Składki ZUS na Ubezpieczenie Społeczne - odliczenie

Odliczeniu od dochodu podlega również kwota składek zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących, a także składki ZUS na ubezpieczenia społeczne potrącone przez płatnika.

Nie ma przy tym znaczenia, za jaki okres dokonywano wpłat, odliczyć można składki zapłacone w roku podatkowym. Jednak przy wpłacie dokonywanej ze zwłoką nie można odliczyć całej wpłaconej kwoty, należy odjąć część przypadającą na odsetki za zwłokę.

W przypadku składek potrącanych przez płatników również nie ma znaczenia, za jaki okres składki są potrącane - liczy się rok, w którym zostały potrącone.

Składki na ubezpieczenie społeczne podlegają odliczeniu od dochodu w PIT-36 czy PIT-36L albo PIT-37, o ile nie zostały:

• zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, lub
• odliczone od dochodów czy przychodów w innym PIT rocznym.

Odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Składki na ubezpieczenie społeczne, które osoba prowadząca gospodarstwo domowe poniosła z tytułu zatrudnienia opiekunki do dzieci czy gosposi w ramach umowy aktywizacyjnej można odliczyć od podatku w ramach ulgi na pomoc domową (tylko kontynuacja odliczeń).

Składki możemy odliczyć w dowolnej części od dowolnego zeznania - PIT-28, 36, 36L, 37 czy w podatku tonażowym - jednak nie można tej samej kwoty składki odliczyć dwukrotnie.

Przedsiębiorcy

Odliczane za rok 2009 - terminowo opłacane najniższe składki ZUS przedsiębiorców:

Powyższe kwoty dotyczą przedsiębiorców prowadzących działalność przez cały rok 2009 bez przerwy i deklarujących minimalne podstawy naliczania składek ZUS.

Kwoty zapłaconych składek ustalamy na podstawie dowodów wpłaty, przelewów itp. Gdy taki dokument zaginie oraz w przypadkach wątpliwych można po prostu dla pewności zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o kwocie zapłaconych w 2009 r. składek na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących.

Pracownicy, zleceniobiorcy itp.

Dla osób uzyskujących przychody za pośrednictwem płatników (stosunek pracy, zlecenie, itp.), i opłacających w związku z tym składki ZUS za pośrednictwem płatników, dowodem opłacenia składek jest kwota wykazana w imiennej informacji PIT-11. Tę właśnie kwotę - w całości - należy ująć w PIT rocznym jako składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) podlegające odliczeniu. Trzeba uważać, żeby nie pomylić tej kwoty z kwotą składek na ubezpieczenie zdrowotne, podlegającą odliczeniu od podatku dochodowego.

W razie nieprawidłowości należy prosić o korektę PIT-11, ewentualnie w braku reakcji powiadomić urząd skarbowy o nieprawidłowościach. Składki na PIT-11 można porównać z dokumentacją ZUS-RMUA od pracodawcy.

Podatek tonażowy

Podstawa opodatkowania podatkiem tonażowym również ulega obniżeniu o kwotę składek na ubezpieczenie społeczne zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio przez armatora będącego osobą fizyczną lub armatora będącego osobą fizyczną będącą wspólnikiem spółki osobowej na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe oraz osób z nim współpracujących.

Co ze składkami zwróconymi?

Czasem ubezpieczony dostaje zwrot składek ZUS.

Przedsiębiorcy czasem zaliczają składki na ubezpieczenia społeczne w koszty. W takim wypadku kwota zwrócona stanowić będzie dla nich przychód z działalności gospodarczej. W przypadku zwrotu po zmianie zasad opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej, poprzednie zasady opodatkowania nie mają znaczenia (np. w koszty na zasadach ogólnych, zwrot na liniowym itp.). Liczą się zasady obowiązujące w dniu zwrotu. Wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne przedsiębiorców zwracane bywają składki na Fundusz Pracy. Zwrot tych składek należy rozliczyć w taki sam sposob.

Jeżeli składki nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu (pracownicy oraz większość zleceniobiorców składki odlicza od przychodu, a nie zalicza w koszty), i dzieje się to przed złożeniem zeznania rocznego z odliczeniem takich zapłaconych nienależnie składek, wystarczy nie odliczać składek w zeznaniu rocznym.

Czasem jednak wystąpi zwrot składek już odliczonych w zeznaniu rocznym. Jako że składki na ubezpieczenia społeczne zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie po prostu nie podlegają odliczeniu, zatem podatnicy, którzy w danym roku dokonali odliczenia, a uzyskali składki z powrotem, po prostu ustalają podatek ponownie w taki sposób, jakby odliczenie nie przysługiwało. Muszą zatem zapłacić (dopłacić po terminie) wyższą zaliczkę na podatek dochodowy - z odsetkami, albo też skorygować zeznanie roczne PIT, jeżeli już je złożyli.

Składki zagraniczne

Odliczyć można również kwotę składek zapłaconych w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej  lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE i dodatkowo Norwegia i Islandia), lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Odliczenie przysługuje pod warunkiem że:

• nie dotyczy składki, której podstawą wymiaru jest dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (nieważne, czy dochód jest w Polsce zwolniony z podatku zgodnie z polskim prawem, ważne, czy nie zwalnia go z podatku w Polsce umowa międzynarodowa),
• składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne (zatem ubezpieczenia dobrowolne nie dają prawo do odliczeń) zapłacona w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej nie została odliczona od dochodu (przychodu) albo podatku w tym państwie albo nie została odliczona w ramach odliczenia od dochodu składki na ubezpieczenie społeczne,
• istnieje podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne (w UE możliwość taka wynika z prawa unijnego).