Do stażu pracy wliczane są aktualnie okresy, które wcześniej przepadały — własna firma, umowy zlecenia czy praca za granicą. Dla wielu pracowników oznacza to szybszą nagrodę jubileuszową, a czasem prawo do świadczenia, którego wcześniej im odmówiono. Nowe zasady obowiązują od stycznia w instytucjach publicznych i od maja w firmach prywatnych, więc dziś dotyczą już praktycznie wszystkich. Wyjaśniamy, co się zmieniło i jak odzyskać należne pieniądze.
Co się zmieniło w liczeniu stażu pracy
Do niedawna staż pracy oznaczał w praktyce tylko zatrudnienie na umowę o pracę. Osoby, które przez lata pracowały na zleceniach albo prowadziły własną firmę, po przejściu na etat zaczynały liczyć staż niemal od zera — mimo realnego doświadczenia zawodowego.
Zmieniła to ustawa z 26 września 2025 r. nowelizująca Kodeks pracy (Dz.U. poz. 1423), nazywana ustawą stażową. Teraz do stażu pracy dolicza się także okresy, które wcześniej się nie liczyły — pod jednym warunkiem: musiały być objęte ubezpieczeniem społecznym, czyli musiały być od nich odprowadzane składki. To jedna z ważniejszych zmian w prawie pracy ostatnich lat.
Jakie okresy teraz się liczą do stażu pracy?
Po zmianie do stażu pracy możesz doliczyć między innymi:
- własną działalność gospodarczą — czyli lata, gdy pracowałeś „na swoim”,
- umowy zlecenia i inne umowy cywilnoprawne, od których odprowadzano składki,
- współpracę z firmami na innych zasadach niż etat (np. kontrakty),
- pracę zarobkową za granicą,
- pomoc przy prowadzeniu rodzinnej działalności.
Dzięki temu doświadczenie, które wcześniej formalnie „się nie liczyło”, zostaje uznane, a Twój łączny staż pracy może się wyraźnie wydłużyć.
Nowe zasady liczenia stażu pracy
Zasady weszły w życie w dwóch terminach. W instytucjach publicznych — urzędach, szkołach, szpitalach i innych placówkach opłacanych z budżetu — obowiązują od 1 stycznia 2026 r. W firmach prywatnych zaczęły obowiązywać od 1 maja 2026 r. Oznacza to, że dziś nowe zasady dotyczą już pracowników w obu sektorach.
To ważne rozróżnienie, bo nagrody jubileuszowe najczęściej wypłaca się właśnie w sektorze publicznym. W firmach prywatnych zależą one zwykle od regulaminu wynagradzania albo układu zbiorowego, czyli wewnętrznych zasad danego zakładu pracy.
Staż pracy a nagroda jubileuszowa
Nagroda jubileuszowa zależy wprost od stażu pracy — to on decyduje, kiedy osiągasz kolejny próg uprawniający do wypłaty. Nagrody przyznaje się zwykle co 5 lat: po 20, 25, 30, 35 i 40 latach pracy. Przykładowo w sferze budżetowej nagroda często wynosi 75 proc. wynagrodzenia po 20 latach, 100 proc. po 25 latach i 150 proc. po 30 latach. Dokładne progi i stawki zależą od przepisów, które obejmują daną grupę zawodową.
Skoro do stażu dolicza się teraz nowe okresy, kolejny próg możesz osiągnąć wcześniej. Pracownik, który doliczy sobie lata prowadzenia firmy sprzed etatu, może nabyć prawo do nagrody nawet o kilka lat szybciej, niż wynikałoby to z samego zatrudnienia na umowę o pracę.
Jak udokumentować staż pracy żeby uzyskać nagrodę jubileuszową?
Najważniejsze: pracodawca zwykle sam nie doliczy Ci okresów, o których nie wie. To Ty musisz się o nie upomnieć. Oto co warto zrobić:
- Zbierz dokumenty potwierdzające dodatkowe okresy — wpis do CEIDG i dowód opłacania składek przy działalności, umowy zlecenia z potwierdzeniem ubezpieczenia, dokumenty potwierdzające pracę za granicą.
- Złóż je pracodawcy razem z wnioskiem o ponowne ustalenie stażu pracy.
- Sprawdź, czy nie osiągnąłeś właśnie progu — po przeliczeniu może się okazać, że masz już prawo do nagrody.
- Upomnij się, jeśli wcześniej odmówiono — po doniesieniu dokumentów pracodawca może mieć obowiązek wypłacić świadczenie, którego wcześniej nie przyznał.
O czym trzeba pamiętać korzystając z nowych przepisów?
Przy korzystaniu z nowych przepisów warto znać trzy ograniczenia:
- Ten sam okres liczy się tylko raz. Jeśli dwie aktywności nakładały się na siebie (np. firma prowadzona równolegle z etatem), do stażu wejdzie tylko jedna z nich — ta korzystniejsza dla Ciebie.
- To nie wpływa na emeryturę. Zmiana dotyczy tylko stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nie zmienia stażu emerytalnego ani wysokości przyszłej emerytury.
- Możliwy wpływ na składki. Nagroda jubileuszowa jest zwolniona ze składek ZUS tylko wtedy, gdy wypłaca się ją nie częściej niż co 5 lat. Jeśli po przeliczeniu stażu kolejna nagroda wypadnie w krótszym odstępie, od nadwyżki mogą pojawić się składki. Tę kwestię najlepiej sprawdzić w dziale kadr.
Co zrobić kiedy jubileusz minął przed 1 stycznia 2026 roku?
To najczęstsze pytanie po zmianie przepisów — i doczekało się już oficjalnej odpowiedzi. Zgodnie z ustawą stażową uprawnienia z doliczenia nowych okresów przysługują od dnia nabycia prawa, ale nie wcześniej niż od daty granicznej: 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym i 1 maja 2026 r. w prywatnym.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśniło jednak, że jeśli po doliczeniu nowych okresów pracownik osiągnął wymagany staż jeszcze przed tą datą, a jego roszczenie nie uległo przedawnieniu, nagroda powinna zostać wypłacona. Podobne stanowisko zajęła Regionalna Izba Obrachunkowa w Łodzi. To korzystna dla pracowników wykładnia — warto jednak pamiętać, że roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po 3 latach, więc z upomnieniem się o nagrodę lepiej nie zwlekać. Swoją indywidualną sytuację najlepiej potwierdzić u pracodawcy lub w dziale kadr.
Nowe zasady liczenia stażu pracy to realna korzyść — zwłaszcza dla osób, które wcześniej pracowały „na swoim”, na zleceniach lub za granicą. Dłuższy staż to szybszy dostęp do nagrody jubileuszowej, a czasem prawo do świadczenia, którego wcześniej odmówiono. Warunek jest jeden: trzeba samemu zebrać i donieść dokumenty potwierdzające dodatkowe okresy. Warto to zrobić, bo w grę wchodzi nawet kilkadziesiąt czy kilkaset procent miesięcznego wynagrodzenia.