Osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Muszą więc opłacać za siebie składkę zdrowotną. Zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla tych osób są uzależnione od formy opodatkowania ich firmowych przychodów. Do jej wyliczenia dla części osób prowadzących pozarolniczą działalność potrzebna jest kwota określonego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a dla pozostałych przedsiębiorców kwota minimalnego wynagrodzenia. Podstawy te wzrosły od 1 stycznia 2026 r.

Przedsiębiorcy opłacający ryczałt

Przedsiębiorca opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym ustala dla siebie miesięczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne (w wysokości 9%) jako odpowiedni procent (tj. 60%, 100% lub 180%) kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, w zależności od wysokości przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (…), osiągniętego od początku roku kalendarzowego (patrz tabela). Przychód ten przedsiębiorca pomniejsza o kwoty opłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, ale pod warunkiem, że nie zostały one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu na podstawie ustawy o pdof. W przychodach tych nie uwzględnia się przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 152-154 ustawy o pdof (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).

W 2026 r. podstawę wymiaru składki zdrowotnej przedsiębiorcy na ryczałcie ustalają w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r. Wynagrodzenie to wyniosło 9.228,64 zł.

Ustalając miesięczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, ryczałtowiec powinien brać pod uwagę łączny firmowy przychód osiągnięty od początku roku kalendarzowego do końca miesiąca, za który dokonywane jest rozliczenie. Gdy w którymś miesiącu firmowe przychody przedsiębiorcy opodatkowanego ryczałtem przekroczą kolejny próg (tj. 60.000 zł lub 300.000 zł), wówczas za ten miesiąc powinien on ustalić podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w oparciu o stopę procentową kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, właściwą dla danego wyższego przedziału wysokości przychodu z działalności gospodarczej.

Niektórzy ryczałtowcy mogą również w 2026 r. opłacać miesięczną składkę zdrowotną w uproszczonej formie, naliczając ją od podstawy wymiaru ustalonej w oparciu o kwotę przychodów uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, czyli w 2025 r., pomniejszoną o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne opłaconych w poprzednim roku kalendarzowym (o ile nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu na podstawie ustawy o pdof). Wtedy, niezależnie od wysokości przychodów uzyskanych w bieżącym roku ustaloną w taki sposób podstawę wymiaru składki zdrowotnej przedsiębiorca stosuje w każdym miesiącu 2026 r., za który opłaca składkę (tj. od stycznia do grudnia). Aby przedsiębiorca mógł w 2026 r. ustalić podstawę wymiaru składki zdrowotnej w taki sposób, powinien spełnić dwa warunki:

• opłacać w bieżącym roku kalendarzowym, czyli w 2026 r., zryczałtowany podatek dochodowy,
• prowadzić przez cały poprzedni rok kalendarzowy (tj. 2025 r.) działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem albo na zasadach ogólnych (i ewentualnie IP Box).

Trzeba jednak pamiętać, że jeśli roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2026 r. wykaże, że przychód był wyższy niż zakładano, w efekcie czego składka zdrowotna powinna być rozliczana od wyższej podstawy (według wyższego progu przychodów), przedsiębiorca będzie musiał dopłacić różnicę.

Skala, podatek liniowy i IP Box

Przedsiębiorcy opłacający od firmowych dochodów podatek dochodowy według skali podatkowej lub liniowy (i ewentualnie IP Box) ustalają dla siebie miesięczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w oparciu o wysokość firmowego dochodu. Dla tych przedsiębiorców został wprowadzony tzw. rok składkowy. Trwa on od 1 lutego danego roku kalendarzowego do 31 stycznia następnego roku kalendarzowego. Oznacza to, że 1 lutego 2026 r. rozpoczął się dla tych przedsiębiorców nowy rok składkowy, który będzie trwał do 31 stycznia 2027 r.

Aby obliczyć dochód dla celów ustalenia miesięcznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne przez przedsiębiorcę opodatkowanego na zasadach ogólnych (tj. według skali podatkowej lub podatkiem liniowym) i ewentualnie IP Box, należy:

1) dochód za pierwszy miesiąc podlegania ubezpieczeniu w danym roku składkowym ustalić jako różnicę między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o pdof a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów w rozumieniu tej ustawy,

2) dochód ustalony w taki sposób pomniejszyć o kwotę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe opłaconych w tym miesiącu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,

3) dochód za kolejne miesiące ustalić jako różnicę między sumą przychodów osiągniętych od początku roku i sumą kosztów uzyskania przychodów poniesionych od początku roku,

4) dochód ustalony w taki sposób pomniejszyć o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające i o różnicę między sumą składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zapłaconych od początku roku, a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach; dochodu nie należy pomniejszać o ww. składki, które zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,

5) przy obliczaniu dochodów stosuje się art. 24 ust. 1 i ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o pdof oraz uwzględnia się art. 14c oraz art. 22 ust. 4a i ust. 4b ustawy o pdof; w przypadku osób prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów dochód ustala się z uwzględnieniem art. 44 ust. 2 zdanie drugie ustawy o pdof.

W odniesieniu do tych przedsiębiorców nadal nie uwzględnia się w podstawie wymiaru składki zdrowotnej za dany miesiąc przychodów związanych ze sprzedażą środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, a w kosztach – niezamortyzowanej wartości tych środków. Przychód/stratę z takiej sprzedaży mogą wykazać w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej.

Jeżeli przedsiębiorca opodatkowany na zasadach ogólnych poniesie stratę podatkową, to taką sytuację – dla celów ustalenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej – należy traktować jako brak dochodu (dochód wynosi 0 zł). Nie oznacza to jednak, że za taki miesiąc podstawa wymiaru i składka zdrowotna również wyniosą 0 zł. U przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych obowiązuje bowiem miesięczna minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej.

Dla Prenumeratorów GOFIN
	Kalkulator składki zdrowotnej dla przedsiębiorcy opodatkowanego na zasadach ogólnych dostępny w serwisie www.kalkulatory.gofin.pl

Jeśli okaże się, że obliczona przez przedsiębiorcę kwota podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w danym miesiącu będzie niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego (tj. 1 lutego), to wówczas do podstawy wymiaru składki zdrowotnej za ten miesiąc przedsiębiorca powinien przyjąć kwotę minimalnego wynagrodzenia. Tak wynika z art. 81 ust. 2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.). Miesięczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. nie może więc być niższa niż 4.806 zł, bowiem tyle wynosiło minimalne wynagrodzenie w pierwszym dniu bieżącego roku składkowego (tj. 1 lutego 2026 r.). Składka zdrowotna naliczona od tej podstawy wynosi w bieżącym roku składkowym 432,54 zł (9% z kwoty 4.806 zł).

Z kolei przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym składkę zdrowotną powinien naliczać w wysokości 4,9% podstawy wymiaru, ale nie niższej niż 9% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, tj. od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. – 432,54 zł (9% z kwoty 4.806 zł).

Jedynie w poprzednim roku składkowym, który trwał od 1 lutego 2025 r. do 31 stycznia 2026 r., miesięczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla tych przedsiębiorców nie mogła być niższa niż kwota 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego. W tym okresie podstawa nie mogła więc być niższa niż 3.499,50 zł (75% z kwoty 4.666 zł), a składka nie niższa niż 314,96 zł.

Przedsiębiorcy na karcie podatkowej

W bardzo prosty sposób ustalają podstawę wymiaru składki zdrowotnej osoby prowadzące pozarolniczą działalność, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.), opłacające z tej działalności podatek dochodowy w formie karty podatkowej zgodnie z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym (…). Dla takich osób podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi bowiem kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 stycznia danego roku. W dniu 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosiło 4.806 zł. Zatem za miesiące od stycznia do grudnia 2026 r. składka zdrowotna wynosi dla nich 432,54 zł (tj. 9% z kwoty 4.806 zł). Podstawa wymiaru składki zdrowotnej w takiej wysokości dotyczy osób opłacających podatek dochodowy według karty podatkowej, które prowadzą:

• pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie Prawa przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych,
• działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym (…) lub z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o pdof.

Jedynie w 2025 r. przedsiębiorcy na karcie podatkowej opłacali za siebie składkę zdrowotną od niższej podstawy wymiaru wynoszącej 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Pozostałe osoby prowadzące pozarolniczą działalność

Dla pozostałych osób prowadzących pozarolniczą działalność wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż opodatkowane ryczałtem, na zasadach ogólnych i według karty podatkowej, podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku. Podstawę wymiaru składki zdrowotnej obowiązującej od stycznia do grudnia 2026 r. osoby te powinny więc ustalić w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r., włącznie z wypłatami z zysku, czyli od kwoty 9.228,64 zł.

Do tej grupy ubezpieczonych zalicza się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., wspólników spółki komandytowej, akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, czy komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej.

Prowadzenie więcej niż jednej działalności

W przypadku gdy dana osoba prowadzi kilka pozarolniczych działalności, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r. nadal powinna opłacać od każdej z nich, naliczając ją odrębnie dla każdej z form opodatkowania.

Jeśli dana osoba prowadzi więcej niż jedną pozarolniczą działalność opodatkowaną na zasadach ogólnych (według skali podatkowej lub podatkiem liniowym) lub ryczałtem ewidencjonowanym, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odpowiednio od sumy dochodów lub przychodów.

Dla Prenumeratorów GOFIN
	Wysokości podstawy wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorców dostępne w serwisie www.wskazniki.gofin.pl

W razie natomiast uzyskiwania przychodów z więcej niż jednego z rodzajów działalności (np. prowadzenia działalności jako wspólnik spółki komandytowej oraz jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o.), składkę zdrowotną należy opłacać odrębnie od każdego rodzaju działalności. Zasada ta nie dotyczy jednak osób, które uzyskują także przychody z działalności gospodarczej stosujących opodatkowanie na zasadach ogólnych (np. według skali podatkowej) lub ryczałt ewidencjonowany.

Gazeta Podatkowa nr 12 (2304) z dnia 2026-02-09

Rozpoczęcie działalności gospodarczej – obowiązki w VAT. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl