Twoje dziecko ciężko zachorowało, a limit zasiłku opiekuńczego szybko się kończy? Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej chce dać rodzicom dodatkowe 60 dni płatnej opieki nad ciężko chorym dzieckiem. W przypadku dzieci do 14. roku życia oznaczałoby to nawet 120 dni zasiłku opiekuńczego w roku zamiast obecnych 60. Więcej dni mają dostać także rodzice chorych nastolatków. Zmiana nie obowiązuje jednak jeszcze teraz – projekt został wpisany do wykazu prac rządu, a nowe przepisy mają wejść w życie w 2027 r.
Dodatkowe 60 dni zasiłku opiekuńczego. Co się zmieni?
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt, który ma poprawić sytuację rodziców dzieci wymagających długiego i poważnego leczenia.
Najważniejsza zmiana to wprowadzenie dodatkowych 60 dni zasiłku opiekuńczego w roku na ciężko chore dziecko do ukończenia 18 lat.
Nie chodzi przy tym o zwiększenie obecnego limitu o kilka czy kilkanaście dni. Ma powstać osobna pula, z której rodzice będą mogli korzystać niezależnie od zwykłego zasiłku opiekuńczego.
Ministerstwo potwierdziło, że dodatkowy okres nie będzie pomniejszał podstawowego limitu. Dzięki temu w niektórych przypadkach rodzic będzie mógł korzystać łącznie nawet ze 120 dni zasiłku w roku.
Ciężko chore dziecko – kto dostanie dodatkowe 60 dni?
Nowe rozwiązanie ma dotyczyć rodziców i opiekunów dzieci do 18. roku życia, których stan zdrowia wymaga szczególnej opieki.
Chodzi przede wszystkim o sytuacje związane z poważnymi i długotrwałymi chorobami. Ministerstwo wcześniej wskazywało m.in. na dzieci chore onkologicznie oraz przewlekle.
Nie będzie jednak zamkniętej ustawowej listy chorób, która automatycznie będzie dawała prawo do dodatkowych 60 dni.
To lekarz wystawiający zwolnienie ma ocenić, czy stan dziecka uzasadnia skorzystanie z dodatkowego zasiłku. Pod uwagę ma brać m.in. stan zdrowia oraz poziom samodzielności dziecka.
Oznacza to, że samo rozpoznanie określonej choroby nie musi jeszcze automatycznie przesądzać o prawie do świadczenia. Liczyć się będzie sytuacja konkretnego dziecka.
Grypa i przeziębienie nie dadzą dodatkowych 60 dni
Nowe rozwiązanie nie ma zastępować zwykłego zasiłku opiekuńczego wykorzystywanego wtedy, gdy dziecko zachoruje np. na grypę, anginę czy inną krótkotrwałą infekcję.
Ministerstwo uzasadnia zmianę przede wszystkim sytuacją rodzin, w których dziecko wymaga wielotygodniowego albo wielomiesięcznego leczenia.
Dziś rodzic dziecka chorego onkologicznie może mieć dokładnie taki sam podstawowy limit zasiłku jak rodzic dziecka, które kilka razy w roku zachorowało na zwykłą infekcję. Resort chce tę sytuację zmienić.
Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje obecnie?
Obecne limity zależą przede wszystkim od wieku dziecka oraz od tego, czy jest ono dzieckiem z niepełnosprawnością.
Na chore dziecko do ukończenia 14 lat rodzic może pobierać zasiłek opiekuńczy maksymalnie przez 60 dni w roku kalendarzowym.
Jeżeli dziecko ma więcej niż 14 lat, podstawowy limit wynosi 14 dni w roku.
W przypadku chorego dziecka z niepełnosprawnością, które ukończyło 14 lat, ale nie ukończyło 18 lat, limit może wynosić 30 dni w roku.
Co ważne, podstawowe limity nie są mnożone przez liczbę dzieci. Jeżeli rodzic ma dwoje albo troje dzieci, nie dostaje 60 dni na każde z nich.
Limity są również wspólne dla rodziców. Jeżeli część dni wykorzysta matka, odpowiednio mniej pozostaje do wykorzystania przez ojca.
120,90 albo 74 dni opieki. Ile będzie po zmianach?
Najważniejszą zasadą projektu jest to, że dodatkowe 60 dni ma stanowić odrębną pulę.
W praktyce oznacza to, że po zmianach maksymalny okres pobierania świadczenia może wyglądać następująco:
- 120 dni – przy opiece nad ciężko chorym dzieckiem do 14 lat: 60 dni podstawowego zasiłku + 60 dni dodatkowego,
- 90 dni – przy opiece nad ciężko chorym dzieckiem z niepełnosprawnością w wieku od 14 do 18 lat: 30 + 60 dni,
- 74 dni – przy opiece nad ciężko chorym dzieckiem w wieku od 14 do 18 lat bez stwierdzonej niepełnosprawności: 14 + 60 dni.
Szczególnie duże znaczenie zmiana będzie miała więc dla rodziców nastolatków.
Dziś rodzic ciężko chorego 16-latka bez orzeczenia o niepełnosprawności może mieć do dyspozycji jedynie 14 dni zasiłku opiekuńczego. Po wejściu w życie nowych przepisów maksymalny okres może wzrosnąć do 74 dni.
Czy dodatkowe 60 dni pomniejszy zwykły zasiłek opiekuńczy?
Ministerstwo wyraźnie wskazuje, że dodatkowy okres ma przysługiwać bez względu na dotychczas obowiązujący podstawowy limit, a wykorzystanie jednej puli nie ma wykluczać korzystania z drugiej.
Rodzic będzie więc mógł najpierw wykorzystać zwykły zasiłek opiekuńczy, a następnie – po spełnieniu warunków – dodatkowe dni związane z ciężką chorobą dziecka.
Ile wynosi zasiłek opiekuńczy?
Wysokość zasiłku opiekuńczego ma pozostać bez zmian.
Świadczenie wynosi 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
W przypadku pracownika podstawę ustala się co do zasady na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania prawa do świadczenia, po odliczeniu finansowanych przez pracownika składek na ubezpieczenia społeczne.
Nie oznacza to więc, że pracownik dostaje 80 proc. swojej pensji brutto liczone wprost.
Przykład
Pracownik zarabia stale 6000 zł brutto miesięcznie.
Po pomniejszeniu wynagrodzenia o składki społeczne finansowane przez pracownika podstawa zasiłku wynosi około 5177 zł.
80 proc. tej kwoty to około 4142 zł miesięcznie.
Przy obliczaniu zasiłku za poszczególne dni stosuje się zasady przewidziane w przepisach zasiłkowych, dlatego ostateczna kwota świadczenia zależy m.in. od liczby dni opieki.
Zasiłek opiekuńczy a PIT. Czy od świadczenia płaci się podatek?
Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Nie jest natomiast wynagrodzeniem za pracę, dlatego od samego zasiłku nie nalicza się składek na ubezpieczenia społeczne w taki sposób jak od pensji.
Kwotę otrzymanego zasiłku trzeba następnie uwzględnić przy rocznym rozliczeniu PIT.
W zależności od tego, kto wypłacał świadczenie, informacja o zasiłku może znaleźć się w dokumencie podatkowym wystawionym przez pracodawcę albo ZUS.
Dwa dni opieki nad dzieckiem także do 18. roku życia?
Równolegle trwają prace nad zmianą innego uprawnienia rodziców – dwóch dni lub 16 godzin zwolnienia od pracy na opiekę nad dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy.
Obecnie prawo to przysługuje pracownikowi wychowującemu co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat.
Ministerstwo rozpoczęło prace nad podniesieniem tej granicy wieku do 18 lat. Sam wymiar zwolnienia nie miałby się zmienić – nadal byłyby to 2 dni albo 16 godzin w roku z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
To jednak odrębna zmiana legislacyjna i również nie obowiązuje jeszcze obecnie.
Kiedy dodatkowe 60 dni zasiłku wejdzie w życie?
Na 6 października 2026 r. projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej został wpisany do wykazu prac rządu.
To oznacza, że przepisy nie są jeszcze uchwalone.
Projekt musi przejść kolejne etapy procesu legislacyjnego, w tym prace rządu i parlamentu, a następnie zostać podpisany przez prezydenta i opublikowany.
Ministerstwo przewiduje, że nowe rozwiązanie zacznie obowiązywać w 2027 r.
Do czasu wejścia nowych przepisów w życie nadal obowiązują dotychczasowe limity zasiłku opiekuńczego.
Dla rodziców ciężko chorych dzieci może to być jedna z najważniejszych zmian w zasiłku opiekuńczym od lat. Szczególnie dużo zyskają rodzice nastolatków – w ich przypadku obecny limit 14 dni może wzrosnąć aż do 74 dni w roku. Na razie trzeba jednak pamiętać, że są to projektowane przepisy, a nie obowiązujące prawo.
Podstawa
- projekt MRPiPS dotyczący dodatkowego okresu zasiłku opiekuńczego w celu opieki nad ciężko chorym dzieckiem,
- art. 32–35 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,
- art. 188 Kodeksu pracy.