Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego z dniem 13 marca 2026 br. wprowadza zmiany w zakresie przeprowadzania postępowań odwoławczych w Prawie zamówień publicznych. Główna zmiana dotyczy możliwości prowadzenia rozpraw i posiedzeń przed Krajową Izbą Odwoławczą (KIO) zdalnie.

Czym jest odwołanie?

Odwołanie jako środek ochrony prawnej przysługuje wykonawcy, uczestnikowi konkursu oraz innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych.

Przy czym odwołać można się od:

• niezgodnej z przepisami ustawy czynności zamawiającego, podjętej w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, w tym na projektowane postanowienie umowy,
• zaniechania czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, do której zamawiający był obowiązany na podstawie ustawy,
• zaniechania przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia lub zorganizowania konkursu na podstawie ustawy, mimo że zamawiający był do tego obowiązany.

Rozprawy i posiedzenia przed KIO zdalne

Celem wchodzących w życie w dniu 13 marca br. zmian jest umożliwienie stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego przed KIO udziału w zdalnych rozprawach i posiedzeniach. Rozprawy lub posiedzenia będą mogły być przeprowadzane przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzenie na odległość (zdalne rozprawy lub zdalne posiedzenia), jeżeli nie będzie stał temu na przeszkodzie wzgląd na charakter czynności, które mają być dokonane na rozprawie lub posiedzeniu oraz nie będą występowały inne okoliczności utrudniające ich przeprowadzenie i zostanie zagwarantowana pełna ochrona praw procesowych stron i uczestników postępowania odwoławczego, jak również prawidłowy tok tego postępowania. Przepisy wprowadzają generalną zasadę, że jeżeli nie będzie przeszkód do przeprowadzenia zdalnej rozprawy i zdalnego posiedzenia, jak np. objęcie informacji klauzulą tajności czy duża liczba uczestników postępowania, rozprawy i posiedzenia będą odbywać się zdalnie.

Przy czym nowe przepisy stanowią, że Izba może odmówić udziału w zdalnej rozprawie lub posiedzeniu, jeżeli warunki w miejscu przebywania osoby uczestniczącej w zdalnej rozprawie lub zdalnym posiedzeniu nie licują z powagą Izby, lub stanowią przeszkodę do dokonania czynności procesowych, lub jeżeli zachowanie tej osoby budzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego przebiegu czynności dokonywanych zdalnie z jej udziałem. W takim przypadku uznaje się, że osoba ta nie stawiła się na zdalnej rozprawie lub zdalnym posiedzeniu. Na takie postanowienie nie będzie przysługiwać skarga do sądu.

Wiedzę o możliwości wzięcia udziału w zdalnej rozprawie i zdalnym posiedzeniu przed KIO strony i uczestnicy postępowania odwoławczego będą uzyskiwać z chwilą zawiadomienia ich o terminie rozprawy. Informacje o standardach technicznych oprogramowania i wymaganiach sprzętowych będą podawane przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w drodze obwieszczenia na stronie BIP.

W przypadku zdalnej rozprawy lub posiedzenia na sali rozpraw będzie musiał być obecny skład orzekający i protokolant, natomiast inne osoby, w szczególności strony i uczestnicy, będą mogły być obecne na sali rozpraw albo brać udział w rozprawie i posiedzeniu za pośrednictwem środków informatycznych. Oznacza to, że strona lub uczestnik postępowania odwoławczego będą mieli prawo wyboru: czy uczestniczyć w rozprawie i posiedzeniu zdalnie, czy stawić się na sali rozpraw.

Dopuszczenie możliwości zdalnego udziału stron będzie łączyć się z ograniczeniem składania przez strony i uczestników postępowania pism oraz dokumentów podczas samej rozprawy lub posiedzenia. (o czym będzie mowa dalej). Rozwiązania te mają na celu ograniczenie powszechnej praktyki składania dowodów i zapoznawania się z nimi podczas rozprawy, co utrudnia ustosunkowanie się do nich przez pozostałe strony i uczestników postępowania odwoławczego.

Forma i sposób wnoszenia pism w postępowaniu odwoławczym

Pisma w postępowaniu odwoławczym mogą być wnoszone w formie pisemnej albo w formie elektronicznej albo w postaci elektronicznej. W formie pisemnej wnosi się je za pośrednictwem Poczty Polskiej, osobiście, za pośrednictwem posłańca, a pisma w postaci elektronicznej wnosi się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, w tym na adres do doręczeń elektronicznych. Odwołanie i przystąpienie do postępowania odwoławczego, wniesione w postaci elektronicznej, wymagają opatrzenia podpisem zaufanym.

W związku z wprowadzeniem od 13 marca br. możliwości prowadzenia posiedzeń i rozpraw zdalnych nowelizacja uszczegółowia zasady przekazywania pism w postępowaniu odwoławczym pozostałym stronom postępowania. Znowelizowany art. 507 Pzp stanowi, że strony oraz uczestnicy postępowania odwoławczego, wnosząc pismo do Izby, przekazują pismo albo jego kopię, jeżeli zostało wniesione w formie pisemnej, stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego. Do pisma wniesionego do Izby dołącza się dowód przekazania pisma albo jego kopii stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego albo oświadczenie o przekazaniu im pisma albo jego kopii. Pisma składane podczas rozprawy, która nie jest zdalną rozprawą, lub posiedzenia, które nie jest zdalnym posiedzeniem, wnosi się wraz z odpisami dla stron i uczestników postępowania odwoławczego, jeżeli pisma te są składane w formie pisemnej. Pisma składane podczas zdalnej rozprawy lub zdalnego posiedzenia wnosi się w postaci elektronicznej. Jeżeli podczas zdalnej rozprawy lub zdalnego posiedzenia nie jest możliwe złożenie pisma w postaci elektronicznej z powodu co najmniej jednej z sytuacji określonych w art. 65 ust. 1 Pzp, przewodniczący składu orzekającego rozstrzyga o sposobie złożenia tego pisma. Wspomniany przepis określa przypadki, gdy konieczne jest odstąpienie od wymagania użycia środków komunikacji elektronicznej. Ma to miejsce np., gdy jest potrzeba ochrony informacji szczególnie wrażliwych, której nie można zagwarantować w sposób dostateczny przy użyciu środków komunikacji elektronicznej lub innych narzędzi, lub urządzeń, które są ogólnie dostępne dla wykonawców lub które mogłyby być udostępnione przez zamawiającego.

Pełnomocnik w postępowaniu odwoławczym

Pełnomocnikiem w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przed KIO może być adwokat lub radca prawny, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony lub uczestnika postępowania oraz osoba pozostająca ze stroną lub uczestnikiem postępowania w stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia. Pełnomocnikiem osoby prawnej, przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, lub jednostki nieposiadającej osobowości prawnej może być również pracownik tej jednostki.

Pełnomocnik jest zobowiązany, przy pierwszej czynności przed Prezesem Izby lub przed Izbą, dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnictwo składane jest w formie pisemnej, pełnomocnik składa je wraz z odpisem dla stron i uczestników postępowania odwoławczego, chyba że odpis pełnomocnictwa został doręczony przez pełnomocnika bezpośrednio stronie i uczestnikowi. Adwokat i radca prawny mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Izba może dopuścić tymczasowo do czynności osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa, z zastrzeżeniem że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę. Na mocy omawianej nowelizacji został wprowadzony przepis, na mocy którego w toku postępowania odwoławczego pełnomocnictwo będzie mogło być udzielone ustnie na rozprawie lub posiedzeniu przez oświadczenie złożone przez stronę lub uczestnika postępowania odwoławczego i wciągnięte do protokołu.

Odpowiedź na odwołanie

Obecnie art. 521 Pzp stanowi, że zamawiający do czasu otwarcia rozprawy może wnieść odpowiedź na odwołanie. Nowelizacja zmienia tę zasadę, stanowiąc, że to Prezes Izby będzie wyznaczał termin na wniesienie odpowiedzi na odwołanie. Przy czym termin ten nie będzie mógł być krótszy niż 5 dni od dnia przekazania zamawiającemu odwołania albo jego kopii. Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie ustosunkowuje się do treści odwołania, w szczególności do zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazuje twierdzenia i dołącza dowody na poparcie swoich twierdzeń lub w celu odparcia twierdzeń powołanych w odwołaniu.

Przystąpienie do postępowania odwoławczego

Zamawiający przesyła niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 dni od dnia otrzymania, odwołanie albo jego kopię innym wykonawcom uczestniczącym w postępowaniu o udzielenie zamówienia, a jeżeli odwołanie dotyczy treści ogłoszenia o zamówieniu lub dokumentów zamówienia, zamieszcza je również na stronie internetowej, na której jest zamieszczone ogłoszenie o zamówieniu lub są udostępniane dokumenty zamówienia, wzywając wykonawców do przystąpienia do postępowania odwoławczego.

Nowelizacja uszczegóławia również zasady zgłaszania przez wykonawcę przystąpienia do postępowania odwoławczego. Będzie on miał na to, tak jak dotychczas, 3 dni od dnia otrzymania kopii odwołania. Przystępując do odwołania, oprócz wskazania strony, do której przystępuje, oraz wykazania interesu w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść strony, do której przystępuje, będzie musiał dołączyć dowody na poparcie swoich twierdzeń lub w celu odparcia twierdzeń powołanych w odwołaniu lub odpowiedzi na odwołanie.

Obowiązek wskazywania dowodów

Strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są zobowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Nowy art. 534 ust. 1a Pzp precyzuje, że we wniosku o przeprowadzenie dowodu strona i uczestnik postępowania odwoławczego są zobowiązani oznaczyć dowód w sposób umożliwiający przeprowadzenie go oraz wyszczególnić fakty, które mają zostać wykazane tym dowodem.

Termin przedstawiania dowodów

Obecnie dowody na poparcie swoich twierdzeń lub odparcie twierdzeń strony przeciwnej, strony i uczestnicy postępowania odwoławczego mogą przedstawiać aż do zamknięcia rozprawy. W związku z możliwością prowadzenia rozpraw i posiedzeń zdalnych wprowadzono regulację, na mocy której strony i uczestnicy postępowania odwoławczego będą zobowiązani przedstawiać dowody wraz z odwołaniem, odpowiedzią na odwołanie, przystąpieniem do postępowania odwoławczego lub wraz z innym pismem wniesionym najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, w którym wyznaczono termin rozprawy lub posiedzenia, pod rygorem utraty prawa powoływania dowodów w toku postępowania odwoławczego. Jeżeli koniec terminu przypadnie na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, termin ten będzie upływał przed otwarciem rozprawy. W przypadku gdy wcześniejsze pozyskanie dowodów na poparcie swoich twierdzeń lub odparcie twierdzeń strony przeciwnej nie było możliwe lub konieczność ich powołania wyniknie w toku postępowania odwoławczego, strony i uczestnicy postępowania odwoławczego będą mogli przedstawiać te dowody do zamknięcia rozprawy. Co istotne, strony i uczestnicy postępowania nie mają obowiązku dołączania dowodów z dokumentów do pism, jeżeli dokumenty te znajdują się w aktach sprawy odwoławczej, w szczególności stanowią dokumentację postępowania o udzielenie zamówienia. Izba odmawia przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, jeżeli fakty będące ich przedmiotem zostały już stwierdzone innymi dowodami lub gdy zostały powołane jedynie dla zwłoki, a także jeżeli strona lub uczestnik postępowania odwoławczego utracili prawo powoływania dowodów w toku postępowania.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.09.2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.)

Ustawa z dnia 21.05.2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego (Dz. U. poz. 769)