PIT-11: problematyka ustalania dochodu ze stosunku pracy

Iwona Maczalska 30.01.2014 09:00 (aktualizacja: )

Iwona MaczalskaDnia 28 lutego mija ostateczny termin przekazania pracownikom informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy na formularzu PIT-11. Prawidłowe ustalenie dochodu pracownika nie jest jednak łatwe.

Każdy zakład pracy zobowiązany jest do obliczenia, a także do poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób, które uzyskały od zakładu pracy przychód ze stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, stosunku służbowego, a także wypłacanych przez zakład pracy zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.


Czym jest przychód ze stosunku pracy?

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350) przychodem ze stosunku pracy, pracy nakładczej, służby oraz spółdzielczego stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne a także wartość pieniężna świadczeń w naturze i nieodpłatnych świadczeń oraz ich ekwiwalenty bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności są to:

  • Wynagrodzenia zasadnicze,
  • Wynagrodzenia za wypracowane godziny nadliczbowe,
  • Wszelkiego rodzaju dodatki do wynagrodzeń,
  • Uzyskane nagrody,
  • Ekwiwalenty za niewykorzystany urlop,
  • Wszelkie inne kwoty – nie zależnie od tego, czy ich wysokość była ustalona z góry,
  • Świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika,
  • Nieodpłatne świadczenia lub świadczenia częściowo odpłatne.


Bonusy i dodatkowe świadczenia pracownicze

Ustalając przychód pracownika nie należy zapominać o innych\ przywilejach pracowniczych, do skorzystania z których pracownik nie jest zobligowany.

Kwestia związana z opodatkowaniem abonamentów medycznych już niejednokrotnie rodziła duże spory interpretacyjne nie tylko pomiędzy interpretacją płatników a fiskusem, lecz także pomiędzy samymi organami podatkowymi a organami administracyjnymi. Rozbieżności w interpretacjach przepisów stały się jednak przyczyną rozstrzygnięcia zagadnienia przez Izbę Finansową NSA – rozstrzygniętą wyrokiem z dnia 24 października 2011 roku sygn. II FPS 7/10. Zgodnie z nim "Wykupione przez pracodawcę pakiety świadczeń medycznych, których wartość nie jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (...), stanowią dla pracowników uprawnionych do ich wykorzystania nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 tej wymienionej ustawy”.

Kolejną kwestią budzącą spore rozbieżności interpretacyjne są wyjazdy integracyjne organizowane przez pracodawców, w których przypadku, przychodem okazała się sama możliwość obecności pracowników na imprezie integracyjnej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17 stycznia 2012 r. II FSK 2740/11 oraz z 12 marca 2013 r. II FSK 1428/11 ,, już sama możliwość wzięcia udziału w imprezie integracyjnej stanowi dla pracownika przychód do opodatkowania”. Natomiast w wyroku z 20 lutego 2013 r. II FSK 1256/11 NSA uznał, że niedopuszczalne jest ustalanie przychodu do opodatkowania w hipotetyczny sposób, również wobec pracowników, którzy w danym spotkaniu integracyjnym nie uczestniczyli.

Rynkowe ustalenie wartości świadczeń powoduje konieczność ujęcia ich na PIT-11 pracownika (pod warunkiem, że świadczenia nie zostały skonstruowane tak, by nie stanowiły przychodu pracownika). Wycena świadczeń nieodpłatnych odbywać się powinna zgodnie z zasadą:

  • jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców;
  • jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu;
  • jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;
  • w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Przychód z tytułu świadczenia nieodpłatnego wyszczególnić na PIT-11 należy w roku, w którym świadczenie zostało otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika (czyli z reguły wcześniej niż w miesiącu wypłaty wynagrodzenia, które wypacane jest z dołu za miesiąc w pierwszych dniach miesiąca następnego).


Świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych

Wyjątkową grupą dodatkowych świadczeń są świadczenia wypłacane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych bowiem świadczenia te zaliczają się do katalogu zwolnień przedmiotowych. Przy czym wartością zwolnioną z podatku dochodowego jest kwota otrzymanych świadczeń sfinansowanych w całości z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych – łącznie do wysokości nieprzekraczającej 380 zł w roku podatkowym. Kwota nadwyżki wypłacona pracownikowi powinna zostać opodatkowana i uznana jako przychód ze stosunku pracy.

Kwoty zwolnionej nie należy ujmować w PIT-11, nadwyżkę ponad wartość wolną – zalicza się do przychodu ze stosunku pracy (wiersz 1 części E).


Wynagrodzenie grudniowe i styczniowe: które ująć w PIT-11?

Niejednokrotnie płatnicy mają wątpliwości co do konieczności umieszczania wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi w grudniu lub styczniu w deklaracji PIT-11. Problem pojawia się wówczas, gdy wynagrodzenie pracownika wypłacane w kwocie należnej za miesiąc grudzień 2013 roku zostało wypłacone w styczniu 2014 roku. Pojawia się pytanie, czy taką kwotę ująć w deklaracji PIT-11?

W PIT-11 za rok 2013 należy ująć wyłącznie przychody osiągnięte przez podatnika w roku podatkowym, za który dana informacja została sporządzona. Przy czym kluczem do uzyskania odpowiedzi na powyższe pytanie jest art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , z którego wynika, że momentem powstania przychodu m.in. ze stosunku pracy jest moment otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniędzy, wartości pieniężnych, wartości świadczeń w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń.

Oznacza to, że w informacji PIT-11 należy ująć wyłącznie przychody osiągnięte i wypłacone pracownikowi w 2013 roku bowiem wynagrodzenie należne za miesiąc grudzień 2013 roku, lecz wypłacone w styczniu 2014 stanowi przychód z 2014 roku.

Przykład

Pracodawca wypłaca pracownikom wynagrodzenie za pracę do dnia 10 następnego miesiąca. Zgodnie z tą zasadą pracownicy otrzymali wynagrodzenie za miesiąc grudzień 2013 roku w styczniu 2014 roku (najpóźniej 10 stycznia). W takiej sytuacji wynagrodzenie za miesiąc grudzień – wypłacone w styczniu2014 roku należy ująć nie w informacji PIT-11 za 2013 rok, lecz dopiero za rok 2014.

Podobnie jest z zaliczkami na podatek dochodowy. Przy czym należy pamiętać, ze zaliczki są związane z osiągniętym przychodem, na poczet którego są pobierane. Zatem zalicza się je do tego samego roku podatkowego, do którego zaliczono przychód z nią związany. Nie ma zatem znaczenia data przekazania zaliczki przez pracodawcę na rachunek organu skarbowego, lecz okres pobrania jej od wynagrodzenia podatnika, za który uznaje się okres uzyskania przez niego przychodu podatkowego.

Przykład

Pracodawca pobrał zaliczkę na podatek od wynagrodzenia, które zostało wypłacone za grudzień 2013 roku, lecz przekazał ją na konto urzędu skarbowego dopiero w styczniu 2013 roku. W takim przypadku zaliczkę należy ująć w deklaracji PIT-11 za 2013 rok ponieważ zaliczka ta dotyczyła przychodu uzyskanego w roku 2013.


Składki ZUS i składka zdrowotna w PIT-11

Płatnik zobowiązany jest wskazać w informacji PIT-11 wysokość składek ZUS oraz składek zdrowotnych pobranych w danym roku podatkowym. W przypadku składek na ubezpieczenie społeczne obowiązek ten dotyczy jedynie tych składek, które pracownik może odliczyć od swojego dochodu. Mówi o tym artykuł art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego dochód podlegający opodatkowaniu pomniejsza się o składki określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika.

Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik składek w informacji PIT-11 zobowiązany jest podać wysokość pobranej składki, którą pracownik będzie mógł odliczyć od swojego podatku. Oznacza to, że płatnik musi wskazać jedynie 7,75% podstawy wymiaru składki zdrowotnej, pod warunkiem, że taką właśnie kwotę w roku, za który przekazuje PIT-11, pobrał od podatnika.


28 luty – ostateczny termin przekazania pracownikom informacji PIT-11

Na płatniku ciąży obowiązek przekazania najpóźniej do końca lutego informacji o dochodach pracownika oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy na formularzu PIT-11. Przesłanie informacji do tej daty oznacza nadanie jej listem poleconym. Możliwe jest również przesłanie informacji drogą mailową – jednak wyłącznie pod warunkiem podpisania PIT-11 bezpiecznym podpisem elektronicznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I SA/Po 486/10).


Błędy w trakcie roku a PIT-11

Jeżeli podatnik pobrał składki błędnie, wypłacił wynagrodzenie zbyt niskie lub zbyt wysokie lub zapłacił zaliczki na podatek w niewłaściwej wysokości – nawet po dokonaniu korekty w okresie styczeń-luty, w PIT-11 ujmuje on kwoty, które faktycznie występowały w trakcie roku. Nie może podawać kwot skorygowanych po zakończeniu danego roku podatkowego.

<< czytaj więcej o błędach w PIT-11

Iwona Maczalska,
PIT.pl