Pracujesz dla zagranicznej firmy, ale mieszkasz w Polsce? A może część roku spędzasz za granicą i tam wykonujesz pracę? W takich sytuacjach pojawia się podstawowe pytanie: gdzie zapłacić podatek i czy zagraniczne zarobki trzeba wykazać również w polskim PIT? Jeżeli jesteś polskim rezydentem podatkowym, co do zasady rozliczasz w Polsce także dochody osiągnięte za granicą. Nie oznacza to jednak, że zapłacisz podatek dwa razy. Przed podwójnym opodatkowaniem chronią umowy międzynarodowe oraz odpowiednie metody rozliczenia podatku.
Dochody z zagranicy a PIT. Najpierw sprawdź rezydencję podatkową
To, gdzie masz zapłacić podatek, zależy w pierwszej kolejności od Twojej rezydencji podatkowej.
Polskim rezydentem podatkowym jest osoba, która:
- ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, lub
- przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Wystarczy spełnienie jednego z tych warunków. Polski rezydent podlega w Polsce tzw. nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli co do zasady rozlicza tutaj całość swoich dochodów – zarówno polskich, jak i zagranicznych.
Nie oznacza to jednak, że samo posiadanie mieszkania czy rodziny w Polsce automatycznie zawsze przesądza sprawę. Przy bardziej skomplikowanych przypadkach trzeba uwzględnić całokształt powiązań osobistych i gospodarczych, a jeżeli dwie jurysdykcje uznają tę samą osobę za swojego rezydenta, zastosowanie mają reguły zawarte w odpowiedniej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Praca zdalna z Polski dla zagranicznej firmy – gdzie płaci się PIT?
Sama siedziba pracodawcy za granicą nie oznacza jeszcze, że podatek trzeba zapłacić za granicą.
Przy pracy najemnej kluczowe znaczenie ma przede wszystkim miejsce, w którym praca jest faktycznie wykonywana.
Jeżeli mieszkasz w Polsce i pracujesz zdalnie z Polski dla zagranicznego pracodawcy, wynagrodzenie za tę pracę jest co do zasady dochodem z pracy wykonywanej w Polsce.
Jeżeli zagraniczny pracodawca nie pełni w Polsce funkcji płatnika, obowiązek wpłacania zaliczek może spoczywać bezpośrednio na pracowniku. Dochody ze stosunku pracy otrzymywane bez pośrednictwa płatnika wykazuje się następnie w PIT-36.
To istotna różnica w porównaniu z typowym polskim etatem, gdzie zaliczkę pobiera pracodawca.
Wynagrodzenie w euro, funtach albo dolarach. Jak przeliczyć je na złote?
Zagraniczne wynagrodzenie trzeba w polskim PIT wykazać w złotych.
Przychody wyrażone w walucie obcej przelicza się według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.
Podobna zasada ma znaczenie przy przeliczaniu podatku zapłaconego za granicą.
Dlatego przy regularnych miesięcznych wypłatach nie wystarczy zastosować jednego rocznego kursu euro czy funta. Poszczególne kwoty trzeba przeliczać według właściwych kursów wynikających z ustawy o PIT.
Praca za granicą a podatek. Kiedy podatek może pobrać drugie państwo?
Sytuacja wygląda inaczej, gdy faktycznie wyjeżdżasz i wykonujesz pracę poza Polską.
Wówczas prawo do opodatkowania wynagrodzenia może mieć również państwo, w którym wykonujesz pracę. Szczegółowe zasady wynikają z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę z danym państwem.
W większości umów pojawia się tzw. reguła 183 dni.
Dochód z pracy wykonywanej za granicą może pozostać opodatkowany wyłącznie w Polsce, jeżeli łącznie spełnione są trzy warunki:
- pobyt w drugim państwie nie przekracza okresu wskazanego w umowie, najczęściej 183 dni,
- wynagrodzenie jest ponoszone przez pracodawcę, który nie ma miejsca zamieszkania ani siedziby w tym drugim państwie,
- wynagrodzenia nie ponosi zakład lub stała placówka pracodawcy znajdująca się w tym państwie.
Jeżeli choć jeden z tych warunków nie jest spełniony, wynagrodzenie może podlegać opodatkowaniu również w państwie wykonywania pracy.
Limit 183 dni nie zawsze liczy się tak samo
Popularny „limit 183 dni” nie działa identycznie w każdej umowie.
W zależności od konkretnego państwa może chodzić np. o:
- rok podatkowy,
- rok kalendarzowy,
- albo dowolny okres kolejnych 12 miesięcy.
Dlatego nie powinno się stosować jednej reguły do wszystkich państw.
Przed rozliczeniem zagranicznego wynagrodzenia najlepiej sprawdzić konkretny artykuł dotyczący pracy najemnej w odpowiedniej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jak uniknąć podwójnego podatku od dochodów z zagranicy?
Jeżeli zagraniczny dochód może zostać opodatkowany zarówno za granicą, jak i w Polsce, zastosowanie ma jedna z metod unikania podwójnego opodatkowania.
Najczęściej są to:
- metoda wyłączenia z progresją,
- metoda proporcjonalnego odliczenia.
Podatnik nie wybiera metody samodzielnie. Wynika ona z odpowiedniej umowy międzynarodowej, przy czym w ostatnich latach w przypadku części państw zasady zostały zmienione przez konwencję MLI.
Metoda wyłączenia z progresją. Kiedy zagraniczny dochód jest zwolniony w Polsce?
Przy metodzie wyłączenia z progresją dochód osiągnięty za granicą jest w Polsce zwolniony z podatku.
Może jednak wpłynąć na stawkę podatku stosowaną do innych dochodów opodatkowanych w Polsce.
Taką metodę stosuje się m.in. w przypadku dochodów z pracy wykonywanej w Niemczech.
Jeżeli podatnik osiągnął wyłącznie zagraniczne dochody objęte metodą wyłączenia z progresją i nie zachodzi inna okoliczność wymagająca złożenia zeznania, co do zasady nie musi z tego powodu składać polskiego PIT.
Jeżeli jednak osiągnął również dochody opodatkowane w Polsce, zagraniczny dochód bierze się pod uwagę przy ustalaniu stopy procentowej podatku od dochodów polskich.
Metoda proporcjonalnego odliczenia. Tu zagraniczny dochód trafia do polskiego PIT
Inaczej działa metoda proporcjonalnego odliczenia.
W takim przypadku zagraniczny dochód jest uwzględniany w polskim rozliczeniu podatkowym. Od podatku obliczonego w Polsce można następnie odliczyć podatek faktycznie zapłacony za granicą.
Odliczenie ma jednak limit. Nie może przekroczyć tej części polskiego podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód osiągnięty za granicą.
Metodę tę stosuje się obecnie m.in. w odniesieniu do wielu państw objętych zmianami wynikającymi z konwencji MLI. Dotyczy to np. Wielkiej Brytanii – od dochodów uzyskiwanych od 2020 r. – oraz Norwegii od 2021 r.
Dochód z Wielkiej Brytanii lub Norwegii – zeznanie w Polsce może być konieczne
Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia podatnik będący polskim rezydentem co do zasady musi uwzględnić zagraniczny dochód w polskim zeznaniu.
Nie ma znaczenia, że podatek został już pobrany za granicą.
Podatek zagraniczny jest odliczany od podatku polskiego tylko do ustawowego limitu. Może więc powstać kwota do dopłaty w Polsce.
W takich przypadkach znaczenie może mieć ulga abolicyjna.
Ulga abolicyjna – ile można odliczyć?
Ulga abolicyjna dotyczy określonych dochodów zagranicznych rozliczanych metodą proporcjonalnego odliczenia.
Przysługuje m.in. przy dochodach:
- ze stosunku pracy,
- z działalności wykonywanej osobiście,
- z niektórych umów cywilnoprawnych,
- z działalności gospodarczej.
Co do zasady wysokość ulgi jest jednak ograniczona do 1360 zł rocznie.
Wyjątek dotyczy określonych dochodów z pracy lub usług wykonywanych poza terytorium lądowym państw, np. w niektórych przypadkach pracy na statkach albo platformach. Wtedy ustawowy limit może nie mieć zastosowania.
Przykład. Zagraniczny podatek był niższy niż polski
Załóżmy, że po uwzględnieniu zasad metody proporcjonalnego odliczenia:
- polski podatek przypadający na dochód zagraniczny wynosi 6000 zł,
- za granicą zapłacono 4000 zł podatku.
Pozostaje więc 2000 zł różnicy.
Jeżeli podatnik spełnia warunki ulgi abolicyjnej i może odliczyć jej pełny ustawowy limit 1360 zł, kwota obciążenia może zostać dodatkowo zmniejszona.
W praktyce dokładne obliczenie zależy jednak od wszystkich dochodów podatnika, wysokości podatku zagranicznego, metody unikania podwójnego opodatkowania i prawa do ulg.
30 proc. diety może obniżyć przychód z pracy za granicą
Pracownik będący polskim rezydentem, który czasowo przebywa za granicą i uzyskuje tam przychody ze stosunku pracy, może w określonych przypadkach skorzystać ze zwolnienia odpowiadającego 30 proc. diety za każdy dzień pobytu za granicą, w którym pozostawał w stosunku pracy.
Wysokość diety zależy od państwa i wynika z przepisów dotyczących zagranicznych podróży służbowych.
Nie należy jednak utożsamiać tego zwolnienia z dietą wypłacaną w ramach delegacji.
Art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o PIT dotyczy części przychodów osoby czasowo przebywającej za granicą i pozostającej tam w stosunku pracy. Ustawa przewiduje również przypadki, w których zwolnienie nie może być zastosowane.
Praca za granicą a delegacja – to nie zawsze to samo
W praktyce trzeba odróżnić osobę czasowo pracującą za granicą od pracownika odbywającego podróż służbową.
Przy podróży służbowej zastosowanie mają odrębne przepisy dotyczące diet i innych należności.
Dlatego przed pomniejszeniem zagranicznego przychodu o 30 proc. diety trzeba ustalić rzeczywisty charakter wyjazdu i sprawdzić, czy podatnik spełnia warunki wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o PIT.
PIT-36 i PIT/ZG. Jak rozliczyć zagraniczne dochody?
Dochody z pracy zagranicznej, które podlegają wykazaniu w Polsce, rozlicza się co do zasady w formularzu PIT-36.
Do zeznania należy dołączyć PIT/ZG dotyczący dochodów uzyskanych za granicą.
Dla każdego państwa sporządza się odrębny załącznik PIT/ZG.
Jeżeli podatnik korzysta również z ulgi abolicyjnej, odliczenie wykazuje w odpowiedniej części rozliczenia dotyczącej ulg.
Dochody zagraniczne można także uzupełnić w usłudze Twój e-PIT – system pozwala zmienić formularz na PIT-36 i dodać dane dotyczące zagranicznych przychodów oraz automatycznie dołączyć PIT/ZG.
Kiedy trzeba zapłacić zaliczkę na PIT od zagranicznej pensji?
Jeżeli podatnik osiąga dochody ze stosunku pracy z zagranicy bez pośrednictwa polskiego płatnika, może być zobowiązany samodzielnie wpłacać zaliczki na PIT.
Trzeba jednak odróżnić dwa przypadki.
Jeżeli praca jest wykonywana z Polski dla zagranicznego pracodawcy, zaliczki są rozliczane na zasadach właściwych dla dochodów uzyskiwanych bez pośrednictwa płatnika.
Natomiast osoba, która czasowo pracuje za granicą i następnie wraca do Polski, ma szczególne zasady dotyczące terminu zapłaty zaliczki. Ministerstwo Finansów wskazuje, że pierwszą zaliczkę od takich dochodów wpłaca się zasadniczo do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu powrotu do kraju.
Dlatego nie należy stosować jednej reguły dotyczącej zaliczek do wszystkich osób pracujących dla zagranicznych firm.
Do kiedy złożyć PIT-36 z dochodami z zagranicy?
PIT-36 za dany rok składa się co do zasady do 30 kwietnia następnego roku.
W tym samym terminie trzeba zapłacić podatek wynikający z rocznego zeznania.
Jeżeli 30 kwietnia wypada w dzień wolny od pracy, zastosowanie mają ogólne zasady przesunięcia terminu wynikające z Ordynacji podatkowej.
Jakie dokumenty warto zbierać przy pracy za granicą?
Przy rozliczaniu zagranicznych dochodów dokumentacja ma ogromne znaczenie.
Warto zachować przede wszystkim:
- umowę o pracę lub inną umowę stanowiącą podstawę zatrudnienia,
- miesięczne paski wynagrodzeń,
- roczne zestawienie zarobków od zagranicznego pracodawcy,
- dokument potwierdzający wysokość podatku zapłaconego za granicą,
- potwierdzenia przelewów wynagrodzenia,
- informacje pozwalające ustalić datę uzyskania przychodu,
- ewidencję dni pobytu za granicą,
- dokumenty potwierdzające miejsce faktycznego wykonywania pracy.
Ewidencja dni może mieć szczególne znaczenie przy stosowaniu reguły 183 dni oraz zwolnienia odpowiadającego 30 proc. zagranicznej diety.
Polski rezydent może mieć obowiązki podatkowe w dwóch państwach
Samo zapłacenie podatku za granicą nie oznacza jeszcze, że sprawa jest zamknięta.
Polski rezydent podatkowy musi ustalić:
- gdzie faktycznie wykonywał pracę,
- które państwo ma prawo opodatkować wynagrodzenie,
- jaką metodę unikania podwójnego opodatkowania przewiduje właściwa umowa,
- czy zagraniczny dochód należy wykazać w PIT-36,
- czy może odliczyć zagraniczny podatek albo skorzystać z ulgi abolicyjnej.
Dopiero po przejściu tych etapów można prawidłowo ustalić podatek należny w Polsce.
Praca dla zagranicznej firmy nie musi oznaczać podwójnego podatku. Najważniejsze jest jednak ustalenie rezydencji podatkowej, miejsca faktycznego wykonywania pracy i właściwej metody unikania podwójnego opodatkowania. Dopiero wtedy wiadomo, czy zagraniczne zarobki trzeba wykazać w Polsce i czy pojawi się podatek do dopłaty.
Podstawa prawna:
- art. 3 ust. 1 i 1a, art. 11a, art. 21 ust. 1 pkt 20 i ust. 15, art. 27 ust. 8–9a, art. 27g oraz art. 44 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte przez Polskę,
- Konwencja wielostronna MLI.