Pobierz e-pity 2018

Obowiązek dokumentacji podmiotów powiązanych

21.06.2012 10:00 (aktualizacja: )

Ustawy podatkowe nie regulują szczegółów dotyczących zasad dokumentacyjnych. Ustalane są tylko ogólne reguły, jakimi podmiot powinien się kierować przy jej sporządzaniu.

Dokumentacja teoretycznie nie musi być sporządzana na bieżąco, gdyż podmiot ma obowiązek jej przedstawienia w terminie 7 dni od chwili wystąpienia o nią.

Dokumentację sporządza się dopiero w przypadku osiągnięcia między podmiotami określonych limitów transakcji. Obowiązek dokumentacji obejmuje transakcję lub transakcje między podmiotami powiązanymi, w których łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość:

  • 30 000 euro - w przypadku świadczenia usług, sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych, albo
  • 50 000 euro - w pozostałych przypadkach.
     

Raje podatkowe - osoby fizyczne (PIT)

Limity te nie obejmują natomiast przypadku transakcji z podmiotami z krajów uznanych za stosujące szkodliwą konkurencję podatkową, tzw. rajów podatkowych. W ich przypadku dokumentację sporządzać należy:

  • niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z podmiotami powiązanymi (zatem wszystkie podmioty),
  • jeżeli łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość 20 000 euro.

Raje podatkowe - osoby prawne (CIT)


Prowadzenie dokumentacji transakcji

Dokumentacja podatkowa takiej (takich) transakcji, obejmować musi zawsze:

  • określenie funkcji, jakie spełniać będą podmioty uczestniczące w transakcji (uwzględniając użyte aktywa i podejmowane ryzyko);
  • określenie wszystkich przewidywanych kosztów związanych z transakcją oraz formę i termin zapłaty;
  • metodę i sposób kalkulacji zysków oraz określenie ceny przedmiotu transakcji;
  • określenie strategii gospodarczej oraz innych działań w jej ramach - w przypadku gdy na wartość transakcji miała wpływ strategia przyjęta przez podmiot;
  • wskazanie innych czynników - w przypadku gdy w celu określenia wartości przedmiotu transakcji przez podmioty uczestniczące w transakcji uwzględnione zostały te inne czynniki;
  • określenie oczekiwanych przez podmiot obowiązany do sporządzenia dokumentacji korzyści związanych z uzyskaniem świadczeń - w przypadku umów dotyczących świadczeń (w tym usług) o charakterze niematerialnym.

Wskazanie powyższych elementów stanowi minimalny zakres dokumentacji podatkowej. Dokumentacja tak sporządzona nie świadczy jednak o rynkowości transakcji, powala jedynie ocenić organowi z jaką czynnością ma on do czynienia i jak ustalać warunki jej prowadzenia.

Wskazanie powyższych elementów stanowi minimalny zakres dokumentacji podatkowej. Dokumentacja tak sporządzona nie świadczy jednak o rynkowości transakcji, powala jedynie ocenić organowi z jaką czynnością ma on do czynienia i jak ustalać warunki jej prowadzenia.

Bardzo istotną zasadą jest możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu prowadzonym przez organ podatkowy, w szczególności przedstawienia tym organom dokumentów, notatek oraz innych danych, na podstawie których dokonywana była kalkulacja ceny. Stąd warto już wcześniej zadbać o rozbudowanie dokumentacji i możliwie pełne oddanie zasad prowadzenia danej czynności. Organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej nie biorą pod uwagę okoliczności, które nie mogły być znane stronom transakcji w dniu jej zawarcia, a które, jeśli byłyby znane, mogłyby powodować określenie przez strony wyższej lub niższej wartości przedmiotu takiej transakcji. Warto wskazać zatem również ryzyka, które nie są brane pod uwagę lub których występowania nie przewiduje się (np. klauzulą ogólną).

Uwaga!

Jeżeli podatnik dokonał ustalenia wartości rynkowej przedmiotu transakcji w oparciu o metodę lub metody szacowania wartości rynkowej, czyli metody:

  • porównywalnej ceny niekontrolowanej,
  • ceny odsprzedaży,
  • rozsądnej marży,
  • zysku transakcyjnego

- i przedstawi organom podatkowym lub organom kontroli skarbowej dane potwierdzające, że ta metoda jest prawidłowa oraz dokumentację podatkową, a rzetelność i obiektywność przedstawionych danych nie budzi uzasadnionych wątpliwości, organy te dokonują ustalenia wartości rynkowej przedmiotu takiej transakcji, stosując metodę przyjętą uprzednio przez podatnika, chyba że użycie innej metody jest bardziej właściwe. Jest to tzw. zasada prymatu zasady szacowania wybranej przez podatnika.

W związku z powyższym przy sporządzaniu dokumentacji warto posiłkować się również zasadami, według których organy podatkowe prowadzą postępowanie w sprawie ustalenia wartości rynkowej danej transakcji, w szczególności wprowadzić w takiej dokumentacji zasady (np. podział rozdziałów prowadzonej dokumentacji) według których ocenia się porównywalność podjętych przez podmiot transakcji z zasadami rynkowymi. W związku z tym dokumentacja podatkowa powinna wskazywać na:

  • cechy przedmiotu transakcji, obejmujące w szczególności (można ich podawać więcej):
    • dla dóbr materialnych - fizyczne cechy tych dóbr, ich jakość, trwałość, dostępność, ewentualne obciążenia ich prawami osób trzecich, dostępność dóbr oraz usług z nimi związanych, a także wielkość dostawy;
    • dóbr niematerialnych - forma lub rodzaj transakcji, czas trwania i stopień ochrony tych dóbr oraz przewidywane korzyści związane z wykorzystywaniem tych dóbr;
    • dla usług oraz innych świadczeń - rodzaj, zakres i jakość takich usług i świadczeń.
    • w przypadku gdy stosowana metoda nie wymaga ścisłej porównywalności przedmiotów transakcji, analiza porównywalności, powinna być przeprowadzona w odniesieniu do branży, której dotyczy dana transakcja, a nie do innych transakcji tego samego rodzaju,
  • cechy podmiotów transakcji (w tym funkcje, jakie wykonują dane podmioty w porównywanych transakcjach, uwzględniając analizę angażowanych przez nie aktywów, obejmującą również dobra materialne i niematerialne niezaliczone do aktywów, kapitał ludzki oraz ponoszone ryzyka):
    • dokumentacja powinna wskazywać, którzy z uczestników transakcji wykonują funkcje, angażują aktywa oraz ponoszą ryzyka ekonomicznie ważne, to jest takie, które są najistotniejsze dla tworzenia wartości i zysków powstających w wyniku transakcji,
    • rodzaje funkcji pełnionych przez strony transakcji;
    • rodzaj i wartość zaangażowanych aktywów i dóbr materialnych, w szczególności gruntów, budynków, budowli, lokali, maszyn, urządzeń, środków transportu;
    • rodzaj i wartość zaangażowanych aktywów i dóbr niematerialnych;
    • stopień zaangażowania kapitału ludzkiego;
    • rodzaje i podział ryzyka gospodarczego i odpowiedzialności stron transakcji.
  • warunki transakcji – w szczególności w takim stopniu, w jakim różnice między tymi warunkami mogą mieć wpływ na wartość rynkową przedmiotu transakcji, w szczególności
    • terminy, warunki i formy płatności;
    • okres, w jakim realizowana jest transakcja, oraz czynniki związane z upływem czasu;
    • terminowość realizacji transakcji;
    • zabezpieczenia realizacji transakcji.
  • warunki ekonomiczne występujące w czasie i miejscu, w którym dokonano transakcji, w szczególności warunki istniejące na porównywanych rynkach w takim stopniu, w jakim warunki te mają wpływ na wartość rynkową transakcji zawieranych na tych rynkach, a także:
    • wielkość i położenie danego rynku oraz charakter tego rynku (detaliczny lub hurtowy);
    • stosunek podaży do popytu na dane dobra lub usługi, siłę nabywczą konsumentów, siłę przetargową dostawców oraz stopień konkurencji;
    • dostępność dóbr i usług substytucyjnych oraz ryzyko z tym związane;
    • istotę i zakres rządowej regulacji rynku oraz stopień ryzyka prowadzenia działalności na danym rynku;
    • poziom i strukturę kosztów związanych z transakcją na danym rynku.
  • strategię gospodarczą podmiotu, ale tylko jeżeli w danej transakcji miała ona wpływ na jej wartość. Strategia gospodarcza obejmuje w szczególności:
    • stosowanie cen promocyjnych przy wchodzeniu na dany rynek;
    • czasową obniżkę zysków w zamian za wyższe zyski długoterminowe;
    • ponoszenie przez pewien okres wyższych kosztów w celu utrzymania się na rynku lub zdobycia nowego.
    • wpływ czynników związanych z realizacją deklarowanej przez podmiot strategii gospodarczej nie może być brany pod uwagę w przypadkach, gdy późniejsze działania tego podmiotu nie potwierdzają realizacji danej strategii, chyba że brak takiej realizacji wynika z przyczyn od podmiotu niezależnych, których nie mógł on przewidzieć, podejmując daną strategię.

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 21-06-2012
  • data modyfikacji: 01-06-2015