Darmowy program do rozliczania PIT

wersja na Windows

Przycisk pobierania programu e-pity

lub uruchom online

Darmowy program do rozliczania PIT
Pobierz e-pity 2020
Darmowy program do rozliczania PIT
Przycisk pobierania programu e-pity
Pobierz e-pity 2020

Pożyczka od rodziny i znajomych. Ile wyniesie podatek od pożyczki (PCC)

Iwona Maczalska 04.04.2014 09:00 (aktualizacja: )

Wielu z nas pożyczając pieniądze od rodziny, czy znajomych zadaje sobie pytanie - płacić podatek PCC, czy nie? Odpowiedź na to pytanie wbrew pozorom nie jest łatwa. Wszystko bowiem zależy od wysokości pożyczonej kwoty pieniędzy oraz stopnia pokrewieństwa rodziny.

Ustawą, która bezpośrednio reguluje zasady opodatkowania podatkiem PCC pożyczek, jest ustawa z dnia 9 września 2020 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2000 poz. 86 nr 959). To właśnie przepisy tej ustawy określają okoliczności powodujące powstanie obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, a także warunki uzyskania zwolnienia. Przyjrzyjmy się bliżej tym przepisom.

Pożyczka - kiedy podatek?

Źródło: shutterstock.com

Czym jest pożyczka?

Pożyczka jest umową zawieraną pomiędzy dwoma stronami:

  1. Pożyczkodawcą – stroną udzielającą pożyczki oraz,
  2. Pożyczkobiorcą – stroną przyjmującą pożyczkę.

Ideą umowy pożyczki jest przekazanie przez pożyczkodawcę określonej kwoty pieniędzy, bądź dobra materialnego na rzecz pożyczkobiorcy. Pożyczkobiorca zobowiązuje się przy tym do zwrotu przedmiotu umowy w terminie oraz wysokości (stanie) określonym w umowie.

Umowa pożyczki

Źródło: Wzór umowy pożyczki - PIT.pl

Podatek od pożyczki a ustawa o PCC

Ustawą szczegółowo określającą zasady opodatkowania pożyczek jest ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2000 nr 86 poz. 959). W myśl art. 1. ust.1 pkt 1 lit. b podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Warto przy tym pamiętać, że obowiązek podatkowy każdorazowo spoczywa na biorącym pożyczkę. Osoba udzielająca pożyczki jest zwolniona z opodatkowania.

Jaki podatek PCC od pożyczki?

Wysokość podatku od pożyczki aktualnie wynosi 0,5% podstawy, którą jest wartość pożyczonej kwoty pieniędzy (art. 7 ust. 1 pkt. 4 ustawy o PCC). Warto jednak podkreślić, że 0,5% stawka podatku PCC ma zastosowanie wyłącznie w przypadku pożyczek zgłoszonych do Urzędu Skarbowego. Jeżeli pożyczkobiorca nie zgłosił w urzędzie skarbowym faktu otrzymania pożyczki musi liczyć się z koniecznością zapłaty wyższego, tzw. sankcyjnego podatku. Jeżeli w toku kontroli podatkowej urząd skarbowy ustali, że podatek od otrzymanej pożyczki nie został opłacony, wówczas podatek ten wyniesie nie 0,5 %, lecz 20 % podstawy opodatkowania pożyczki.

Pożyczka od rodziny do kwoty 9637 zł

Są pewne wyjątki, które dają prawo do zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. W myśl przepisów ustawy o PCC pożyczki udzielenie pomiędzy osobami spokrewnionymi, zaliczonymi do I grupy podatkowej do kwoty 9637 zł, pozostają zwolnione z podatku. Chodzi o pożyczki udzielone przez małżonków, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i przez teściów. Warto jednak podkreślić, że kwota 9637 zł jest kwotą pożyczki obejmującą okres 5 lat (brana jest pod uwagę nie tylko jednorazowa pożyczka, lecz łączne wsparcie finansowe udzielone w okresie 5 lat).

Zgodnie z przepisami prawa pożyczki od najbliższej rodziny, w kwocie nieprzekraczającej 9637 zł uzyskanej w ciągu 5 lat (np. 6000 zł od mamy i 2000 zł od brata), nie muszą być nigdzie zgłaszane, nie są też opodatkowane.

Pożyczka od rodziny na kwotę przekraczającą 9637 zł

Inaczej wygląda kwestia pożyczek udzielonych od najbliżej rodziny, w kwocie przekraczającej 9637 zł. W takiej sytuacji 0,5% podatku PCC również można uniknąć. Trzeba jednak spełnić dwa warunki:

  • złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych PCC-3 w Urzędzie Skarbowym, w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,
  • udokumentować otrzymanie przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Należy jednak podkreślić, że możliwość uniknięcia opodatkowania w przypadku kwoty przekraczającej 9637 zł dotyczy wyłącznie pożyczek udzielonych przez małżonków, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma, macochę - niezależnie od wysokości uzyskanej pożyczki.

Zwolnienie z podatku PCC nie dotyczy jednak pożyczek udzielonych między teściami, zięciem i synową.

Spełnienie powyższych warunków jest niezwykle istotne. W przypadku bowiem niezgłoszenia pożyczki powyżej kwoty 9637 zł do US bądź niedotrzymania 14-dniowego terminu, Urząd Skarbowy ma prawo zażądać od pożyczkobiorcy zapłaty 0,5% podatku. Co więcej jeżeli w toku kontroli podatkowej urząd skarbowy ustali, że pożyczki udzielane w ciągu 5 lat nie były systematycznie zgłaszane, ma prawo zażądać zapłaty nawet 20% podatku od podstawy opodatkowania pożyczki.

Pożyczka od znajomych oraz innych osób niespokrewnionych a podatek PCC

Odmienna sytuacja ma miejsce w przypadku udzielenia pożyczki przez osoby sobie obce.

W przypadku takich osób podatek wynosi 0,5% wartości pożyczonych pieniędzy. Są jednak pewne wyjątki. Dotyczą one pożyczek:

  1. udzielonych na podstawie umowy zawartej pomiędzy podmiotami na kwotę nieprzekraczającą 1000 zł,
  2. udzielanych przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,
  3. z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
  4. z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych,
  5. udzielonych przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej.

Jak zapłacić podatek PCC?

Na osobach zobowiązanych do zapłaty podatku PCC ciąży jednocześnie obowiązek wypełnienia druku PCC-3. Formularz ten można pobrać tutaj. Można go również wypełnić online i bez wychodzenia z domu wysłać do US poprzez rządowy serwis e-deklaracje.gov.pl. Żeby wysłać PCC-3 przez Internet (bez użycia podpisu kwalifikowanego), należy jednak wskazać w deklaracji:

  • identyfikator podatkowy NIP albo identyfikator podatkowy numer PESEL,
  • imię (pierwsze),
  • nazwisko,
  • data urodzenia,
  • kwota przychodu wskazana w zeznaniu lub rocznym obliczeniu podatku za rok podatkowy o dwa lata wcześniejszym niż rok, w którym są składane deklaracje albo wartość „0” (zero), w przypadku gdy za rok o dwa lata wcześniejszy niż rok podatkowy, w którym są składane deklaracje nie zostało złożone żadne z zeznań lub rocznych obliczeń podatku wymienionych. 

Podatek PCC można zapłacić w kasie urzędu skarbowego lub w drodze przelewu na jego konto.

Inne podatkiKwota wolna od podatkuHOT