Ulga prorodzinna

Ulga prorodzinna polega na odliczeniu stosownej kwoty na każde dziecko od podatku dochodowego po dokonaniu odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Od roku 2009 wprowadzono nieco zmian.

Ulga przysługuje na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym podatnik:

• wykonywał władzę rodzicielską,
• pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało

Skoro jest do odliczenie od podatku po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne, to podatnik musi mieć odpowiednie dochody, aby z udogodnienia skorzystać - większość podatku należnego przy niższych dochodach pokrywana jest właśnie składką na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto z ulgi prorodzinnej skorzystać mogą jedynie podatnicy rozliczający się na zasadach ogólnych.

Odliczenie dotyczy obojga rodziców. Kwotę ulgi może odliczyć jedno z rodziców, albo oboje, w dowolnym podziale (decydują małżonkowie).

Odliczenie przysługuje za każdy miesiąc, w którym status prawny dziecka spełnia podstawowe wymogi - małoletniość, pozostawanie pod opieką itp. Nawet gdy trwa to jeden dzień (dziecko urodziło się 31-ego albo 2-ego osiągnęło pełnoletność, to ulga przysługuje w pełnej kwocie miesięcznej. Wyjątki są następujące:

Odliczenie przysługuje od miesiąca, w którym dziecko się urodziło, do końca miesiąca (włącznie) poprzedzającego miesiąc, w którym:

• dziecko na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,
• dziecko wstąpiło w związek małżeński.

W przypadku gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o których mowa wyżej, każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 ww. kwoty miesięcznej (czyli limit dzienny) za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem. Oznacza to, że przy przekazaniu dziecka przekazujący oraz otrzymujący dziecko pod opiekę korzystają z ulgi proporcjonalnie do okresu sprawowania opieki czy funkcji itp.

Na odpowiednio takich samych zasadach ulga przysługuje w stosunku do dzieci pełnoletnich:

• dzieci, bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny;
• dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku.

Dokumenty

Odliczenia dokonuje się w zeznaniu rocznym, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:

• odpis aktu urodzenia dziecka,
• zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,
• odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą,
• zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły

Mogą być równiez przydatne wyroki sądów w sprawach adopcyjnych. W zakresie przypadków szczególnych niezbędne też będą wyroki rozwodowe czy ustanawiające separację.

Jeżeli dziecko przebywa u obojga rodziców na zmianę - warto zawrzeć porozumienie albo spisać protokół potwierdzający odpowiednio, u kogo dziecko będzie przebywać w roku nadchodzącym, albo u kogo dziecko przebywało w roku minionym.

Rozwód i separacja

W przypadku rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje jednemu z nich, u którego dzieci faktycznie zamieszkują (faktycznie, czyli nawet nie miejsce zamieszkania ustalone na podstawie orzeczenia sądu, ale faktyczne przebywanie dziecka u rodzica decyduje o zastosowaniu ulgi).

Jeżeli dziecko przebywa jednak np. u dziadków, ulga nie przysługuje.

Zwrot ulgi

Gdyby po złożeniu zeznania rocznego okazało się, że z jakiegoś powodu ulga nie przysługiwała (decyzje przyznające władzę rodzicielską zostały uchylone, unieważnione itp. ze skutkiem wstecznym), wówczas należałoby skorygować zeznania roczne i zapłacić należny podatek dochodowy z odsetkami od pierwotnego terminu płatności.

Tylko zasady ogólne + brak automatu od pracodawcy i z ZUS

Z ulgi prorodzinnej mogą skorzystać jedynie podatnicy rozliczający się na zasadach ogólnych. Począwszy od PITów rocznych za rok 2009 podatnicy nie mogą wnosić - jak w roku ubiegłym - o rozliczenie ulgi prorodzinnej przez zakład pracy czy ZUS. Zatem każdy, kto chce skorzystać z ulgi prorodzinnej, nie będzie mógł skorzystać z rozliczenia dokonywanego przez pracodawcę czy ZUS (PIT-40, PIT-40A).

Takie osoby nie składają pracodawcy żadnych oświadczeń, otrzymują PIT-11 (lub PIT-40A/11A z ZUS) oraz wypełniają samodzielnie odpowiednie zeznanie roczne PIT, uwzględniając w nim ulgę prorodzinną.

Uwaga ! Seminaria i szkoły wyższe kościelne

Studentom uczelni kościelnych przysługują prawa studentów szkół wyższych, jednak to nie znaczy, że są to szkoły wyższe lub szkoły, do których takie przepisy się stosuje. Konkordat daje podstawę do uznawania - w oparciu o umowy szczegółowe - stopni i tytułów, prawo do dotacji itp. Zgodnie z umową wykonującą Konkordat jedynie Katolicki Uniwersytet Lubelski (KUL) ma status taki, jak świeckie uczelnie wyższe. Zatem rodzice studentów KUL mają prawo do ulgi prorodzinnej czy rozliczenia na zasadach dla osób samotnie wychowujących dziecko. Jeżeli chodzi o studentów innych uczelni, umowa międzynarodowa wyraźnie stwierdza, że te same prawa ma student, a nie jego rodzic czy opiekun prawny. Tymczasem uprawnienie do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca, a w konsekwencji uprawnienie do ulgi prorodzinnej przysługuje nie studentowi, ale jego rodzicom czy opiekunom prawnym. Również ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP nadaje rodzicom takich uczniów czy studentów określone prawa, jednak nie w takim zakresie, aby umożliwiało to zrównanie praw podatkowych z rodzicami studentów uczelni świeckich.

Zatem jedynie studiowanie na KUL daje omawiane uprawnienia podatkowe.

Od 1 stycznia 2009 r. - zmiana

Ulga prorodzinna nie przysługuje gdy zastosowanie znajdą zasady opodatkowania:

• podatkiem liniowym 19%;
• ryczałtem ewidencjonowanym (z wyjątkiem wynajmujących prywatnie, nie w ramach działalności gospodarczej, którzy zachowują prawo do wspólnego rozliczenia);
• kartą podatkową;
• zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów osób duchownych;
• podatkiem tonażowym.

Uwaga ! Z ostatniej chwili

Ministerstwo Finansów wyjaśnia:

W związku z wątpliwościami dotyczącymi rocznego rozliczenia ulgi prorodzinnej, przede wszystkim na dzieci uczące się lub studiujące do ukończenia 25. roku życia, Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że:

• w przypadku uczniów kontynuujących naukę w szkole – ulga przysługuje za wszystkie miesiące roku podatkowego,
• w przypadku maturzysty, który nie kontynuuje nauki – ulga przysługuje także za miesiące wakacyjne,
• w przypadku maturzysty, który podejmuje naukę w szkole wyższej – ulga przysługuje za wszystkie miesiące roku podatkowego,
• w przypadku studentów kształcących się w dwóch etapach (studia licencjackie i magisterskie) – ulga ta przysługuje za wszystkie miesiące roku podatkowego w sytuacji, gdy student po zdaniu egzaminu został zakwalifikowany na studia magisterskie.

Jeżeli jednak studia nie są kontynuowane lub występuje przerwa (na przykład student nie od razu podejmuje kolejny etap studiów), to ulga przysługuje tylko za miesiące nauki włącznie z miesiącem, w którym został złożony egzamin dyplomowy.