Darmowy program do rozliczania PIT

wersja na Windows

Przycisk pobierania programu e-pity

lub uruchom online

Darmowy program do rozliczania PIT
Pobierz e-pity 2021
Darmowy program do rozliczania PIT
Przycisk pobierania programu e-pity
Pobierz e-pity 2021

Kiedy stosować podstawowe, obniżone i podwyższone odsetki podatkowe?

Gazeta Podatkowa

Podatnik, który nieterminowo reguluje podatki, musi liczyć się z obciążeniami odsetkowymi. Odsetki za zwłokę ustala się - w zależności od okoliczności powstania i ujawnienia zaległości podatkowej - według stawki podstawowej, obniżonej lub podwyższonej. Stawki te, po wielu latach stagnacji, od kilku miesięcy systematycznie rosną.

Zmienne stawki

Podatek nieuregulowany w terminie płatności stanowi zaległość podatkową. Konsekwencją jej powstania jest obowiązek uiszczenia odsetek za zwłokę.

Punktem wyjścia dla ustalenia stawek odsetkowych jest stopa lombardowa. Podstawowa stawka odsetek podatkowych jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o NBP, i 2% - ale nie może być niższa niż 8%. Obniżona stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych stanowi 50% stawki podstawowej, a podwyższona stawka to 150% stawki podstawowej.

Odsetki za zwłokę wpłaca się po zaokrągleniu do pełnych złotych. Końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 gr pomija się, a wynoszące 50 gr i więcej podwyższa do pełnych złotych. Jeżeli zaległość podatkowa istniała w okresach, w których obowiązywały różne stawki odsetkowe, odsetki za zwłokę należy naliczyć odrębnie za każdy z nich. Zaokrągleniu podlega suma kwot za poszczególne okresy (przykład 1). Nie wpłaca się odsetek podatkowych nieprzekraczających, przed zaokrągleniem do pełnych złotych, 8,70 zł. Zwolnienie to obowiązuje bez względu na to, według jakiej stawki zostały wyliczone: podstawowej, obniżonej czy podwyższonej.

Źródło: shutterstock

Obniżone odsetki

Obniżona stawka odsetek za zwłokę jest stosowana w przypadku spełnienia wymogów określonych w art. 56a Ordynacji podatkowej.

Zaległość podatkowa musi wynikać z prawnie skutecznej korekty deklaracji (zeznania podatkowego) dokonanej w ciągu 6 miesięcy od dnia upływu terminu złożenia tej deklaracji. Wpłata musi nastąpić w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty (przykład 2). Korekta nie może być efektem działań organów podatkowych. Obniżonych odsetek za zwłokę nie nalicza się w przypadku zapłaty zaległości podatkowej ujawnionej po korekcie dokonanej na skutek czynności sprawdzających. Taka preferencja nie przysługuje także wtedy, gdy korekta rozliczenia jest składana po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej lub po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a jeżeli nie wysyła się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej. Ważny jest zakres dokonanej weryfikacji. Nie ma przeszkód do zastosowania obniżonych odsetek za zwłokę, gdy korekta dotyczy innego okresu rozliczeniowego niż objęty czynnościami sprawdzającymi lub kontrolą, nawet jeżeli do jej dokonania skłonił podatnika wynik tych czynności sprawdzających lub kontroli.

Obniżone odsetki za zwłokę ustala się nie tylko w przypadku zapłaty zaległości podatkowej. Stosuje się je odpowiednio także w razie zaliczenia nadpłaty lub zwrotu podatku, potrącenia albo przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych - na wniosek wniesiony w terminie 7 dni od dnia złożenia korekty rozliczenia.

Karne odsetki

Podwyższone odsetki za zwłokę są naliczane od zaległości podatkowych w akcyzie lub VAT.

Zasady zwiększenia obciążeń odsetkowych precyzuje art. 56b Ordynacji podatkowej. Podwyższone odsetki za zwłokę nalicza się w przypadku:

1) zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia nadpłaty lub zwrotu podatku ujawnionych przez organ podatkowy w toku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego,

2) dokonania korekty deklaracji:

a) po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej,

b) w wyniku czynności sprawdzających,

c) po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej

- jeżeli kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia nadpłaty lub zwrotu podatku przekracza 25% kwoty należnej i jest wyższa niż 5-krotna wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności zobowiązania lub terminu zwrotu (w 2022 r. 5-krotność minimalnej pensji wynosi 15.050 zł) - przykład 3,

3) ujawnienia przez organ podatkowy w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego niezłożenia deklaracji, mimo istnienia takiego obowiązku, oraz braku zapłaty podatku.

Podwyższone odsetki za zwłokę nie są naliczane, gdy ustala się dodatkowe zobowiązanie w VAT na podstawie art. 112b lub art. 112c ustawy o VAT.

Przykład 1

Podatnik złożył 5 maja 2022 r. korektę PIT-37 za 2020 r. Korekta wykazała zaległość w PIT za 2020 r. w wysokości 580 zł. Podatnik wpłacił ją 5 maja 2022 r., naliczając podstawowe odsetki za zwłokę za okres od 1 maja 2021 r. do 5 maja 2022 r., według stawek: 8%, 8,5%, 10% i 12%. Odsetki za zwłokę wyniosły 50 zł, zgodnie z następującym wyliczeniem:

1)odsetki za okres od 1 maja 2021 r. do 8 lutego 2022 r.: (580 zł × 284 dni × 8%) : 365 = 36,10 zł,
2)odsetki za okres od 9 lutego 2022 r. do 8 marca 2022 r.: (580 zł × 28 dni × 8,5%) : 365 = 3,78 zł,
3)odsetki za okres od 9 marca 2022 r. do 6 kwietnia 2022 r.: (580 zł × 29 dni × 10%) : 365 = 4,61 zł,
4)odsetki za okres od 7 kwietnia 2022 r. do 5 maja 2022 r.: (580 zł × 29 dni × 12%) : 365 = 5,53 zł,
5)suma odsetek: 36,10 zł + 3,78 zł + 4,61 zł + 5,53 zł = 50,02 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych: 50 zł.


Przykład 2

Firma złożyła 2 maja 2022 r. korektę części deklaracyjnej JPK_V7M za styczeń 2022 r. Korekta nie ma związku z czynnościami sprawdzającymi, kontrolą podatkową czy celno-skarbową. Wykazano zaległość podatkową w wysokości 6.598 zł, która została uiszczona 4 maja 2022 r. Podatnik miał prawo naliczyć obniżone odsetki za zwłokę. Korektę JPK_V7M za styczeń 2022 r., uprawniającą do zastosowania tej preferencji, można złożyć do 25 sierpnia 2022 r. (tj. w ciągu 6 miesięcy liczonych od 25 lutego 2022 r.). Zaległość podatkowa została uiszczona w terminie 7 dni od dnia złożenia korekty pliku.


Przykład 3

Przedsiębiorca po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia przez urząd skarbowy kontroli podatkowej w zakresie VAT za poszczególne miesiące 2021 r. złożył korektę JPK_V7M za lipiec 2021 r. Korekta wykazała, że kwota do zapłaty powinna wynosić 12.800 zł, a podatnik zadeklarował i uiścił 10.000 zł. Kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego wyniosła więc 2.800 zł. Odsetki za zwłokę należy naliczyć według stawki podstawowej. Kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego nie przekroczyła 25% kwoty należnej, tj. 3.200 zł (12.800 zł × 25%), oraz nie przewyższała w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności podatku VAT za lipiec 2021 r. (czyli 26 sierpnia 2021 r.) 5-krotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, tj. 14.000 zł (minimalne wynagrodzenie w 2021 r. wynosiło 2.800 zł).

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.)


autor: Małgorzata Żujewska
Gazeta Podatkowa nr 38 (1913) z dnia 2022-05-12

Obowiązki przedsiębiorcy wobec kontrahentów - umowy, płatności. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

OdsetkiPodatek PIT