Dziedzicząc mieszkanie nie zapłacisz podatku

Piotr Szulczewski 21.08.2014 09:00 (aktualizacja: )

Mieszkanie odziedziczone może być nie tylko przez zstępnych spadkodawcy. Zdarza się, że dalsza rodzina nabywa prawo do takiej własności. Powstaje wówczas pytanie o należny podatek od spadku, którego stawka wynosić może nawet 20%. Istnieje jednak możliwość skorzystania z ulgi podatkowej.

W przypadku najbliższej rodziny zmarłego podatek od nabytego lokalu nie wystąpi w ogóle. W grę wchodzi bowiem tzw. ulga nielimitowana. Fakt nabycia należy jednak obowiązkowo zgłosić w terminie 6 miesięcy od daty przyjęcia spadku. Po upływie tego terminu co do zasady prawo do zwolnienia przepadnie.

Do kręgu najbliższej rodziny, która uprawniona jest do ulgi nielimitowanej, zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

Inne osoby bliskie lub niespokrewnione ze spadkodawcą zmuszone będą zgłosić fakt przyjęcia spadku oraz oszacować jego wartość. Termin na zgłoszenie to 30 dni od daty powstania obowiązku podatkowego.

Mieszkanie odziedziczone w spadku

Źródło: Thinkstock

Nabycie własności (współwłasności):

  • budynku mieszkalnego lub
  • lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
  • spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie,
  • spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie,

- nie musi jednak zobowiązywać do zapłaty podatku. W tych przypadkach można bowiem korzystać z tzw. ulgi mieszkaniowej. Wystąpi ona zarówno przy dziedziczeniu po dalszych członkach rodziny jak i po osobach niespokrewnionych. Ulga objąć może również krąg najbliższej rodziny w przypadku, gdy nie złożono zgłoszenia o dziedziczeniu w terminie wspomnianych już 6 miesięcy.

Ulga mieszkaniowa pozwala, by do podstawy opodatkowania nie wliczano czystej wartości nieruchomości lub praw do łącznej ich wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej spadkobranych budynków lub lokali. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

Korzystne zasady dziedziczenia dotyczą osób z tzw. trzech pierwszych grup podatkowych, a zatem:

  • małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
  • zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.

W przypadku nabywców z dalszej rodziny lub niespokrewnionych, istnieje dodatkowy wymóg zawarcia umowy pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym z wymagającym opieki spadkodawcą.

Dodatkowe warunki, które muszą spełnić spadkobiercy, by z prawa do ulgi skorzystać, to m.in.:

  • nie mogą oni być właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przenieść muszą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego;
  • nie może im przysługiwać spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekazać muszą je zstępnym lub do dyspozycji spółdzielni, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego;
  • nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • zamieszkiwanie jako osoba zameldowana na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku i nie dokonają jego zbycia przez okres 5 lat:
    • od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,
    • od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

W przypadku dziedziczenia budynku lub lokalu zajmowanego przez osoby trzecie, spełnienie warunków może nastąpić w okresie 5 lat od dnia nabycia. Odpowiednio zawiesza się wówczas bieg terminu przedawnienia do dokonania wymiaru podatku.

Piotr Szulczewski,
PIT.pl