Na gruncie VAT dopuszcza się otrzymywanie przez podatników od polskich kontrahentów faktur w walucie obcej. Jednak mają oni obowiązek wykazania na takich fakturach podatku VAT w złotych.
Jeden z Czytelników (podatnik VAT czynny) w pytaniu skierowanym do naszej redakcji wskazał, że otrzymał od kontrahenta polskiego fakturę wystawioną w walucie obcej (euro). Dostawa towarów miała miejsce w dniu 26 marca 2026 r., a faktura została wystawiona i przesłana do KSeF w dniu 3 kwietnia 2026 r. W związku z tym zapytał, po jakim kursie powinien ująć tę fakturę w ewidencji zakupu VAT oraz czy do celów VAT może on zastosować inny kurs niż ten, który przyjął sprzedawca.
Zasady przeliczania waluty
Jak przewiduje art. 31a ust. 1 ustawy o VAT (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), w przypadku gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są wyrażone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Podatnik może wybrać sposób przeliczania tych kwot na złote według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny na ostatni dzień poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego (wtedy waluty inne niż euro przelicza się z zastosowaniem kursu wymiany każdej z nich względem euro).
Jeżeli zaś podatnik wystawia fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego, a kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są podane na tej fakturze w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury. Podatnik także w tej sytuacji może wybrać sposób przeliczania tych kwot na złote według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez EBC na ostatni dzień poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.
Ponadto, jak wskazano w art. 31a ust. 2a ustawy o VAT, kwoty stosowane do ustalenia podstawy opodatkowania określone w walucie obcej mogą być przeliczane przez podatnika na złote zgodnie z zasadami przeliczania przychodu określonego w walucie obcej wynikającymi z przepisów o podatku dochodowym, obowiązującymi tego podatnika na potrzeby rozliczania danej transakcji. Podatnik, który wybierze ten sposób przeliczania waluty, jest obowiązany do jego stosowania przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy, licząc od miesiąca, w którym je wybrał. Przy rezygnacji z zasad takiego przeliczania walut jest on obowiązany do stosowania zasad przeliczania, o których mowa w art. 31a ust. 1 lub ust. 2 ustawy o VAT, przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zrezygnował z przeliczania waluty obcej na złote zgodnie z zasadami przeliczania przychodu określonego w walucie obcej wynikającymi z przepisów o podatku dochodowym. Przy czym, gdy w okresie stosowania reguły przeliczania waluty według zasad przeliczania przychodu określonego w walucie obcej wynikających z przepisów o podatku dochodowym podatnik dokona transakcji niepodlegającej przeliczeniu zgodnie z tymi zasadami, jest on obowiązany do zastosowania dla tej transakcji zasad przeliczania, o których mowa w art. 31a ust. 1 lub ust. 2 ustawy o VAT.
Wystawianie faktur krajowych w walucie obcej
Podatnik VAT jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem. Dane, jakie powinna zawierać prawidłowo wystawiona faktura, określono w art. 106e ustawy o VAT. Jak wynika z tego przepisu, faktura taka powinna zawierać m.in.: datę wystawienia, imiona i nazwiska lub nazwy sprzedawcy i nabywcy, ich adresy oraz NIP, nazwę (rodzaj) sprzedawanego towaru lub usługi, cenę jednostkową netto towaru lub usługi, stawkę podatku, kwotę należności ogółem.
Przepisy o VAT nie mają regulacji dotyczących obowiązku wystawiania przez polskich podatników faktur wyłącznie w walucie polskiej. Zgodnie jednak z art. 106e ust. 11 ustawy o VAT, kwoty podatku wykazuje się w złotych. Kwoty podatku wyrażone w walucie obcej wykazuje się w złotych przy zastosowaniu zasad przeliczania na złote przyjętych dla przeliczania kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania. Kwoty wykazywane w fakturze zaokrągla się do pełnych groszy, przy czym końcówki poniżej 0,5 gr pomija się, a końcówki od 0,5 gr zaokrągla się do 1 gr.
Zatem ustawodawca tylko w jednym przypadku wyraźnie określa, jaka wartość na wystawionej fakturze powinna być wyrażona w walucie polskiej – jest to kwota podatku VAT.
Dopuszcza się możliwość wystawiania faktur krajowych dokumentujących sprzedaż w dowolnej walucie obcej, ale kwota VAT powinna być zawsze wyrażona w złotych.
VAT w przypadku zastosowania błędnego kursu waluty przez sprzedawcę
W myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Na podstawie art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Podatnik ma więc prawo do odliczenia VAT w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ustawy, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy o VAT. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Z art. 88 ustawy o VAT nie wynika, aby ustawodawca określił jako przesłankę wyłączającą prawo nabywcy (podatnika) do odliczenia podatku naliczonego, gdy sprzedawca dokonał przeliczenia wartości kwoty podatku na fakturze wyrażonej w walucie obcej po błędnym kursie waluty. W takiej sytuacji podatnik zachowuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wykazanego na tej fakturze nawet w przypadku zastosowania przez wystawiającego fakturę innego niż wynikający z przepisów ustawy o VAT kursu waluty. Podatnik VAT – nabywca ma prawo do odliczenia VAT naliczonego z tej faktury, w kwocie, jaka zostanie na niej wykazana.
Tak więc Czytelnik powinien odliczyć podatek VAT w wysokości wykazanej na fakturze przez sprzedawcę. Nie dokonuje tu ponownego przeliczenia wartości VAT.
Gazeta Podatkowa nr 38 (2330) z dnia 2026-05-11
Rozpoczęcie działalności gospodarczej – obowiązki w VAT. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl