Mały ZUS w 2022 r.

Gazeta Podatkowa

Przedsiębiorca, który spełnia określone warunki, a jego roczny przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2021 r. nie przekroczył kwoty 120.000 zł, może skorzystać z preferencji zwanej potocznie małym ZUS i opłacać za siebie składki społeczne od podstawy ustalonej w oparciu o firmowy dochód. Limit tego przychodu ulega obniżeniu, jeśli przedsiębiorca nie prowadził działalności przez cały ubiegły rok, ale nie mniej niż 60 dni kalendarzowych. Ustalona przez przedsiębiorcę podstawa wymiaru składek społecznych nie może przekroczyć dolnego i górnego limitu.

Niższy limit

Aby korzystać z małego ZUS, przedsiębiorca powinien spełniać warunki określone w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.). Jednak podstawowym kryterium warunkującym możliwość skorzystania z małego ZUS jest limit firmowych przychodów uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, wynoszący 120.000 zł. Limit ten może być zmniejszony w przypadku, gdy przedsiębiorca rozpoczął, zakończył lub zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej w ciągu poprzedniego roku kalendarzowego. Wtedy kwotę 120.000 zł dzieli się przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym (w 2021 r. - 365 dni) i mnoży przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia firmy w poprzednim roku kalendarzowym. Otrzymany wynik zaokrągla się do pełnych groszy zgodnie z zasadą matematyczną.

Mały ZUS w 2022 r.

Liczba dni prowadzenia działalności odpowiada liczbie dni, w której przedsiębiorca podlegał z tego tytułu w poprzednim roku ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu, więc nie należy uwzględniać w niej liczby dni, w których przedsiębiorca wprawdzie prowadził działalność gospodarczą, ale podlegał ubezpieczeniu w KRUS albo za granicą. Z kolei przedsiębiorca powinien uwzględnić liczbę dni, w których korzystał z tzw. ulgi na start.

Podstawa wymiaru składki

Ustalając wysokość podstawy wymiaru składek społecznych w ramach małego ZUS, przedsiębiorca powinien najpierw obliczyć przeciętny miesięczny dochód uzyskany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym według określonego wzoru (patrz ramka) i otrzymany wynik zaokrąglić do pełnych groszy w górę zgodnie z zasadą matematyczną. Należy pamiętać, że jeżeli składki społeczne przedsiębiorcy korzystającego z małego ZUS (oraz osób z nim współpracujących) zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, to wtedy roczny dochód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym powiększa się o kwoty tych składek zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Następnie w celu ustalenia podstawy wymiaru składek trzeba pomnożyć przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez współczynnik wynoszący 0,5 (przykład).

Jeżeli w poprzednim roku kalendarzowym w stosunku do przedsiębiorcy miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i nie korzystał on ze zwolnienia sprzedaży od podatku VAT, przez roczny:

1) przychód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym należy rozumieć wartość sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 ustawy o VAT (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.), czyli odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT - bez kwoty tego podatku,

2) dochód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym trzeba rozumieć roczny przychód z działalności gospodarczej w rozumieniu pkt 1, pomnożony przez współczynnik 0,5.

Z kolei u osób, do których w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, przez roczny dochód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym należy rozumieć roczny przychód z działalności gospodarczej pomnożony przez współczynnik 0,5.

Limitowana podstawa

Podstawa wymiaru składek społecznych ustalona w ramach małego ZUS nie może być:

  • wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy (w 2022 r. - nie wyższa niż 3.553,20 zł),
  • niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia (w 2022 r. - nie niższa niż 903 zł).

W przypadku gdy ustalona przez przedsiębiorcę podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne będzie przykładowo niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia (np. wyniesie 850 zł), wówczas najniższą obowiązującą go podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne będzie wysokość dolnego limitu, czyli 903 zł.

Wzór na ustalenie przeciętnego dochodu

Przeciętny miesięczny dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym  =Roczny dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym × 30
Liczba dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym

 

Przykład

Pan Jan prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG. Spełnia warunki określone w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń. Zdecydował więc, że od 1 stycznia 2022 r. będzie korzystał z małego ZUS (dokonał odpowiedniego zgłoszenia w ZUS). Jego roczny dochód z działalności w 2021 r. wyniósł 85.320 zł. W styczniu 2021 r. miał zawieszoną firmę, więc w ubiegłym roku prowadził ją przez 334 dni. Limit, którego - dla celów opłacania w 2022 r. składek społecznych w ramach małego ZUS - nie mogą przekroczyć jego przychody z tytułu działalności gospodarczej z 2021 r., wynosi po zaokrągleniu 109.808,22 zł, tj. (120.000 zł : 365 dni) × 334 dni = 109.808,219 zł.

Pan Jan ustalił, że jego roczny dochód z działalności uzyskany w 2021 r. wyniósł 65.140 zł. Jego przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej po zaokrągleniu wynosi zatem 5.850,90 zł, tj. (65.140 zł : 334 dni) × 30 dni = 5.850,89 zł. Kwotę tę należy następnie pomnożyć przez współczynnik 0,5, tj.: 5.850,90 zł × 0,5 = 2.925,45 zł. Otrzymany wynik stanowi w 2022 r. dla pana Jana podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

 

Z małego ZUS nie może korzystać przedsiębiorca, który:

1)w poprzednim roku kalendarzowym:
 -osiągnął z prowadzonej działalności gospodarczej przychód wyższy niż 120.000 zł - jeśli działalność gospodarcza była prowadzona przez cały rok,
 -prowadził działalność krócej niż 60 dni kalendarzowych,
 -rozliczał się w formie karty podatkowej i korzystał ze zwolnienia sprzedaży od podatku VAT,
 -prowadzi również inną pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2-5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (np. był wspólnikiem spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej, jednoosobowej spółki z o.o.),
2)spełnia warunki do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia,
3)wykonuje działalność na rzecz byłego pracodawcy, u którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres tej działalności,
4)ustalał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w ramach małego ZUS przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (do tych limitów jako pełny miesiąc wlicza się każdy miesiąc kalendarzowy, w którym przedsiębiorca opłacał mały ZUS lub prowadził działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy).


autor: Dorota Wyderska
Gazeta Podatkowa nr 9 (1884) z dnia 2022-01-31

Składki na FP, FS i FGŚP za pracowników oraz zleceniobiorców. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

Niski ZUS