 rok

"Polski Ład" to pakiet ustaw, które miały zapewnić Polakom "więcej pieniędzy w portfelach". Wyższa 30 tys. złkwota wolna od podatku, podwyższony I próg podatkowy, ale też zmiany w opłacaniu składki zdrowotnej, które odczuje każdy pracujący emeryt czy prowadzący działalność gospodarczą. Od 1 stycznia 2022 roku ubezpieczeni, którzy opłacają składkę zdrowotną w wysokości 9%, utracili prawo do jej odliczania od PIT. W praktyce oznacza to, że osoby zatrudnione na umowę o pracę zapłacą jej właśnie tyle. Zmiany w opłacaniu składki zdrowotnej niektórym Polakom ma zrekompensować ulga dla klasy średniej.

Rozporządzenie z 7 stycznia 2022 r.

7 stycznia 2022 r. minister finansów Tadeusz Kościński podpisał rozporządzenie, które zmienia zasady rozliczenia zaliczki na podatek dochodowy. Opublikowany przez resort akt prawny zmienia ustawę. Wcześniej o błąd w liczeniu zaliczek na podatek dochodowy oskarżano księgowe, jednak to nie księgowe czy kadrowe ponoszą winę za chaos związany z wdrożeniem "Polskiego ładu". Gdyby to ich postępowanie było błędne, wydane rozporządzenie byłoby zbędne. Dodatkowo wydany akt budzi wiele kontrowersji.  Wiele księgowych nie zamierza go stosować. W tym wszystkim pozostaje zagubienie pracowników, przerażonych, że ich pensje mogą być niższe w czasie kiedy rosną ceny produktów spożywczych i rachunków. 

Rozporządzenie zmieniające zasady poboru zaliczek na PIT opublikowane w Dzienniku Ustaw - PIT.pl

Co zmienia rozporządzenie ministra finansów?

Jak wskazuje resort finansów: "Zaliczki na podatek dochodowy pobierane przez płatników po 8 stycznia 2022 r. powinny być obliczane w sposób opisany w rozporządzeniu. Wysokość zaliczki za styczeń u pracowników czy zleceniobiorców osiągających miesięczny dochód do 12 800 zł brutto powinna być pobierana w wysokości nie wyższej niż kwota zaliczki obliczanej na zasadach działających do 31 grudnia 2021 r.

W praktyce księgowe będą musiały policzyć zaliczki dwa razy. Według roku 2021 oraz 2022. Następnie będą musiały je porównać. W sytuacji kiedy zaliczka z 2021 będzie niższa od tej wyliczonej według "Polskiego ładu", to te niższe zaliczki zostaną pobrane. W sytuacji kiedy zaliczka z 2021 r. będzie wyższa niż zaliczka w 2022 r., to wówczas pobrana zostanie zaliczka z bieżącego roku. 

Według wydanego rozporządzenia pobranie zaliczki na podatek dochodowy po 7 stycznia 2022 r. w wyższej wysokości skutkować będzie po stronie płatnika obowiązkiem niezwłocznego zwrotu podatnikowi zaistniałej różnicy. Tym samym pracownicy będą otrzymywać korekty od płatników, jeżeli wypłacone wynagrodzenia nie uwzględniały metodyki pobierania zaliczek na podatek dochodowy opisanej w rozporządzeniu. Zatem w sytuacji kiedy zaliczka jest wyższa niż w 2021 r., to płatnik przesuwa jej pobranie i wpłacenie do urzędu skarbowego. Przesunięcie ma miejsce do czasu, kiedy zaliczka z roku 2022 będzie niższa niż ta z roku ubiegłego. Ma być ono stosowane u podatników, których wynagrodzenia nie przekraczają 12 800 zł brutto w danym miesiącu. W sytuacji kiedy płatnik nie przekazał jeszcze zaliczki styczniowej do urzędu skarbowego, musi dokonać jej zwrotu podatnikowi, jeżeli porównanie zaliczek jest takie, że zaliczka według "Polskiego ładu" jest wyższa niż ta wyliczona według zasad, które obowiązywały w 2021 r. Jednak, jak alarmują księgowi i doradcy podatkowi, wydane rozporządzenie łamie prawo. Jak mówi Mariusz Korzeb - doradca podatkowy: w mojej ocenie ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje w obecnym brzmieniu delegacji do regulowania w drodze rozporządzenia kwestii obliczania zaliczek na PIT. Fakt, że rząd już kilka dni po wejściu w życie reformy musi poszukiwać takich doraźnych rozwiązań świadczy tylko o tym, że nowelizacja została wprowadzona bez odpowiedniego przygotowania i jest niskiej jakości. Przepisy nie zostały prawidłowo osadzone w systemie prawa podatkowego, co powoduje, że zmiana dokonana w jednym miejscu, wywołuje niezamierzone skutki w innym. Jest to wynik pośpiechu, nierzetelnych konsultacji społecznych i ignorowaniu krytycznych głosów sejmowych legislatorów. Można powiedzieć, że jest to typowy skutek dla nowelizacji, których głównym zadaniem jest realizacja celów politycznych, a nie dokonanie rzeczywistej reformy".

Czy warto składać oświadczenie o niestosowaniu ulgi dla klasy średniej

Źródło: shutterstock

Z kolei Michał Sowiński, ekspert z kancelarii Graś i Wspólnicy wskazuje, że  "nowe rozporządzenie łatające Polski Ład zostało wprowadzone po tygodniu obowiązywania niniejszej ustawy. Na stronie internetowej gov.pl można przeczytać „Usprawniamy proces wdrażania podatkowych zmian Polskiego Ładu tak, żeby w kolejnych miesiącach podatnicy nie mieli mniejszej pensji „na rękę”, niż te wynikające z założeń programu.” Już to pokazuje jak została przygotowana ta ustawa i pozwala przewidywać, że jest to pierwsza ale nie ostatnia próba naprawienia źle przygotowanych przepisów. Rozporządzenie wydane przez Ministra Finansów zmienia sposób naliczania zaliczek na podatek dochodowy dla osób zarabiających nie więcej niż 12,8 tys. zł.  W praktyce chodzi o to żeby nie były one wyższe niż te wyliczane na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia. Mimo, że rozporządzenie weszło w życie 4 dni temu to już ciężko specjalisty, który nie poddałby tego dokumentu krytyce zaczynając od sposobu jego uchwalenia – dokument jest niezgodny z aktami wyższego rzędu jak np. Konstytucja, która wprost pozwala nakładać podatki tylko w drodze ustawy  oraz przekracza delegację ustawową gdyż wykracza poza obszar, który pozwala regulować Ordynacja podatkowa za pomocą rozporządzenia, aż po vacatio legis, którego realnie nie było. Rozporządzenie zmienia zasady pobierania zaliczek na podatek dochodowy ale nie zmienia samej wysokości podatków. Oznacza to, że podatnik nawet jak otrzyma zwrot „brakującej” części wypłaty za styczeń to prawdopodobnie i tak będzie musiał go ponownie zwrócić."

PIT-2 a ulga dla klasy średniej

Wielu podatników, których wynagrodzenia za styczeń okazały się mniejsze, nie miało złożonych deklaracji podatkowych PIT-2. Wówczas zaliczka na podatek nie została pomniejszona o kwotę 425 zł. Z kolei ulga dla klasy średniej to preferencja, która jest rozliczana miesięcznie wówczas, kiedy wynagrodzenie mieści się w przedziale od 5701 zł do 11 141 zł. W tym miejscu warto wskazać, jak policzyć ulgę dla klasy średniej:

W zależności od kwoty przychodu należy zastosować odpowiedni wzór:

Miesięczne przychody z pracy na etacie w złotych (A)

Kwota ulgi

od 5701 zł

do 8549 zł

[A x 6,68% - 380,50] ÷ 0,17

ponad 8549 zł

do 11 141 zł

[A x (-7,35%) + 819,08] ÷ 0,17

Wzór na obliczenie ulgi dla klasy średniej w sytuacji, kiedy wynagrodzenie pracownika mieści się w przedziale od 5 701 do 11 141 zł

 

Warto też  przemyśleć czy warto ją stosować miesięcznie, czy jednak nie rozliczyć jej dopiero w rocznej deklaracji podatkowej, mając pewność że nie trzeba będzie zwracać otrzymanych wcześniej pieniędzy. 

Ulga dla klasy średniej rozliczana miesięcznie

Ulga dla klasy średniej może być rozliczana w ramach zaliczek na PIT. Oznacza to, że w ramach zaliczki na podatek dochodowy należy obliczyć wysokość ulgi przysługującej podatnikowi, która zostanie odjęta od podstawy opodatkowania. Ulga będzie jednak stosowana wyłącznie wtedy kiedy miesięczny przychód mieści się w przedziale między 5701 a 11 141 zł. Zatem Ci pracownicy, którzy otrzymują nieregularne kwoty wynagrodzenia i boją się że ich roczny przychód nie będzie mieścił w przedziale 68 412 zł a 133 692 zł powinni złożyć wniosek o niestosowanie ulgi, by jej nie zwracać fiskusowi.  Podatnicy, którzy mają pewność że ich przychód zmieści się w ustawowych widełkach, mogą korzystać z ulgi dla klasy średniej.

W przypadku kiedy podatnik zarabia miesięcznie 6000 zł, nie jest w związku małżeńskim, nie przystąpił do PPK oraz jego miejsce pracy znajduje się w tej samej miejscowości, w której mieszka, ma możliwość skorzystania z ulgi dla klasy średniej. Wynagrodzenie netto takiej osoby z ulgą dla klasy średniej będzie różniło się jedynie o 21 zł netto w porównaniu do wynagrodzenia bez stosowania ulgi dla klasy średniej. Jeżeli ten sam podatnik prowadzi też działalność gospodarczą opodatkowaną według skali podatkowej, z której osiągnie w 2022 roku 72 000 zł przychodu, będzie musiał zwrócić kwotę ulgi naliczoną przez pracodawcę. Jego dochód przekroczy limit do stosowania ulgi dla klasy średniej.

Dopłata do PIT-u w 2023 roku

W sytuacji kiedy podatnik złoży u kilku płatników  PIT-2 (np. pracuje u dwóch pracodawców, lub w sytuacji kiedy zaliczki na PIT są potrącane  u pracodawcy i w ZUS-ie, będzie musiał dopłacić w 2023 r. do PIT  5 100 zł. Tak samo będzie, jeżeli prowadzący działalność gospodarczą nie wycofa PIT-2 u pracodawcy i będzie pomniejszał kwotę zaliczek z działalności oraz zmniejszenie zastosuje pracodawca.

Nowy wzór oświadczenia PIT-2 wersja 7 dla pracownika na 2022 rok - PIT.pl

Z kolei  w przypadku stosowania ulgi dla klasy średniej, która jest odrębną preferencją,  kiedy podatnik uzyskuje nieregularne dochody i nie złoży oświadczania o niestosowaniu ulgi dla klasy średniej lub uzyskuje dochody poza umową o pracę i łączny ich przychód przekroczy kwotę 133 692,01 zł, wówczas poza zaliczkami z PIT-2 będzie musiał zwrócić także ulgę dla klasy średniej. Ulgę dla klasy średniej będzie trzeba również zwrócić kiedy podatnik nie osiągnie przychodu w kwocie 68 412 zł. Dlatego warto zadbać o prawidłowe oświadczenia składane płatnikom, tak by nie narazić się na dopłaty w PIT w 2023 r.

Złożenie oświadczenia o niestosowaniu ulgi dla klasy średniej nie za działa? 

Jak mówi Michał Sowiński, ekspert z kancelarii Graś i Wspólnicy : ulga dla klasy średniej miała zlikwidować skutki niemożności odliczenia składki zdrowotnej od podatku. Tu jednak od razu uwaga, że skorzystać z niej mogą tylko pracownicy i przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej. Warunkiem jest to, że ich miesięczny przychód mieści się pomiędzy 5701 a 11 141 zł brutto czy rocznie nie więcej niż 133 692 zł brutto i nie mniej niż 68 412 zł. I właśnie ten warunek wpływa na to, że warto zastanowić się czy nie złożyć pracodawcy oświadczenie o nieuwzględnianiu ulgi. Łatwo policzyć, że przy jej zastosowaniu pracownik może zyskać maksymalnie około 190 zł miesięcznie, natomiast jeśli przekroczy próg przychodów choćby o jedną złotówkę  straci prawo do ulgi i będzie musiał ją całą zwrócić. Odpowiadając na pytanie czy jest sens składać bądź nie oświadczenie o nieskorzystaniu z ulgi dla klasy średniej wydaje się, że obecnie nie ma to znaczenia bo pracodawca i tak będzie musiał wyliczyć zaliczkę na podatek według starych i nowych zasad i wybrać bardziej korzystną dla pracownika. Jest to patrzenie bardzo krótkofalowe bo tak jak wspomniano powyżej ustawodawca zmienił jedynie zasady a nie samą wysokość podatków wobec tego wielu pracowników dopiero rozliczając rok 2022 będzie musiało zwrócić znaczną część swojej „ulgi”

Kwota ulgi dla klasy średniej dla określonych kwot przychodu

Przychód

Wysokość ulgi dla klasy średniej (miesięcznie)

Wynagrodzenie netto z ulgą dla klasy średniej KUP 250 zł bez PPK oraz kosztów autorskich, dla osoby nie rozliczającej się z małżonkiem nie korzystającej z dodatkowych preferencji.

Wynagrodzenie netto bez ulgi dla klasy średniej

Wysokość składki zdrowotnej (9%)

Różnica netto pomiędzy wynagrodzeniem z ulgą dla klasy średniej a wynagrodzeniem bez ulgi dla klasy średniej

5701 zł

1,92 zł

4 108,64 zł

4 108,64 zł

442,75 zł

1 zł

6000 zł

119,41 zł

4 319,43 zł

4 298,43 zł

465,97 zł

21 zł

7000 zł

512,36 zł

5 024,67 zł

4 937,67 zł

543,63 zł

87 zł

8000  zł

905,29 zł

5729,91 zł

5 575,91 zł

621,29 zł

154 zł

8 549 zł

1121,02 zł

6 117,01 zł

5 926,01

663,92 zł

191 zł

9000 zł

926,94 zł

6 372,15 zł

6 214,15 zł

698,95 zł

158 zł

10 000 zł

494,61 zł

6 937,39 zł

6 853,39 zł

776,61 zł

84 zł

11 141 zł

1,29 zł

7 581,56 zł

7580,56 zł

865,22 zł

 1 zł

Źródło: Pit.pl

Oświadczenie o niestosowaniu rozporządzenia z 7 stycznia 2022 r.

W opublikowanej przez resort finansów "Instrukcji pobierania i przekazywania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych” potwierdzono, że rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie stosuje się, jeśli pracownik złoży pracodawcy na piśmie wniosek o niestosowanie przepisów § 1, 2 3 i 4  rozporządzenia.

Z kolei  §5 rozporządzenia pozwala podatnikom nie korzystać z rozwiązań w nim przewidzianych w przypadku, gdy podatnik uzyskujący przychody od płatnika, który nie odlicza kwoty stanowiącej 1/12 kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1 ( red. PIT-2) ustawy, złoży temu płatnikowi sporządzony na piśmie wniosek o nieprzedłużanie terminów.  Trzeba pamiętać, że rozporządzenia nie stosuje się najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym płatnik otrzymał wniosek o nieprzedłużeniu terminów. 

Ulga dla klasy średniejKwota wolna od podatkuPolski ŁadPodatki 2022Odliczenia w PITHOT