MF: Czynny żal przez ePUAP nieważny. Donos na siebie samego tylko na kartce papieru?

Piotr Szulczewski

Profil zaufany na platformie ePUAP pozwala na wysyłkę wielu pism urzędowych – w tym – jak chwali się Ministerstwo Cyfryzacji pism do urzędów skarbowych zastępując tradycyjną formę dokumentów pisemnych i przejmując rolę podań urzędowych. W przepisach o złożeniu czynnego żalu wskazano jednak, że wyłącznie forma pisemna lub ustne zgłoszenie do protokołu daje prawidłowy efekt w postaci niepodlegania karze za przestępstwo lub wykroczenie karne skarbowe. Czy profil zaufany lub e-podpis zastępuje formę pisemną?

Głośnym stało się w ostatnich dniach ukaranie podatnika, który czynny żal złożył za pośrednictwem ePUAP i został ukarany grzywną. Zgodnie z art. 16 ust. 4 kodeksu karnego skarbowego zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa skutkujące zaniechaniem ukarania sprawcy jest wiążące dla organów skarbowych, gdy jest złożone na piśmie albo przekazane ustnie do protokołu. Ustawa nie definiuje jednak w żadnym przepisie co oznacza złożenie zawiadomienia na piśmie. Podobnie definicji takiej nie znajduje się w innych przepisach podatkowych w szczególności w ordynacji podatkowej.

Wbrew twierdzeniom Ministerstwa Finansów, że podatnik złożył donos we własnej sprawie, który należy traktować jako niespełniający warunków art. 16 KKS, reguły interpretacyjne przepisów prawa wcale nie stawiają w tym przypadku podatnika na straconej pozycji. Wydaje się, że sprawę powinien rozpatrzyć sąd.

Przy rozumieniu formy pisemnej posiłkowo posłużyć można się nie tylko wykładnią literalną, ale też celowościową oraz znaczenia zwrotu niedookreślonego – zaczerpniętą z innych gałęzi prawa. W szczególności ta ostatnia wydaje się prawidłowa, gdyż w kodeksie cywilnym znajdujemy definicję formy pisemnej oraz form równych pisemnemu dokonaniu czynności:

Art. 79.
§1. Do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
§ 2. Oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Porównując to z brzmieniem art. 16 ust. 4 KKS: „Zawiadomienie powinno być złożone na piśmie albo przekazane ustnie do protokołu” – dojść można do przekonania o analogii pojęciowej obu tych zwrotów. Dodatkowo za takim rozumieniem przemawia również celowościowa wykładnia przepisu – obecne realia cyfryzacji obiegu dokumentów oraz stworzenia platformy do kontaktu z urzędami zdecydowanie skłaniają do tego, by pismem określać również formę pisma elektronicznego, podpisanego zgodnie z wymogami jakie stawia polskie prawo.

Jak podano na stronie https://obywatel.gov.pl/wyslij-pismo-ogolne:

Chcesz załatwić nietypową sprawę przez internet? Złożyć podanie, wniosek, skargę czy zażalenie? (…) Możesz nam zadać pytanie, napisać wyjaśnienie, złożyć zażalenie, żądanie, podanie lub wniosek. Samodzielnie uzupełnij formularz na komputerze i wyślij na elektroniczną skrzynkę podawczą. 

(…) Gdzie wysłać pismo ogólne

Do urzędu lub innego podmiotu publicznego, który ma elektroniczną skrzynkę podawczą na platformie ePUAP. Są to na przykład ministerstwa, urzędy gminy, urzędy centralne, urzędy skarbowe, szkoły publiczne, publiczne zakłady opieki zdrowotnej, sanepid. 

Powyższe wskazuje, że również reguły ogólne wykładni przepisów podatkowych sugerują naruszenie zasady zaufania podatnika do organów państwa oraz dwuznaczności interpretacyjnej zwrotu niedookreślonego „na piśmie”.

Pamiętajmy też, że sąd może odstąpić od wymierzenia kary za przestępstwa skarbowe - zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat lub karą łagodniejszą, gdy stopień społecznej szkodliwości popełnionego czynu nie jest znaczny, a za wykroczenia skarbowe - w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, biorąc pod uwagę charakter i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie się po popełnieniu tego wykroczenia. Oczywiście właściwym do oceny zasadności podniesionych powyżej argumentów jest wyłącznie sąd (WSA, NSA).

Rozliczenie roczneKorekta PIT