Zakup samochodu, mieszkania, innej rzeczy o większej wartości, a w niektórych przypadkach również otrzymanie darowizny, może wiązać się z obowiązkiem podatkowym. Ten niesie za sobą konieczność złożenia w urzędzie skarbowym druku PCC-3. Jego niezłożenie w ustawowym terminie grozi nie tylko odpowiedzialnością karną, lecz także naliczeniem dużego podatku.
Zawierając wiele umów lub czynności cywilnoprawnych w życiu codziennym, nie tylko na przedsiębiorcy, lecz także na każdej osobie fizycznej nieprowadzącej firmy, ciąży obowiązek rozliczenia z tego tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Każdą taką transakcję należy nie tylko zgłosić do skarbówki, ale też opłacić należy podatek. Niezbędny w rozliczeniu będzie druk PCC-3.
Podatek od czynności cywilnoprawnych. Jakich sytuacji dotyczy?
Konkretna lista czynności wskazana jest w Ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. W myśl jej zapisów za czynności cywilnoprawne uznać należy:
- umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych
- umowy pożyczki, pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
- umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów
i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy - umowy dożywocia
- umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat
- ustanowienie hipoteki
- ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności
- umowy depozytu nieprawidłowego
- umowy spółki.
» Pożyczyłeś pieniądze od rodziny? Możesz zapłacić podatek. Jedna czynność pomoże go uniknąć
Kto płaci podatek PCC?
Podatek od czynności cywilnoprawnych płaci podatnik wskazany w przepisach dla konkretnej czynności.
W przypadku umowy sprzedaży obowiązek zapłaty PCC spoczywa na osobie kupującej, a nie na sprzedającym. Inna sytuacja ma miejsce w przypadku darowizny (części, która dotyczy przejęcia przez osobę, która jest obdarowana, długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy). Obowiązek zapłaty PCC w tej sytuacji dotyczy obdarowanego.
» Podatek PCC od zakupu samochodu. Kto musi go zapłacić i ile wynosi w 2026 roku?
Więcej sytuacji dla których konieczne jest rozliczenie podatku PCC w tabeli autorstwa resortu finansów:
| Rodzaj umowy | Kto płaci | Wyjaśnienia |
| Sprzedaż | Ten, kto kupuje. | |
| Zamiana | Ten, kto zamienia. | Wystarczy, że w Polsce jest jeden z zamienianych przedmiotów. |
| Darowizna – w części, która dotyczy przejęcia przez osobę, która jest obdarowana, długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy. | Ten, kto jest obdarowany. | Na przykład dostajesz w darowiźnie samochód i kredyt na ten samochód. |
| Dział spadku – w części, która dotyczy spłat lub dopłat. | Ten, kto w wyniku umowy dostaje rzeczy lub prawa majątkowe ponad swój udział w spadku. | Taką umowę możesz podpisać z pozostałymi spadkobiercami. Decydujecie w niej, jak podzielić spadek. Na przykład dostajesz z bratem w spadku samochód (po 50%). Podpisujecie umowę o dział spadku, w której zapisujecie, że to ty przejmujesz samochód i spłacasz brata. Wtedy nabywasz połowę samochodu ponad swój udział w spadku i jesteś jego jedynym właścicielem (twój udział to 50%, w wyniku działu spadku nabywasz drugie 50%, czyli teraz masz 100%). Wtedy to ty płacisz podatek od czynności cywilnoprawnych. |
| Zniesienie współwłasności – w części, która dotyczy spłat lub dopłat. | Ten, kto staje się jedynym właścicielem rzeczy lub prawa majątkowego albo kogo udział w ich współwłasności wzrośnie. | Taką umowę możesz podpisać, jeśli masz z kimś współwłasność i chcesz to zmienić. Na przykład ty i twój znajomy jesteście współwłaścicielami motorówki. Ty chcesz przekazać swoją część znajomemu. Ustalasz z nim, ile pieniędzy ma ci przekazać za twoją część. Znajomy daje ci pieniądze (spłaca cię) i to on staje się jedynym właścicielem motorówki. Wtedy to znajomy płaci podatek od czynności cywilnoprawnych.Inny przykład: ty, siostra i brat jesteście współwłaścicielami samochodu. Każde z was jest właścicielem ⅓. Chcesz przekazać swoją część siostrze. Ustalasz z siostrą, ile pieniędzy ma ci przekazać za twoją część. Siostra daje ci pieniądze (spłaca cię) i staje się współwłaścicielem samochodu razem z bratem (udział siostry ⅔, a brata ⅓). Wtedy to siostra płaci podatek od czynności cywilnoprawnych. |
| Pożyczka pieniędzy | Ten, kto bierze pożyczkę. | |
| Depozyt nieprawidłowy | Ten, kto przechowuje depozyt (przechowawca). | Na przykład podpisujesz umowę, że będziesz przechowywać pieniądze swojego kolegi i w tym czasie możesz z nich korzystać. Kiedy umowa się skończy – musisz oddać tyle, ile powierzył ci kolega. |
| Ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych w postaci odpłatnej służebności i odpłatnego użytkowania (w tym nieprawidłowego) | Ten, na rzecz kogo jest ustanawiana służebność lub użytkowanie. | Na przykład ustanawiasz na rzecz swojej matki odpłatną służebność mieszkania w swoim domu. Podatek płaci wtedy matka. |
| Ustanowienie hipoteki | Ten, kto ustanawia hipotekę. | |
| Umowa spółki cywilnej | Wspólnicy spółki | |
| Umowa spółki innej niż spółka cywilna | Spółka | Na przykład udzielenie pożyczki przez wspólnika spółki jawnej tej spółce. |
Źródło: podatki.gov.pl
Kiedy obowiązek zapłaty podatku nie występuje?
Są sytuacje, które nie są bezpośrednio objęte obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak tłumaczy resort finansów:
,,Nie płacisz podatku i nie składasz formularza w tej sprawie, jeśli:
- kupujesz obce waluty,
- kupujesz rzeczy ruchome – jeśli podstawa opodatkowania nie przekracza 1 000 zł,
- pożyczasz nie więcej niż 36 120 zł (liczą się łącznie pożyczki z ostatnich 5 lat od jednej osoby) – jeśli jest to pożyczka od bliskiej rodziny, czyli:
- małżonka,
- dzieci,
- wnuków, prawnuków,
- rodziców,
- dziadków, pradziadków,
- pasierbów, pasierbic,
- rodzeństwa,
- ojczyma, macochy,
- zięcia, synowej,
- teściów,
- pożyczasz pieniądze od osób spoza bliskiej rodziny – jeśli wysokość pożyczki nie przekracza 1 000 zł.
Nie zapłacisz podatku – jeśli złożysz formularz i udokumentujesz otrzymanie pieniędzy, a pożyczasz więcej niż 36 120 zł od najbliższej rodziny, czyli:
- małżonka,
- dzieci,
- wnuków, prawnuków,
- rodziców,
- dziadków,
- pasierbów, pasierbic,
- rodzeństwa,
- ojczyma, macochy.
Deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych złóż do urzędu skarbowego odpowiedniego dla swojego miejsca zamieszkania. Zrób to w ciągu 14 dni od zawarcia umowy pożyczki. Udokumentuj też, że otrzymujesz te pieniądze na konto bankowe, rachunek, który prowadzi spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, albo przekazem pocztowym”.
Zgłoszenie czynności cywilnoprawnych na PCC-3
Deklaracją właściwą dla czynności cywilnoprawnych jest druk PCC-3. Ma on duże znaczenie, bowiem na jego podstawie ustalana jest wysokość zobowiązania podatkowego. Warto więc sprawdzić, czy w przypadku konkretnej umowy sprzedaży, zakupu, pożyczki czy darowizny – powstał obowiązek podatkowy. Szczególną uwagę należy zwrócić na 14-dniowy termin. Jego przekroczenie choćby o 1 dzień potrafi nie tylko spowodować naliczenie wyższego podatku, ale także pozbawić podatnika należnego zwolnienia podatkowego.
Jak złożyć druk PCC-3?
Deklarację PCC-3 można złożyć:
- przez internet,
- osobiście w urzędzie skarbowym,
- pocztą.
Deklarację można złożyć najszybciej przez internet – przez portal e-Urząd Skarbowy. Jeśli skorzystasz z tej formy system pomoże Ci w wyliczeniu podatku. Pamiętaj masz 14 dni na złożenie tej deklaracji w urzędzie skarbowym.