Organy podatkowe będą miały więcej czasu na wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania nieujawnionych przychodów. Termin przedawnienia w tych sprawach zostanie wydłużony – wynika z opublikowanego już projektu nowelizacji Ordynacji podatkowej i Kodeksu karnego skarbowego.
Szykuje się ważna zmiana dotycząca terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Ministerstwo Finansów (MF) przygotowało projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu karnego skarbowego. Według niego sposób liczenia terminu tego przedawnienia się zmieni.
Po zmianach 5-letni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania takich przychodów ma być liczony od końca roku kalendarzowego następującego po roku, w którym powstało zobowiązanie podatkowe.
Celem walka z ukrywaniem dochodów
Jaki ma być efekt tych zmian?
„Wydłużenie o rok okresu, w którym możliwe jest doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, zwiększy szanse na ustalenie tego zobowiązania, gdy mienie zostało zgromadzone kilka lat wcześniej niż wydatkowane. Proponowana zmiana ułatwi zwalczanie zjawiska ukrywania dochodów” – podkreśliło MF w ocenie skutków regulacji (OSR).
Likwidacja kontrowersyjnej przesłanki
Projektodawcy zaproponowali także zlikwidowanie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Już od 10 lat przed Trybunałem Konstytucyjnym na rozpoznanie czeka wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym kwestionowana jest konstytucyjność tego przepisu – przypomina resort finansów.
„Jednocześnie w przestrzeni publicznej od wielu lat pojawiają się zarzuty o nadużywanie przez organy podatkowe instytucji wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawach o wykroczenia i przestępstwa skarbowe jedynie w celu wstrzymania biegu terminu przedawnienia podatku. Problem ten stał się na tyle istotny, że Naczelny Sądu Administracyjny (…) uznał za zasadne badanie w ramach kontroli sądowej decyzji podatkowej, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie zostało przez organ wykorzystane instrumentalnie” – czytamy w OSR.
Według Ministerstwa Finansów likwidacja tej przesłanki przyniesie rozwiązanie problemu zgłoszonego w postanowieniu sygnalizacyjnym NSA.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia
Projekt nowelizacji przewiduje wprowadzenie nowej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego związanej z postępowaniem podatkowym w przypadku unikania opodatkowania.
Jak podkreślił resort w OSR, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpocznie się, a rozpoczęty ulegnie zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego unikania opodatkowania, albo przejęcia takiego postępowania przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Według propozycji zmian bieg terminu przedawnienia ma się rozpoczynać, a po zawieszeniu biec dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia decyzji ostatecznej wydanej z zastosowaniem przepisów zawartych w klauzuli przeciwdziałania unikaniu opodatkowania w Ordynacji podatkowej lub tzw. środków ograniczających umowne korzyści. Bieg terminu przedawnienia ma się również rozpoczynać w dniu doręczenia decyzji ostatecznej albo postanowienia wydanego na podstawie przepisów Ordynacji dotyczących sytuacji, w której Szef Krajowej Administracji Skarbowej umarza postępowanie lub przekazuje sprawę właściwemu organowi podatkowemu.
Jak podkreśla MF, „takie zawieszenie nie będzie mogło trwać dłużej niż 2 lata. Wprowadzenie nowej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zapobiegnie jego przedawnieniu w przypadku wszczęcia skomplikowanego i czasochłonnego postępowania określonego w rozdziale 2 działu IIIA Ordynacji podatkowej (»Postępowanie podatkowe w przypadku unikania opodatkowania«) albo przejęcia postępowania podatkowego na podstawie tych przepisów”.
Sądy już nie będą negować konstytucyjności art. 70
Według projektu instytucja nieprzedawniania się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym ma zostać zastąpiona instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek ustanowienia hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony.
„Rozwiąże to problem negowania przez sądy administracyjne konstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej [przewiduje on, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu – przyp. red.]. Proponuje się, aby z dniem dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu” – czytamy w OSR.
W związku z przewidzianym w projekcie uchyleniem art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej – który określa, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe – projektodawcy zaproponowali uchylenie przepisu Kodeksu karnego skarbowego, zawierającego przesłankę przedawnienia karalności czynu także w przypadku przedawnienia należności publicznoprawnej.
„Pozostawienie przesłanki przedawniania karalności czynu określonej w art. 44 § 2 skutkowałoby brakiem możliwości skazania sprawców poważnych przestępstw skarbowych, w sprawach których w postępowaniach karnych skarbowych zgromadzono obszerny materiał dowodowych będący następstwem wielowątkowych kontroli celno-skarbowych, kontroli podatkowych lub postępowań podatkowych. Karalność ta musi być także zapewniona w przypadku postępowań prowadzonych przez Prokuraturę Europejską (EPPO), do której Polska przystąpiła od marca 2024 r.” – tłumaczy resort w OSR.
Źródło: PAP, RCL
