Od lat Zakład Ubezpieczeń Społecznych forsuje tezę, iż większościowy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien opłacać składki tak jak gdyby był jedynym wspólnikiem takiej spółki. W związku z tą koncepcją ZUS ukuł odnośnie większościowego wspólnika takie definicje jak: „wspólnik dominujący”, „wspólnik niemal jedyny”, a odnośnie do wspólnika mniejszościowego – „wspólnik iluzoryczny”.
W styczniu 2020 r. ZUS wydał dwie decyzje: na podstawie jednej z nich wyłączył z ubezpieczeń społecznych większościowego wspólnika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę ze sp. z o.o., a na podstawie drugiej objął tego wspólnika ubezpieczeniami społecznymi jako rzekomo jedynego wspólnika spółki.
W uzasadnieniu obu decyzji organ rentowy wskazał na zapisy w Krajowym Rejestrze Sądowym, z których wynikało, że od dnia 25 lutego 2014 r. ubezpieczony był wspólnikiem spółki z o.o. i w okresie od dnia 25 lutego 2014 r. do dnia 26 kwietnia 2017 r. posiadał 99 % udziałów, a od dnia 27 kwietnia 2017 r. posiadał 98 % udziałów tej spółki.
Od decyzji tych odwołanie wniosła spółka z o.o. Odwołania zostały oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2021 r. Przedsiębiorca nie złożył wniosku o uzasadnienie tego wyroku. W grudniu 2025 r. zwrócił się do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o interwencję w postaci skargi nadzwyczajnej.
W styczniu 2026 r. Rzecznik wniósł skargę nadzwyczajną, w której zarzucił przede wszystkim rażące naruszenie prawa, które skutkowało przyjęciem, iż ZUS uprawniony jest do objęcia ubezpieczeniami społecznymi większościowego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., w sytuacji gdy w ocenie Zakładu udział drugiego wspólnika ma iluzoryczny charakter.
Wyrokiem z dnia 20 października 2026 r. o sygn. akt II NSNc 19/26 Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części zaskarżonej przez Rzecznika. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano m. in., iż: „(…) podobna sprawa była już przedmiotem analizy Sądu Najwyższego, który wyrokiem z 19 lutego 2025 r. , II NSNc 1/24, przyznał rację RMiSP, że naruszające prawo jest takie rozstrzygnięcie sądu powszechnego, które legitymizuje praktykę organu rentowego polegającą na oskładkowaniu tzw. wspólnika dominującego. Pogląd ten jest niewątpliwie słuszny i Sąd Najwyższy w składzie obecnym przyjmuje go za własny.”
Sąd Najwyższy podkreślił również, że definicja legalna jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawarta jest w art. 4 § 1 pkt 3 Kodeksu spółek handlowych. Pojęcie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinno mieć taką samą treść zarówno na gruncie ustawy systemowej, jak i Kodeksu spółek handlowych.
Zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega tylko wspólnik, do którego należą wszystkie udziały spółki z o.o.
Źródło: Rzecznik MŚP