W przypadku świadczenia usług transportowych, istotne dla prawidłowego rozliczenia podatku VAT jest określenie miejsca wykonywania danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależy, czy dana usługa podlegała opodatkowaniu VAT na terenie Polski czy też nie.
Miejsce świadczenia
Miejsce świadczenia przy wykonywaniu usług regulują przepisy art. 28a-28o ustawy o VAT (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.). Art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej wskazanej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw UE oraz państw trzecich.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku wykonywania usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy o VAT, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba, miejscem realizowania tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Przy czym, stosownie do art. 28f ust. 1a ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług transportu towarów na rzecz podatnika:
1) posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej, stałe miejsce jej prowadzenia, dla którego są świadczone te usługi, a w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca jej prowadzenia w Polsce stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, jeżeli transport ten jest wykonywany w całości poza terytorium UE, jest terytorium znajdujące się poza terytorium UE,
2) mającego na terytorium państwa trzeciego siedzibę działalności gospodarczej, stałe miejsce jej prowadzenia, dla którego są świadczone te usługi, a przy braku takiej siedziby lub stałego miejsca jej prowadzenia posiadającego na terytorium państwa trzeciego stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, jeśli transport ten jest wykonywany w całości w Polsce, jest Polska.
W przepisie tym ustawodawca określił szczególny sposób ustalania miejsca opodatkowania usług transportu towarów świadczonych dla określonych usługobiorców, dla których zastosowania nie ma zasada określona w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT.
Stawka VAT
Do drogowego transportu towarów mają zastosowanie 23% lub 0% stawka VAT. Wybór właściwej stawki VAT jest uzależniony od tego, jaki rodzaj transportu jest wykonywany. Jeśli jest to transport międzynarodowy, wówczas obowiązuje 0% stawka VAT. Z kolei przy transporcie wewnątrzwspólnotowym i krajowym jest to 23% stawka VAT.
Zgodnie z art. 83 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT przez usługi transportu międzynarodowego rozumie się m.in. przewóz lub inny sposób przemieszczania towarów z miejsca wyjazdu (nadania):
a) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium UE,
b) poza terytorium UE do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium kraju,
c) poza terytorium Unii Europejskiej do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium UE, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju (tranzyt),
d) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium UE lub z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium UE do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa UE inne niż terytorium kraju, gdy trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju.
W art. 83 ust. 5 pkt 1 i pkt 2 ustawy o VAT wskazano, że dokumentami stanowiącymi dowód świadczenia usług transportu międzynarodowego są w przypadku transportu:
1) towarów przez przewoźnika lub spedytora – list przewozowy lub dokument spedytorski (kolejowy, lotniczy, samochodowy, konosament morski, konosament żeglugi śródlądowej), stosowany wyłącznie w komunikacji międzynarodowej, lub inny dokument, z którego jednoznacznie wynika, że w wyniku przewozu z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim, oraz faktura wystawiona przez przewoźnika (spedytora), z zastrzeżeniem pkt 2,
2) towarów importowanych – oprócz dokumentów, o których mowa w pkt 1, dokument potwierdzony przez urząd celno-skarbowy, z którego jednoznacznie wynika fakt wliczenia wartości usługi do podstawy opodatkowania z tytułu importu towarów.
Zatem prawo podatnika do zastosowania 0% stawki VAT jest ograniczone. Aby zastosować tę stawkę, konieczne jest bowiem spełnienie określonych warunków w zakresie dokumentowania tych usług. Podatnik powinien posiadać w swojej dokumentacji dowody wiarygodne, potwierdzające wykonanie i charakter usługi, tj. faktyczne świadczenie usługi transportu międzynarodowego.
Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 10 grudnia 2025 r., nr 0113-KDIPT1-2.4012.899.2025.1.KT, zauważył, że usługi transportu międzynarodowego są skorelowane z transportem towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju oraz z terytorium kraju na terytorium państwa trzeciego. Chodzi więc o faktyczne przekraczanie granic tych państw przez towary będące przedmiotem przewozu lub innego sposobu przemieszczania towarów. Konsekwentnie więc towary te muszą zostać przetransportowane spoza terytorium UE na terytorium kraju lub z terytorium kraju poza terytorium UE.
|
Przykład Polski podatnik VAT (VAT-UE) prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów. Na zlecenie polskich firm spedycyjnych wykonuje usługi transportu towarów pomiędzy państwami UE na trasie Niemcy – Francja. Transporty te są dokumentowane odpowiednimi listami przewozowymi CMR i zleceniami spedycyjnymi. Nabywcą usług jest podatnik VAT z siedzibą w Polsce. W przypadku świadczenia usług transportu towarów wyłącznie pomiędzy państwami UE, Niemcy – Francja na rzecz polskiego podatnika z siedzibą działalności gospodarczej w Polsce ma zastosowanie art. 28b ustawy o VAT, zgodnie z którym miejscem świadczenia i opodatkowania usługi transportowej na rzecz polskiego kontrahenta jest Polska i to wykonawca usługi zobowiązany jest do wystawienia faktury na rzecz polskiego kontrahenta ze stawką właściwą dla tego typu usług. |
Gazeta Podatkowa nr 48 (2340) z dnia 2026-06-15
Rozpoczęcie działalności gospodarczej – obowiązki w VAT. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl