Umowa małżeńska o rozdzielności majątkowej z wyrównaniem majątków nie jest darowizną i nie jest opodatkowana

Piotr Szulczewski 23.08.2017 10:00 (aktualizacja: )

2017-08-24

Darowizny między majątkami osobistymi małżonków podlegają zgłoszeniu do urzędu skarbowego. Brak zgłoszenia darowizny skutkuje naliczeniem podatku, którego wysokość wyniesie do 7%, a w przypadku powołania się na darowiznę przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej – 20%. Inaczej jest w przypadku ustanowienia pierwszej lub każdej kolejnej umowy o rozdzielności majątkowej łącznie z wyrównaniem posiadanych majątków. Podatek nie wystąpi.

Umowa małżeńska o rozdzielności majątkowej z wyrównaniem majątków nie jest darowizną i nie jest opodatkowana
Źródło: YAY foto

Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

W efekcie zawarcia umowy małżonkowie ustalają stan majątków na dzień jej podpisania, a do majątków, które od tego momentu samodzielnie zarobią – stosuje się ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Po ustaniu rozdzielności majątkowej – która może mieć miejsce zarówno poprzez kolejną umowę między małżonkami jak i poprzez śmierć jednego z małżonków małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa.

Tego rodzaju rozporządzenie wyrównujące majątek małżonków stosuje się m.in. w przypadku gdy jeden z małżonków pracuje zawodowo – a drugi zajmuje się domem. Umowy tego rodzaju dotyczą również często przedsiębiorców, którzy w ten sposób zabezpieczają partnera przed ewentualnym kierowaniem roszczeń od wierzycieli do majątku osobistego drugiego z małżonków.

Przeniesienie majątku w chwili wyrównania majątków może powodować znaczne przysporzenie po stronie małżonka zarabiającego mniej. W efekcie przysporzenia może powstać problem podatkowy i jego odpowiednich zgłoszeń do organów skarbowych.

W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie możemy w przypadku wyrównania mówić o przychodzie. Stosownie do artykułu 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy nie stosuje się do przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej oraz przychodów z tytułu wyrównania dorobków po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonków lub śmierci jednego z nich.

Natomiast w zakresie opodatkowania przekazywanego majątku podatkiem od spadków i darowizn, podatek pobierany jest wyłącznie od czynności wskazanych w ustawie. Wyrównanie majątków nie stanowi darowizny (będącej podstawą jego naliczenia), w szczególności nie jest to bowiem przekazanie majątku na podstawie umowy wskazanej w kodeksie cywilnym jako darowizna, lecz na podstawie roszczenia wynikającego z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W efekcie nie można mówić o obowiązku składania deklaracji zwalniającej z opodatkowania tym podatkiem (SD-Z2).

Piotr Szulczewski, PIT.pl