Zmiany w przepisach regulujących funkcjonowanie spółek

Gazeta Podatkowa

Przepisy regulujące funkcjonowanie spółek podlegają ciągłym modyfikacjom. Od 3 września 2019 r. obowiązuje nowelizacja K.s.h. dotycząca możliwości przeprowadzania zgromadzeń wspólników z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Najbliższy czas także będzie obfitował w szereg różnych zmian. Nowe obowiązki dla spółek związane z wdrożeniem Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych zostaną wprowadzone od 13 października br. Z kolei w 2020 r. przewidziano modyfikacje dotyczące m.in. dematerializacji akcji czy wprowadzenia prostej spółki akcyjnej i Krajowego Rejestru Zadłużonych.

3 września 2019 r.

Przepisy K.s.h. od 3 września 2019 r. przewidują możliwość uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników spółki z o.o. przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w art. 2341 K.s.h.

Nowe regulacje nie wprowadziły obowiązku ich wykorzystywania. Jest to tylko możliwość. Przy tym zastosowanie nowych rozwiązań w praktyce wymaga najpierw wprowadzenia zmian do umowy spółki. Niezależnie od tego, czy spółka z o.o. została założona w trybie tradycyjnym czy S24, umowa spółki w omawianej kwestii musi być zmodyfikowana drogą tradycyjną, tj. z udziałem notariusza. Więcej na ten temat pisaliśmy w GP nr 74 z 2019 r., na str. 17.

13 października 2019 r.

Z dniem 13 października 2019 r. wejdą w życie przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1115 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w zakresie utworzenia Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR). Rejestr ten stanowić będzie system teleinformatyczny służący przetwarzaniu informacji o beneficjentach rzeczywistych spółek wymienionych w art. 58 ustawy. Zgodnie z nim do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizacji zobowiązane będą spółki jawne, spółki komandytowe, spółki komandytowo-akcyjne, spółki z o.o. oraz spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek publicznych w rozumieniu ustawy o ofercie publicznej (...) oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 623). Od 1 marca 2020 r. katalogiem tym objęta zostanie także prosta spółka akcyjna (PSA).

Informacje podlegające zgłoszeniu do CRBR obejmować będą dane identyfikacyjne:

1) spółek wymienionych w art. 58 ustawy, tj. nazwę (firmę), formę organizacyjną, siedzibę, numer w KRS, NIP,

2) beneficjenta rzeczywistego i członka organu lub wspólnika uprawnionego do reprezentowania spółek wymienionych w art. 58 ustawy, tj. imię i nazwisko, obywatelstwo, państwo zamieszkania, numer PESEL albo w przypadku osób nieposiadających tego numeru datę urodzenia, informację o wielkości i charakterze udziału lub uprawnieniach przysługujących beneficjentowi rzeczywistemu.

Informacje te mają być zgłaszane do CRBR nie później niż w terminie 7 dni od dnia wpisu spółek wymienionych w art. 58 do KRS, a w przypadku zmiany przekazanych informacji - w terminie 7 dni od ich zmiany. Do biegu tych terminów nie będą wliczane soboty, dni ustawowo wolne od pracy, a także okresy awarii systemu obsługującego rejestr na zasadach określonych w art. 60 ust. 3 ustawy.

Spółki, o których mowa w art. 58 ustawy, wpisane do KRS przed dniem 13 października 2019 r., będą zobowiązane zgłosić do CRBR informacje o beneficjentach rzeczywistych w terminie 6 miesięcy od tego dnia (art. 195 ustawy).

Spółki, o których mowa w art. 58 ustawy, które nie dopełnią obowiązku zgłoszenia wymienionych wcześniej informacji, w terminie wskazanym w ustawie, podlegać będą karze pieniężnej do wysokości 1.000.000 zł (art. 153 ustawy).

Natomiast w art. 2 ustawy określony jest katalog instytucji zobowiązanych. Muszą one stosować wobec swoich klientów środki bezpieczeństwa finansowego, obejmujące m.in. identyfikację beneficjenta rzeczywistego (art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Wydaje się, że do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizacji będą zobowiązane wszystkie spółki wymienione w art. 58 ustawy, niezależnie od tego, czy są one instytucjami zobowiązanymi. Czas pokaże czy Ministerstwo Finansów potwierdzi taką interpretację przepisów i czy rejestr zostanie uruchomiony we wskazanym terminie.

1 stycznia 2020 r.

Początek 2020 r. to nowe obowiązki dla spółek komandytowo-akcyjnych i akcyjnych dotyczące dematerializacji akcji i konieczności prowadzenia strony internetowej. Obowiązki te wprowadzi ustawa z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1798).

Dematerializacja akcji to zmiana formy akcji z dokumentu (akcji papierowej) na zapis w systemie teleinformatycznym. Dotyczyć będzie akcji na okaziciela i akcji imiennych spółek akcyjnych i spółek komandytowo-akcyjnych, które nie podlegają obowiązkowej dematerializacji w rozumieniu przepisów ustawy o ofercie publicznej (...) i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Ustawa nowelizująca wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. z dwoma wyjątkami. Pierwszy dotyczy powinności spółek, członków ich zarządów związanych z wdrożeniem obowiązkowej dematerializacji akcji. Wymóg dematerializacji dotyczyć będzie bowiem wszystkich akcji, w tym tych już wyemitowanych. Regulacje te zaczną obowiązywać z dniem 1 stycznia 2020 r. Od tej daty każda spółka akcyjna (a nie tak jak jest to obecnie tylko spółka publiczna) i komandytowo-akcyjna będzie musiała posiadać swoją stronę internetową. Podlegać ona będzie obowiązkowemu ujawnieniu i aktualizacji w KRS. Część zmian (tj. te dotyczące prostej spółki akcyjnej oraz egzekucji z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy) wejdzie w życie z dniem 1 marca 2020 r.

1 marca 2020 r.

Od marca 2020 r. zaczną obowiązywać zmiany w funkcjonowaniu rejestru przedsiębiorców KRS (patrz ramka). Poza tym wprowadzona zostanie nowa spółka kapitałowa, tj. PSA. Stanie się to na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1655). PSA będzie spółką kapitałową, niepubliczną. Ma łączyć ograniczoną odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki z dużą dozą elastyczności w zakresie systemu zarządzania spółką oraz kształtowania wzajemnych relacji między akcjonariuszami. Jednocześnie spółkę tę ma cechować nowoczesny mechanizm ochrony wierzycieli spółki. Więcej na temat nowej spółki pisaliśmy w GP nr 61 z 2019 r., na str. 14.

Z początkiem marca 2020 r. na mocy nowelizacji, która wprowadzi PSA, zmienione zostaną także przepisy K.s.h. dotyczące transformacji spółek, w szczególności dotyczące ich przekształceń. O nowych rozwiązaniach w zakresie przekształceń spółek napiszemy w GP nr 79 z 2019 r., na str. 17.

1 grudnia 2020 r.

Na początek grudnia 2020 r. przesunięto termin utworzenia Krajowego Rejestru Zadłużonych. Stanowić on będzie źródło informacji o podmiotach niewypłacalnych, zagrożonych niewypłacalnością lub podmiotach, wobec których umorzono bezskuteczną egzekucję. Rejestr ten od strony technicznej ma przyczynić się do przyspieszenia postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Podstawę prawną jego funkcjonowania stanowić będzie ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz. U. z 2019 r. poz. 55 ze zm.).

Prace nad KRZ stanowiły kontynuację prac nad Centralnym Rejestrem Restrukturyzacji i Upadłości (CRRU) generalnie przy założeniu jedynie zmiany nazwy rejestru. Utworzenie tego rejestru przewiduje ustawa Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 ze zm.). W praktyce jednak CRRU nie powstał, zostanie formalnie zlikwidowany z dniem 1 grudnia 2020 r. Wówczas dojdzie także do likwidacji Rejestru Dłużników Niewypłacalnych (RDN). Jest to rejestr wchodzący w skład Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). RDN obecnie jest wygaszany. Z dniem 15 marca 2018 r. zakończone zostało dokonywanie wpisów do RDN składanych na wniosek.

Elektroniczne wnioski do KRS obowiązkowe od 1 marca 2020 r.

Od 1 marca 2020 r. ma nastąpić elektronizacja postępowania przed KRS dotyczącego podmiotów z rejestru przedsiębiorców. Zmiany te wprowadzone będą na mocy ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 398 ze zm.).

Od początku marca 2020 r. wszystkie wnioski dotyczące podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru przedsiębiorców KRS będzie można składać wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 19 ust. 2 ustawy o KRS - Dz. U z 2019 r. poz. 1500, w brzmieniu od 1 marca 2020 r.). Zmiany te dotyczą postaci składanych wniosków. Natomiast w dalszym ciągu oprócz trybu tradycyjnego wnioski będą składane również w trybie S24 czy do systemu RDF (dotyczącego obowiązków sprawozdawczych). Zgodnie z uzasadnieniem do nowelizacji, w której ujęto omawiane zmiany, nowy system ma działać intuicyjnie i być zbudowany w sposób przyjazny dla użytkownika.

Postępowanie przed KRS dotyczące przedsiębiorców ma być wyłącznie elektroniczne. Czynności sądu, referendarza sądowego i przewodniczącego będą utrwalane wyłącznie w tym systemie (art. 6942a K.p.c. - Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., w brzmieniu od 1 marca 2020 r.). Poza tym wszelkie pisma w sprawie będą mogły być wnoszone wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, z wyłączeniem środków zaskarżenia, do których rozpoznania właściwy jest Sąd Najwyższy (zob. też art. 6946a K.p.c., w brzmieniu od 1 marca 2020 r.). Sąd rejestrowy przy pierwszym doręczeniu w sprawie będzie pouczał o konieczności wnoszenia pism wyłącznie drogą elektroniczną i o tym, że pisma niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu.

Sama elektronizacja postępowania przed KRS nie będzie wymuszała, aby dokumenty, które mają być załączone do wniosku, były sporządzone w postaci elektronicznej. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu do KRS albo podlegające złożeniu do akt rejestrowych obecnie składa się w oryginałach albo poświadczonych urzędowo odpisach lub wyciągach. Ta zasada nie zmieni się od 1 marca 2020 r. Wprowadzona zostanie natomiast regulacja, zgodnie z którą, jeżeli dokumenty stanowiące podstawę wpisu do KRS albo podlegające złożeniu do akt rejestrowych zostały sporządzone w postaci papierowej, do wniosku dołącza się:

1)odpisy elektronicznie poświadczone przez notariusza albo występującego w sprawie pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym, albo
2)elektroniczne kopie dokumentów - w takim jednak przypadku oryginał dokumentu albo jego odpis lub wyciąg poświadczony urzędowo trzeba będzie przesłać do sądu rejestrowego w terminie 3 dni od daty złożenia pisma (art. 6944 § 22 i § 23 K.p.c., w brzmieniu od 1 marca 2020 r.).

Zmodyfikowana będzie także procedura załączania dokumentów sporządzanych przez notariusza. Obecnie mogą być one przesłane do sądu drogą elektroniczną, jeżeli notariusz opatrzył je kwalifikowanym e-podpisem. Ta reguła przestanie obowiązywać z dniem 1 marca 2020 r. Przekazywanie dokumentów notarialnych zostanie zautomatyzowane i będzie następować pomiędzy notarialnym repozytorium (tj. Centralnym Repozytorium Elektronicznych Aktów Notarialnych) a systemem KRS. Repozytorium notarialne działa od 9 kwietnia 2018 r. Notariusze umieszczają w nim e-wpisy dotyczące przedsiębiorców z KRS, a wnioskodawca we wniosku składanym do KRS od 1 marca 2020 r. będzie podawał numer tego dokumentu w repozytorium.

Poza tym od 1 marca 2020 r. akta rejestrowe dla podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców będą prowadzone wyłącznie w systemie teleinformatycznym. Obecne akta rejestrowe prowadzone w postaci papierowej nie będą podlegały przetworzeniu na elektroniczną postać. Od 1 marca 2020 r. zostaną one dołączone do zbioru dokumentów. Zbiór ten będzie prowadzony dla każdego podmiotu wpisanego do rejestru przedsiębiorców i będzie obejmował dokumenty wytworzone w postaci papierowej. Podtrzymana zostanie zasada, że każdy ma prawo przeglądać akta rejestrowe. Co istotne, od 1 marca 2020 r. e-akta będą udostępnione m.in. przez internet. Każdy będzie miał prawo przeglądania także zbioru dokumentów wytworzonych w postaci papierowej.

Zaznaczyć należy, że podmioty podlegające wpisowi wyłącznie do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz SP ZOZ będą mogły skorzystać z możliwości złożenia wniosku drogą elektroniczną, ale nie będą miały takiego obowiązku. Oznacza to, że wnioski składane do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji (...) KRS w dalszym ciągu będą mogły mieć postać papierową (art. 19 ust. 3 i 4 ustawy o KRS, w brzmieniu od 1 marca 2020 r.).


autor: Ewelina Mentel-Wyrzychowska
Gazeta Podatkowa nr 78 (1640) z dnia 2019-09-30

Miejsce świadczenia w interpretacjach organów podatkowych. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

CIT