Darmowy program do rozliczania PIT

wersja na Windows

Przycisk pobierania programu e-pity

lub uruchom online

Darmowy program do rozliczania PIT
Pobierz e-pity 2022
Darmowy program do rozliczania PIT
Przycisk pobierania programu e-pity
Pobierz e-pity 2022

Składki w 2023 r. po zmianie wysokości prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego

Gazeta Podatkowa

W 2023 r. kwota prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej wynosi 6.935 zł. W oparciu o jej wysokość ustalana jest m.in. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy opłacającego je na ogólnych zasadach albo w ramach tzw. małego ZUS, tj. zależnego od dochodu. Dodatkowo kwota tego wynagrodzenia wyznacza niektóre limity obowiązujące w podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla ubezpieczonych.

Przedsiębiorca opłacający składki społeczne:

1) na zasadach ogólnych

Przedsiębiorca opłacający składki na ubezpieczenia społeczne na ogólnych zasadach do podstawy ich wymiaru deklaruje kwotę nie niższą niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe. Stanowi tak art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej ustawą systemową.

Skoro kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2023 r. wynosi 6.935 zł, to najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorców opłacających te składki na zasadach ogólnych wynosi miesięcznie 4.161 zł, tj. 6.935 zł × 60% (kwoty wyliczonych od niej składek zaprezentowano w tabeli).

2) w ramach tzw. małego ZUS

Dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą i opłacającej składki na ubezpieczenia społeczne w ramach tzw. małego ZUS podstawa wymiaru składek społecznych nie może m.in. przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego na dany rok kalendarzowy. Taki zapis wynika z art. 18c ust. 2 ustawy systemowej.

Prognozowane przeciętne wynagrodzenie w 2023 r. wynosi 6.935 zł, zatem miesięczna wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorcy opłacającego tzw. mały ZUS w 2023 r. nie może przekroczyć kwoty 4.161 zł.

Składki pracowników delegowanych

W przypadku pracowników zatrudnionych w Polsce, lecz oddelegowanych przez pracodawcę do pracy za granicą, których przychód jest wyższy niż prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy (niezależnie od tego, za jaki okres przysługuje), podstawy wymiaru składek ZUS nie stanowi część wynagrodzenia w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu. Wysokość tej diety określają przepisy rozporządzenia MPiPS w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 167 ze zm.).

Dla Prenumeratorów GOFIN
WskaŸniki i stawkiWskaŸniki przydatne w rozliczeniach składek ZUS dostępne w serwisie
www.wskazniki.gofin.pl

Przedstawiona zasada ustalania podstawy wymiaru składek pracowników oddelegowanych do pracy za granicę została określona w § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia MPiPS w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanego rozporządzeniem składkowym.

Z powyższego wynika więc, że § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia składkowego ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy przychód pracownika za dany miesiąc jest wyższy niż przeciętne wynagrodzenie miesięczne (przykład 1).

Gdy natomiast przychód pracownika za dany miesiąc nie przekracza tego poziomu, wtedy pracodawca nie może zastosować zwolnienia wynikającego z tego przepisu. Nie ma więc podstaw do odejmowania równowartości diet ani porównania przychodu do kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (przykład 2).

W przypadku uzyskiwania przez pracownika przychodu niższego od przeciętnego wynagrodzenia, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi faktycznie uzyskany przez taką osobę przychód (wtedy jednak nie ma zastosowania § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia składkowego).

Osoby na urlopie wychowawczym

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe dla osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy. Ustalona w taki sposób podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia nie może być jednak m.in. wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ogłoszonego na podstawie art. 19 ust. 10 ustawy systemowej.

Skoro od 1 stycznia 2023 r. prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne przyjęte do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe wynosi 6.935 zł, to maksymalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe dla osób przebywających na urlopie wychowawczym od 1 stycznia 2023 r. wynosi 4.161 zł (60% z kwoty 6.935 zł) - przykład 3.

Przykład 1

Pracownik został od 1 stycznia 2023 r. oddelegowany na 6 miesięcy do pracy w Niemczech. Na koniec stycznia 2023 r. otrzyma wynagrodzenie za ten miesiąc w kwocie 2.105 euro, które po przeliczeniu na złote wyniesie 9.938,13 zł (2.105 euro × 4,7212 zł/euro*). Z uwagi na to, że przychód uzyskany przez pracownika w styczniu 2023 r. będzie wyższy od przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto w 2023 r. (9.938,13 zł > 6.935 zł), pracodawca ustali tej osobie podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z zastosowaniem § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia składkowego, tj.:

-równowartość diet za dni pobytu w Niemczech w styczniu: 31 dni × 49 euro × 4,7212 zł/euro = 7.171,50 zł,
-wynagrodzenie po odliczeniu równowartości diet: 9.938,13 zł - 7.171,50 zł = 2.766,63 zł, - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: 6.935 zł (ponieważ wynagrodzenie pracownika po odliczeniu równowartości diet było niższe od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, tj. 2.766,63 zł < 6.935 zł).
*Wyliczeń dokonano według hipotetycznego kursu wynoszącego 4,7212 zł/euro.


Przykład 2

Pracownik zostanie zatrudniony od 18 stycznia 2023 r. i od tego samego dnia oddelegowany do pracy w Niemczech. Z tytułu wykonywania pracy za granicą uzyska na koniec stycznia 2023 r. wynagrodzenie w wysokości 1.222 euro, które po przeliczeniu na złote wyniesie 5.769,31 zł (1.222 euro × 4,7212 zł/euro*). Przychód uzyskany przez pracownika w styczniu 2023 r. będzie niższy od przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (5.769,31 zł < 6.935 zł). Do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń 2023 r. pracodawca przyjmie więc kwotę 5.769,31 zł (nie będzie miał podstaw do zastosowania zwolnienia wynikającego z § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia składkowego).

*Wyliczeń dokonano według hipotetycznego kursu wynoszącego 4,7212 zł/euro.


Przykład 3

Pracownica od 1 lutego 2023 r. do 31 października 2023 r. będzie przebywała na urlopie wychowawczym i z tego tytułu będzie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jest ona zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości 4.500 zł.

Wyliczona podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyniesie 4.500 zł (4.500 zł × 12 m-cy : 12 m-cy) i będzie wyższa od maksymalnej podstawy wymiaru na te ubezpieczenia (tj. wyższa od kwoty 4.161 zł). Wobec tego za okres od lutego do października 2023 r. składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe pracodawca będzie obliczał od podstawy wymiaru w wysokości 4.161 zł miesięcznie (kwota maksymalnej podstawy obowiązująca w 2023 r.).

Ograniczenia w składkach

• roczny limit składek emerytalno-rentowych

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe nie może przekroczyć w danym roku kalendarzowym 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach. Jeśli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone, wówczas wynagrodzenie to ustala się w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie z III kwartału roku poprzedniego. Stanowi tak art. 19 ustawy systemowej.

W 2023 r. kwota ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe wyniesie 208.050 zł, gdyż przyjęta do jej ustalenia kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia wynosi 6.935 zł. Wynika to z obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2023 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (Mon. Pol. z 2022 r. poz. 1014).

Do osiągnięcia kwoty granicznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe płatnik jest obowiązany naliczać i opłacać składki na te ubezpieczenia od pełnej podstawy wymiaru. Dopiero po osiągnięciu wskazanego limitu zaprzestaje, do końca danego roku kalendarzowego, dalszego ich opłacania.

Warto pamiętać o tym, że ustalając roczny limit podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym roku kalendarzowym, uwzględnia się przychód podlegający oskładkowaniu uzyskany w tym roku, licząc narastająco począwszy od stycznia danego roku.

Ponadto roczne ograniczenie ma także zastosowanie do podstawy wymiaru składki na FEP.

• miesięczna granica składki chorobowej

Dla osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie (np. prowadzących pozarolniczą działalność) podstawa wymiaru składki na to ubezpieczenie nie może przekraczać miesięcznie 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia przyjmowanego do ustalenia rocznego limitu podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych (art. 20 ust. 1-3 ustawy systemowej).

Od 1 stycznia do 31 grudnia 2023 r. miesięczne ograniczenie podstawy wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 17.337,50 zł, czyli 6.935 zł × 250% (w 2022 r. wynosiło ono 14.805 zł).

W uzupełnieniu warto dodać, że ograniczenie podstawy wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe dotyczy m.in. osób:

  • wykonujących pracę nakładczą, na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z K.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (tj. zleceniobiorców) oraz osób z nimi współpracujących,
  • prowadzących pozarolniczą działalność oraz osób z nimi współpracujących,
  • współpracujących z przedsiębiorcami korzystającymi z ulgi na start,
  • otrzymujących stypendium doktoranckie doktorantów,
  • wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

pod warunkiem że z danego tytułu podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Najniższe miesięczne kwoty składek społecznych dla przedsiębiorców opłacających je na ogólnych zasadach
UbezpieczenieMinimalna podstawa wymiaru składek
w 2023 r.
4.161 zł
w 2022 r.
3.553,20 zł
emerytalne (19,52%)812,23 zł693,58 zł
rentowe (8%)332,88 zł284,26 zł
chorobowe (2,45%)101,94 zł87,05 zł
wypadkowe
(przyjmując, że przedsiębiorcę obowiązuje składka w wysokości 1,67% podstawy wymiaru)
69,49 zł59,34 zł
FP i FS (2,45%)101,94 zł87,05 zł
RAZEM1.418,48 zł1.211,28 zł
RAZEM
(bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego)
1.316,54 zł1.124,23 zł

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.)

Rozporządzenie MPiPS z dnia 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1949 ze zm.)


autor: Aneta Dąbrowska
Gazeta Podatkowa nr 4 (1983) z dnia 2023-01-12

Wydatki na samochody osobowe - objaśnienia podatkowe Ministerstwa Finansów. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

ZUSNiski ZUSZwolnienia z ZUS