Pobierz e-pity 2018

Błędna stawka VAT na fakturze – analiza podatkowa

Robert Nogacki

Przyczyny wykazywania nieprawidłowej stawki VAT na fakturze mogą być wynikiem niewłaściwej klasyfikacji podatkowej danego towaru lub usługi przez wystawcę faktury. Bywają także rezultatem zwykłej omyłki pisarskiej powstałej w trakcie wystawiania faktury. Zastosowanie błędnej stawki wywiera skutki zarówno dla dostawcy, jak i nabywcy. Natomiast w przypadku powstania uszczuplenia podatku należnego może to skutkować sankcjami finansowymi na gruncie ustawy VAT, jak również konsekwencjami karno-skarbowymi. Warto zatem dokładnie przeanalizować skutki błędnego zafakturowania i ustrzec się ewentualnych błędów.

Skąd te błędy?

Ustawa o podatku od towarów i usług przewiduje cztery stawki podatku (podstawową 23% oraz obniżone 8%, 5% i stawkę 0%), zwolnienia przedmiotowe i podmiotowe, jak również określa zakres czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT. Stosowanie stawek obniżonych wymaga szczegółowej analizy załączników do ustawy VAT oraz zakwalifikowania sprzedawanych towarów lub usług zgodnie z PKWiU. W myśl obowiązujących przepisów to na przedsiębiorcach ciąży obowiązek prawidłowego sklasyfikowania towaru lub usługi, a w konsekwencji zastosowania odpowiedniej stawki VAT. Niemniej organ podatkowy w toku kontroli może podważyć prawo do stawki obniżonej i wydać decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w związku z powstaniem uszczuplenia.

Częstym powodem błędów w stawce VAT na fakturze jest również niewłaściwa interpretacja przepisów związanych z miejscem świadczenia VAT lub wyłączenie ze stosowania zasad ogólnych w przypadku transakcji objętych odwrotnym obciążeniem. Równie często nieprawidłowy wybór stawki VAT wynika z błędnego przeświadczenia, że dany podmiot dla celów konkretnej transakcji nie występuje w charakterze podatnika VAT, zatem dostawa lub usługa w ogóle nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Zdarzają się zatem sytuacje, gdy wystawiane są faktury z tzw. stawką NP (nie podlega VAT), natomiast w toku kontroli lub w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej organy skarbowe kwestionują takie rozliczenia i zobowiązują podatników do naliczenia i zapłaty zaległego podatku.

Odpowiedzialność za wystawienie faktury

Wystawienie faktury z błędną stawką VAT niesie za sobą określone skutki prawne. Zgodnie z treścią art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w przypadku, gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Przez wystawienie faktury należy rozumieć jej wprowadzenie do obrotu prawnego, co wiąże się z jej przekazaniem faktycznemu odbiorcy/nabywcy towaru lub usługi. Oznacza to, że nawet w przypadku zawyżenia stawki podatku na fakturze VAT, podatnik będzie zobowiązany do zapłaty wyższego podatku. Jednakże art. 29a ust. 13 i 14 ustawy VAT przewiduje także prawo do obniżenia podstawy opodatkowania i skorygowania błędnie wystawionej faktury z zawyżonym podatkiem VAT. W takim przypadku podatnik powinien jednak posiadać potwierdzenie otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługobiorcę, dla którego wystawiono fakturę, aby nie miał zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy VAT.

Z kolei nieuprawnione zastosowanie obniżonej stawki VAT może powodować powstanie zaległości podatkowej, w wyniku której podatnik będzie zobowiązany do skorygowania faktury oraz deklaracji VAT oraz uiszczenia należnego podatku wraz z odsetkami. Jedynie niewprowadzenie faktury z błędną stawką do obrotu i jej anulowanie wewnętrzne może uchronić wystawcę faktury od konieczności zapłaty należnego podatku. Należy także zauważyć, że wadliwe wystawienie faktury – w tym zastosowanie błędnej stawki VAT – może skutkować odpowiedzialnością karno-skarbową na podstawie art. 62 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, o ile wystawca faktury w związku z jej wystawieniem działał w sposób umyślny.

Skutki dla nabywcy – co z prawem do odliczenia?

W przeciwieństwie do wystawcy faktury, nabywca co do zasady nie ponosi negatywnych konsekwencji związanych z zastosowaniem błędnej stawki VAT. Wynika to bowiem z przyjętej konstrukcji prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług wykorzystywanych do czynności opodatkowanych. Zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy VAT kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikająca z faktur otrzymanych przez podatnika. Jedyne ograniczenia w tym zakresie zostały wprost wymienione w art. 88 tejże ustawy. Żadne z zawartych tam wyłączeń nie ogranicza prawa do odliczenia VAT z faktury z zawyżoną stawką podatku. Oznacza to, że spełnienie przez nabywcę przesłanek materialnych, o których mowa w ww. art. 86, oraz brak wystąpienia przesłanek negatywnych z art. 88 ustawy VAT, uprawnia podatnika do odliczenia VAT naliczonego w pełnej wysokości wskazanej na fakturze.

VATZwrot VAT