Obniżanie składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof

Gazeta Podatkowa 07.07.2022 08:14 (aktualizacja: )

W razie wypłaty pracownikowi pensji w niskiej kwocie może się okazać, że obliczona od takiej wypłaty składka zdrowotna będzie wyższa od wyliczonej zaliczki na pdof. W takim przypadku pracodawca powinien obniżyć składkę zdrowotną do wysokości zaliczki na pdof i przekazać do ZUS składkę w wysokości obniżonej do kwoty zaliczki. Problem w tym, że dla celów ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej nadal zaliczkę na pdof należy obliczać zgodnie z przepisami o pdof obowiązującymi na dzień 31 grudnia 2021 r.

Kto obniża składkę?

W przypadku gdy obliczona przez płatnika składka na ubezpieczenie zdrowotne jest wyższa od kwoty zaliczki na pdof, składkę zdrowotną obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości tej kwoty. Tak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 ze zm.), zwanej ustawą zdrowotną. W takiej sytuacji składkę na ubezpieczenie zdrowotne pracownika pracodawca nie przekazuje więc do ZUS w wysokości 9% podstawy wymiaru, lecz w wysokości obniżonej do kwoty zaliczki na pdof wyliczonej dla danego zatrudnionego. Tak się zwykle zdarza, gdy przychody pracownika, stanowiące podstawę wymiaru składki zdrowotnej, są stosunkowo niskie. Tego typu sytuacje dotyczą również pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy wynagradzanych według minimalnych stawek. Mają też miejsce wtedy, gdy pracodawca wypłaca nowo zatrudnionemu pracownikowi wynagrodzenie za czas przepracowany w pierwszym miesiącu.

Źródło: shutterstock

Po zmianach wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. przepisami Polskiego Ładu składka zdrowotna nie powinna być jednak pomniejszana do kwoty faktycznej zaliczki na podatek za dany miesiąc wyliczonej na potrzeby podatkowe, tylko do kwoty odpowiadającej kwocie zaliczki na pdof, obliczanej na zasadach obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r. (art. 83 ust. 2b ustawy zdrowotnej). Oznacza to, że od 2022 r. zaliczka na pdof dla celów ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej do wysokości tej zaliczki powinna być obliczana np. z zastosowaniem miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek w wysokości obowiązującej 31 grudnia 2021 r., tj. 43,76 zł, czy kosztów uzyskania przychodów w wysokości 250 zł (lub podwyższonych w kwocie 300 zł) - przykład 1.

Od 1 lipca 2022 r. weszły w życie przepisy Polskiego Ładu 2.0. Niestety nie wprowadziły one żadnych zmian w tym zakresie. Nadal więc, aby prawidłowo zastosować obniżenie składki zdrowotnej, konieczne jest nie tylko wyliczenie zaliczki na pdof z zastosowaniem zasad obowiązujących od 1 lipca br. (m.in. 12% stawki podatku), ale też ustalenie jej według reguł obowiązujących w dniu 31 grudnia 2021 r.

Ustalenie ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof - checklista
1.wyliczyć składki na ubezpieczenia społeczne
2.ustalić podstawę wymiaru składki zdrowotnej
3.obliczyć kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9%
4.obliczyć zaliczkę na pdof stosując nowe zasady, obowiązujące od 1 lipca 2022 r., m.in. 12% stawkę podatku
5.obliczyć kwotę zaliczki na pdof według zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r., stosując obowiązującą na ten dzień skalę podatkową i kwotę zmniejszającą podatek (43,76 zł)
6.porównać kwotę zaliczki na pdof ustaloną na dzień 31 grudnia 2021 r. z obliczoną składką zdrowotną w wysokości 9% - jeśli składka zdrowotna jest wyższa niż kwota tej zaliczki (pkt 3 > pkt 5), to obniżyć składkę do wysokości tej zaliczki.

Ulgi w PIT

Zasadę obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof należy również stosować w razie obliczania hipotetycznej zaliczki u osób, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152-154 ustawy o pdof (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.), tj. korzystających z tzw. ulgi dla młodych, na powrót, dla rodzin wielodzietnych oraz aktywnych zawodowo osób, które osiągnęły wiek emerytalny. Wynika tak z art. 83 ust. 2a ustawy zdrowotnej. Również w tym przypadku należy pamiętać, że kwotę zaliczki na pdof, do której powinno nastąpić obniżenie wysokości składki zdrowotnej, stanowi zaliczka obliczona zgodnie z przepisami ustawy o pdof w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2021 r. Oznacza to, że obliczając należności składkowe dla osób korzystających ze zwolnień, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152-154 ustawy o pdof, pracodawca musi obliczyć - według zasad obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r. - zaliczkę na pdof, ale tylko w celu sprawdzenia, czy wyliczona składka zdrowotna podlega obniżeniu do wysokości hipotetycznej zaliczki na podatek dochodowy czy nie (przykład 2).

Przykład 1

Pracodawca zatrudnia na 1/4 etatu, z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1.000 zł wypłacanym na koniec miesiąca, pracownika niekorzystającego ze zwolnień, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152-154 ustawy o pdof. Pracownik upoważnił pracodawcę (złożył w zakładzie PIT-2) do stosowania kwoty zmniejszającej podatek (od 1 lipca 2022 r. - 300 zł miesięcznie). Koszty uzyskania przychodów wynoszą 250 zł. Od wynagrodzenia należnego za lipiec 2022 r. spółka dokona następujących obliczeń składkowo-podatkowych:

-podstawa wymiaru składek społecznych 1.000,00 zł
-łączna kwota składek społecznych finansowana ze środków pracownika137,10 zł
-podstawa wymiaru składki zdrowotnej 862,90 zł
-składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) 77,66 zł
-koszty uzyskania przychodu250,00 zł
-podstawa obliczenia zaliczki 613,00 zł
-zaliczka na pdof (12%) do urzędu skarbowego 0,00 zł
-zaliczka na pdof według przepisów o pdof obowiązujących  
 na dzień 31 grudnia 2021 r. [(613 zł × 17%) - 43,76 zł] 60,45 zł
-składka zdrowotna pobrana (obniżona do wysokości zaliczki  
 obliczonej według przepisów o pdof obowiązujących  
 na dzień 31 grudnia 2021 r.), do wykazania w raporcie ZUS RCA  
 sporządzonym do ZUS za lipiec 2022 r.60,45 zł
-do wypłaty [1.000 zł - (137,10 zł + 60,45 zł)]802,45 zł.


Przykład 2

Spółka z o.o. zatrudniła 27 czerwca 2022 r. na umowę o pracę 24-letnią osobę korzystającą ze zwolnienia z pdof, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o pdof (nie korzysta równocześnie ze zwolnień, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152-154 ustawy o pdof). Pracownik nie zrezygnował ze stosowania kosztów uzyskania przychodów oraz złożył pracodawcy PIT-2. Z umowy o pracę otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 3.500 zł (jest wypłacane 5. dnia następnego miesiąca).

Za dni przepracowane w czerwcu 2022 r. pracownik otrzyma w lipcu 2022 r. wynagrodzenie w kwocie 666,67 zł. Od tej wypłaty spółka dokona następujących obliczeń składkowo-podatkowych:

-podstawa wymiaru składek społecznych 666,67 zł
-łączna kwota składek społecznych finansowana ze środków pracownika 91,40 zł
-podstawa wymiaru składki zdrowotnej 575,27 zł
-składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) 51,77 zł
-hipotetyczna zaliczka na pdof według przepisów o pdof obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r.: 
 koszty uzyskania przychodu 250,00 zł
 • podstawa obliczenia zaliczki 325,00 zł
 • zaliczka na pdof (17%) 11,49 zł
-składka zdrowotna obniżona do kwoty zaliczki na pdof obliczonej na dzień 31 grudnia 2021 r. 11,49 zł
-zaliczka na pdof do urzędu skarbowego 0,00 zł
-do wypłaty [666,67 zł - (91,40 zł + 11,49 zł)]563,78 zł.

 

autor: Dorota Wyderska
Gazeta Podatkowa nr 54 (1929) z dnia 2022-07-07

Korekta sposobem na błąd w rozliczeniu podatkowym. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

Składka zdrowotnaZUSNiski ZUSPłatnik PITPolski ŁadPodatek PITPodatki 2022