Pobierz e-pity 2020

Uchylenie limitów zatrudnienia terminowego w umowie o pracę

Gazeta Podatkowa

Od 22 lutego 2016 r. zatrudnianie na czas określony nie może naruszać określonych limitów. W ich granicach te same strony stosunku pracy mogą zawrzeć nie więcej niż trzy umowy o pracę na czas określony, na okres maksymalnie 33 miesięcy. W niektórych sytuacjach ograniczenia te nie mają jednak zastosowania. W razie skorzystania z wyjątków od limitów, pracodawca powinien potwierdzić ten fakt w umowie o pracę.

Limity nie zawsze wiążące

Pracodawca, który naruszy limity zatrudnienia terminowego, tj. zawrze więcej niż trzy umowy o pracę na czas określony z tym samym pracownikiem lub/i przekroczy okres 33 miesięcy zatrudnienia na czas określony danego pracownika, musi się liczyć z konsekwencjami.

Uchylenie limitów zatrudnienia terminowego w umowie o pracę
Źródło: shutterstock.com

Skutkiem przekroczenia limitów jest przekształcenie z mocy prawa umowy na czas określony w umowę na czas nieokreślony - z dniem zawarcia czwartej umowy na czas określony lub w dniu następnym po przekroczeniu 33-miesięcznego limitu czasowego. W niektórych sytuacjach przekroczenie limitów nie pociągnie jednak za sobą przekształcenia rodzaju umowy o pracę. Te wyjątkowe sytuacje określa art. 251 § 4 K.p., zgodnie z którym limity "33 i 3" nie obejmują umów na czas określony zawartych w celu:

  • zastępstwa innego pracownika,
     
  • wykonywania pracy dorywczej, sezonowej lub przez okres kadencji,
     
  • jeżeli pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie (uzasadniające niestosowanie limitów).

Należy nadmienić, że art. 251 K.p. nie ma zastosowania do niektórych grup zatrudnionych. Limity "33 i 3" nie dotyczą np. pracowników tymczasowych czy nauczycieli szkół publicznych (ci ostatni mają jednak swoje limity zatrudnienia terminowego).

Przesłanki uchylenia limitów

Niektóre z przesłanek niestosowania limitów wymienionych w art. 251 § 4 K.p. wydają się dość proste w interpretacji i stosowaniu, jak np. zatrudnienie na zastępstwo. Inne jednak mogą przysparzać trudności w praktyce. Przykładowo, prawo pracy nie definiuje zatrudnienia sezonowego, które pozwala na niestosowanie limitów. Pracodawca może jedynie posiłkować się wyrobionym w tym zakresie orzecznictwem i potocznym rozumieniem pracy sezonowej.

Można w tym miejscu przytoczyć aktualny do dziś wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1986 r., sygn. akt II URN 20/86, w którym uznano, iż: "(...) Określenie »praca sezonowa« pochodzi od słowa »sezon«, oznaczającego porę roku. Wypływa stąd wniosek, iż chodzi o prace wykonywane tylko przez część roku, związane z określonym sezonem. (...) jako przykłady pracy sezonowej podaje się w szczególności pracę (...) pracowników zatrudnionych przy niektórych pracach rolnych (...) lub leśnych (np. przy wyrębie lub sadzeniu drzew), pracowników zatrudnionych na okres letni w obiektach turystyczno-wypoczynkowych (...)".

Zdecydowanie większe trudności interpretacyjne mogą się wiązać z zastosowaniem przesłanki wystąpienia obiektywnych powodów do niestosowania limitów, leżących po stronie pracodawcy. Trudność z wykorzystaniem tej przesłanki może wynikać z jej subiektywnego i ocennego charakteru. Niemniej pewną podpowiedzią co do tego, jakie okoliczności mogą uzasadniać niestosowanie limitów "33 i 3" z uwagi na obiektywne powody leżące po stronie pracodawcy, mogą być przesłanki zawarcia umowy na czas wykonania określonej pracy. Występowała ona w obrocie prawnym do 21 lutego 2016 r. Celem tej umowy było świadczenie pracy objętej zakresem oznaczonego i z góry ograniczonego w czasie zadania, np. przy realizacji inwestycji budowlanej. Wystąpienie takich okoliczności może być obecnie kwalifikowane jako obiektywne powody po stronie pracodawcy, uzasadniające niestosowanie limitów. Przy czym zastosowanie omawianej przesłanki wymaga poinformowania o tym właściwego okręgowego inspektora pracy, w terminie 5 dni roboczych od zawarcia umowy wyłączonej z limitów.

Konieczny wpis w umowie

Zastosowana przez pracodawcę przesłanka uchylenia limitów powinna być wskazana w umowie o pracę. Wymóg dokonania takiego wpisu wynika z art. 29 § 11 K.p. Należy jednak zaznaczyć, że choć pracodawca ma obowiązek dopełnić tej formalności, obiektywne wystąpienie wyjątku od limitu nie zależy od zapisu w umowie.

Jak uznało Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w stanowisku udostępnionym naszemu Wydawnictwu w dniu 7 grudnia 2015 r.: "(...) nie jest możliwe wypełnienie obowiązku, o którym mowa w (...) art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. (polegającego na uzupełnieniu umowy o pracę o zapis dotyczący przesłanki niestosowania limitów - przyp. red.), nałożonym na obie strony stosunku pracy, jednostronnie przez pracodawcę w drodze wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 § 1-3 Kodeksu pracy), ale tylko na mocy porozumienia stron. (...) niedopełnienie tego obowiązku (uzupełnienia umowy na czas określony w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów wprowadzających limity »33 i 3« - przyp. red.) nie będzie skutkowało wyłączeniem stosowania art. 251 § 4 Kodeksu pracy w brzmieniu, które będzie obowiązywało od 22 lutego 2016 r. (...)". Niemniej zaniechanie przez pracodawcę wpisu do umowy może powodować trudności w udowodnieniu, że została ona wyłączona spod działania limitów.

Przykładowy fragment umowy o pracę dotyczący przesłanki uchylenia limitów

(...)

3. Przyczyny uzasadniające zawarcie umowy: . . . . . . . . . . . . . . . . w związku z koniecznością zatrudnienia pracownika na stanowisku głównego kierownika budowy przy realizacji inwestycji Kompleks wypoczynkowo-edukacyjny "Nadwarciański las", zaplanowanej w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2024 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

(informacja, o której mowa w art. 29 § 11 Kodeksu pracy, o obiektywnych
przyczynach uzasadniających zawarcie umowy o pracę na czas określony**)

**Dotyczy umowy o pracę z pracownikiem zatrudnianym na podstawie umowy o pracę na czas określony w celu, o którym mowa w art. 251 § 4 pkt 1-3 Kodeksu pracy, lub w przypadku, o którym mowa w art. 251 § 4 pkt 4 Kodeksu pracy.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320)


autor: Agata Barczewska
Gazeta Podatkowa nr 84 (1750) z dnia 2020-10-19

Zakończenie stosunku pracy - wybrane aspekty. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

Kodeks pracyWymiar czasu pracyFormy zatrudnienia