Planowane zmiany dotyczące płacy minimalnej w 2027 r. miały przynieść istotną zmianę w sposobie ustalania wynagrodzeń. Nowelizacja miała być odpowiedzią na problem, na który pracownicy zwracają uwagę od lat – zamiast wypłacać minimalne wynagrodzenie w całości jako pensję, pracodawcy wliczają do niego premie, dodatki i inne składniki wynagrodzenia. Czy zmiany poprawią sytuację pracowników na pensji minimalnej? Niestety nie mamy dobrych wiadomości.
Pracownicy już od jakiegoś czasu alarmują, że pomimo corocznej podwyżki pensji minimalnej ich wynagrodzenia nie rosną. Pracodawcy zamiast wypłacić wynagrodzenie w pełnej kwocie minimalnej, doliczają do niej premie i inne dodatki, które często miały być bonusem za dodatkowe zaangażowanie i dobre wyniki. Czy w 2027 roku za sprawą nowelizacji ustawy o płacy minimalnej to się zmieni?
O zmianę zasad apeluje się już od lat ..
,,Rekompensowanie” pensji minimalnej dodatkami, nagrodami i premiami nie jest nowością. O problemie już w 2023 roku alarmował Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa, który domagał się zmian w obowiązujących przepisach prawa. ,,Domagamy się, by ustalana co roku przez rząd płaca minimalna była tożsama z minimalnym wynagrodzeniem zasadniczym”. Różnice powodują, że obecnie zbyt wielu pracowników uzyskuje wynagrodzenie minimalne w kwocie niższej niż wskazana w rozporządzeniu” – alarmował wówczas Związek.
Jak dziś liczy się płacę minimalną?
Niestety aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie są przychylne dla pracowników. Choć wprost wskazują, że osoby na pensji minimalnej nie mogą otrzymywać wynagrodzenia w kwocie niższej niż ustanowiona na dany rok płaca minimalna, to brakuje utożsamienia tej płacy z płacą minimalną.
Jak informuje rządowy serwis biznes.gov.pl aktualnie wynagrodzenie minimalne nie ma wyłącznie charakteru zasadniczego. ,,Do wynagrodzeń osobowych według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny zalicza się:
- wynagrodzenia zasadnicze w formie czasowej, akordowej, prowizyjnej i innej
- dodatki za staż pracy oraz inne dodatki (dodatkowe wynagrodzenia) za szczególne właściwości pracy, szczególne kwalifikacje lub warunki pracy
- premie i nagrody regulaminowe i uznaniowe
- dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych
- wynagrodzenia dodatkowe za prace wykonywane w ramach obowiązującego wymiaru czasu pracy, lecz niewynikające z zakresu czynności
- wynagrodzenia za czynności przewidziane do wykonania poza normalnymi godzinami pracy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, na przykład dyżury czy pełnienie pogotowia domowego.
Trzeba je uwzględnić, obliczając wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę pracownika, za wyjątkiem:
- nagrody jubileuszowej
- odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy
- wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych
- dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej
- dodatku za staż pracy”
Powyższe powoduje, że pracodawcy zbyt często stosują taktykę uzupełniania kwoty minimalnego wynagrodzenia m.in. premiami, nagrodami i dodatkami pracowniczymi. W konsekwencji premia i nagroda pracownicza przestaje mieć wymiar gratyfikacyjny za starania pracownika, a staje się zwykłym wynagrodzeniem.
Jak tłumaczy Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa ,,Obecnie wynagrodzenie zasadnicze tysięcy pracowników jest niższe niż ustawowo określona płaca minimalna. Pracownicy otrzymują wynagrodzenie na przykład 4000 zł brutto, a 806 zł (red.) dostają w postaci premii, nagrody czy dodatku funkcyjnego”. Problem wynika bezpośrednio z różnicy pomiędzy wynagrodzeniem minimalnym wskazanym w rozporządzeniu, a wynagrodzeniem zasadniczym uzyskiwanym przez pracowników, które w żaden sposób nie jest tożsame z definicją tego pierwszego.
Na zmianę trzeba będzie jeszcze poczekać?
Ratunkiem dla wspomnianych pracowników miały być nowe, projektowane przepisy zmieniające ustawę o wynagrodzeniu minimalnym. Niestety nie mamy dobrych wiadomości. Na etapie ostatnich prac nad ustawą całkowicie usunięty został zapis o zrównaniu pensji minimalnej z pensją zasadniczą.
Jak można przeczytać w uzasadnieniu do decyzji: ,,W projekcie ustawy przewiduje się, że do obliczenia wysokości wynagrodzenia pracownika, które nie może być niższe od minimalnego wynagrodzenia, wlicza się składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, z zastrzeżeniem m.in. dodatku funkcyjnego, innych dodatków, premii i nagród (art. 16 projektu ustawy). Natomiast zgodnie z treścią obowiązującej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, składniki te mogą być wliczane do wynagrodzenia pracownika. Zatem projektowana ustawa może spowodować konieczność podniesienia wynagrodzenia zasadniczego dla części pracowników i obligatoryjne koszty z tym związane„.