Księgowy, który nie ma ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, naraża się sankcje finansowe. Grzywny idą w górę wraz z płacą minimalną. Ile wynoszą w tym roku?
Przedsiębiorców, którzy prowadzą księgi rachunkowe, obejmuje ustawowy obowiązek posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) zawodowej. Wielu księgowych odnawia zawodowe ubezpieczeń OC na początku roku, bo wtedy kończy im się ochrona. Tak wynika z kalendarza – obowiązek zakupu ubezpieczenia wszedł w życie 1 stycznia 1995 roku wraz z ustawą o rachunkowości. Natomiast zakres ubezpieczenia jest opisany w rozporządzeniu Ministra Finansów, obowiązującym od 19 stycznia 2015 roku.
– W pierwszym kwartale każdego roku zainteresowanie ubezpieczeniami OC dla firm prowadzących księgi rachunkowe jest kilkukrotnie wyższe w porównaniu z drugim i trzecim kwartałem. Różnice w liczbie ubezpieczających się księgowych sięgają w niektórych latach nawet 200%. To konsekwencja historii wprowadzania regulacji – przepisy weszły w życie na początku roku, więc rocznice polis przypadają właśnie teraz – mówi Łukasz Bradło, dyrektor ds. kluczowych partnerów w Leadenhall Insurance.
Dodaje, że odnowienie ubezpieczenia daje księgowym szansę na przegląd zakresu ochrony, m.in. na decyzję o rozszerzeniu obowiązkowej części polisy i ewentualnym podniesieniu sumy gwarancyjnej.
– Księgowi, którzy nie dopełnią obowiązku zakupu OC, narażają się na karę finansową. Teoretycznie, tak stanowi polskie prawo, brak polisy może skończyć się nawet ograniczeniem wolności – zwraca uwagę Łukasz Bradło.
Ile wynoszą grzywny dla księgowych bez OC?
Konsekwencje braku ubezpieczenia w branży księgowej wskazuje art. 79 pkt 7 ustawy o rachunkowości: „Prowadzenie działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg bez ubezpieczenia OC […] podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności”. Natomiast zasady obliczania wymierzanej przez sąd grzywny opisuje Kodeks karny skarbowy w art. 23.
W przypadku księgowych wysokość kary zależy od liczby stawek dziennych (od 10 do 540) oraz wartości jednej stawki. Najniższa stawka dzienna to 1/30 minimalnego wynagrodzenia, natomiast najwyższa nie może przekroczyć 2000 zł.
W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto, więc jedna stawka to 160,20 zł. Najniższa grzywna wynosi zatem 1602 zł. Przy 100 stawkach dziennych księgowy zapłaci już 16 020 zł. W skrajnym przypadku kara pieniężna może sięgnąć aż 1 080 000 zł.
– Przy zasądzaniu grzywny brane pod uwagę są także dochody i sytuacja majątkowa sprawcy. W porównaniu z 2025 rokiem minimalna grzywna jest wyższa o ponad 80 zł. Przy 100 stawkach dziennych różnica sięga już 800 zł. Tymczasem roczna składka za podstawową polisę OC to kilkaset złotych. Matematyka jest więc prosta – brak ubezpieczenia po prostu się nie opłaca. Zwłaszcza w sytuacji, gdy niezadowolony klient zgłosi się do księgowego z roszczeniem finansowym za błędne prowadzenie księgi rachunkowej – podkreśla Łukasz Bradło.
Jaki jest zakres ochrony OC?
Co obejmuje obowiązkowe OC biura rachunkowego? Wymagana prawem polisa chroni przed roszczeniami z tytułu błędów popełnionych podczas prowadzenia ksiąg rachunkowych. Minimalna suma gwarancyjna to równowartość 10 000 euro – w przeliczeniu po aktualnym kursie ze stycznia 2026 roku (ok. 4,20 zł) to 42 000 zł. Zakres ochrony precyzuje rozporządzenie Ministra Finansów z 6 listopada 2014 roku.
Warto podkreślić, że obowiązkowa ochrona nie obejmuje prowadzenia ksiąg podatkowych, rozliczeń z ZUS, NFZ czy PFRON. Tymczasem to właśnie te obszary – deklaracje PIT, CIT, VAT, rozliczenia kadrowo-płacowe – stanowią codzienną pracę większości biur rachunkowych i generują najwięcej roszczeń.
– Księgowi mają tego świadomość i dlatego zdecydowana większość z nich rozszerza obowiązkową ochronę – podnosi limit ochrony i zakres ryzyk w polisie. (…) To przydatne w przypadkach większych szkód. Znam przykłady kilkudziesięciu „zagubionych” faktur, które wygenerowały bardzo wysokie odsetki i kończyły się roszczeniami finansowymi od klientów – dodaje Łukasz Bradło.
Rozbudowane ubezpieczenie OC obejmuje nie tylko prowadzenie ksiąg rachunkowych, ale też błędy w rozliczeniach podatkowych (PIT, CIT, VAT), księgach kadrowo-płacowych oraz rozliczeniach z ZUS, NFZ i PFRON. Ochrona może być rozszerzona także o skutki naruszenia RODO, utratę dokumentacji czy koszty postępowań sądowych.
