Wznowienie postępowania w zakresie dochodów ze źródeł nieujawnionych. Termin tylko do 27 września!

10.09.2013 10:00 (aktualizacja: )

W wyroku z dnia 18 lipca br. (sygn. SK 18/09) Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny art. 20 ust. 3 ustawy o PIT, który w brzmieniu obowiązującym w latach 1998–2006 był podstawą do wydawania decyzji wymierzających podatek od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów według 75% stawki. Wyrok ten został opublikowany w dniu 27 sierpnia br. Daje wielu podatnikom możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania w tych sprawach.

Stosownie do art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Aby wszcząć procedurę wznowienia postępowania wystarczy złożyć do właściwego organu podatkowego wniosek o wznowienie postępowania i należycie go uzasadnić. Organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania, do którego należy złożyć wniosek, jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji (art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej). Może to być zatem urząd skarbowy, urząd kontroli skarbowej lub dyrektor izby skarbowej w zależności od sytuacji.

Wniosek o wznowienie postępowania winien być złożony w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Jak już na wstępie wskazano wyrok Trybunału został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 27 sierpnia br. i ta data stanowi jego wejście w życie, wyznaczając rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Termin ten upływa 27 września, zgodnie bowiem z art. 12 § 3 Ordynacji podatkowej terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Należy pamiętać, iż w przypadku gdy żądanie wznowienia postępowania wniesione zostanie po upływie omawianego terminu, organ co do zasady odmówi wznowienia.

Podkreślić należy, iż wyrok Trybunału jest precedensowy bo stwarza podatnikom szansę na zwrot ogromnych kwot podatku jakie zapłacili jeśli fiskus stwierdził, że nie ujawnili swoich dochodów i nałożył na nich podatek.

Pomimo, iż na chwilę obecną nie ma opublikowanego pisemnego uzasadnienia komentowanego wyroku - nie przekreśla to jednak możliwości wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Z uwagi na brak powyższego uzasadnienia należy mieć na uwadze komunikat prasowy dostępny na stronach internetowych Trybunału. Stosownie do niego w wyroku z dnia 18 lipca br. orzeczono, iż art. 20 ust. 3 powyższej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 konstytucji. Stwierdzając naruszenie art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepis ustawy podatkowej jest obarczony bardzo poważnymi wadami legislacyjnymi dotyczącymi jego konstrukcji i treści. Wprowadzając szczególnie restrykcyjną instytucję podatku od dochodów nieujawnionych, ustawodawca unormował ją w trzech lakonicznych przepisach, które w większości okazały się nieprecyzyjne i niejednoznaczne. W komunikacie czytamy również, iż można przy tym zaryzykować stwierdzenie, że w rzeczywistości tworzą one jedynie szkielet omawianej instytucji, gdyż ona sama została w istotnym stopniu ukształtowana dopiero w praktyce.

Wyrok oddziałuje bezpośrednio nie tylko na zakończone już postępowania ale także te które aktualnie się toczą. Sądy administracyjne nie czekając na uzasadnienie wyroku TK uchylają bowiem decyzję organów odwołując się do tego wyroku i nakazują organom umorzyć postępowanie. Do takich wniosków doszedł np. WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt sprawy I SA/Bk 373/12, w którym stwierdził, że „stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lipca 2013 r.o sygn. SK 18/09, że przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzemieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z Konstytucją, powoduje odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia za ten okres postępowań podatkowych i określania podstawy opodatkowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów.Mimo, że w przywołanym wyroku Trybunał nie zakwestionował przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., określającego 75 % stawkę zryczałtowanego podatku od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, to jednak przepis ten nie jest wystarczający dla ustalenia podatku z tego tytułu. Stawka podatku może być bowiem odnoszona do podstawy opodatkowania, której zasady określania – jako jednego z kluczowych elementów konstrukcji każdego podatku - powinny wynikać z przepisów ustawy. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu tej sprawy organ kontroli skarbowej powinien umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość – brak podstawy prawnej do ustalania podstawy opodatkowania dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r.”

Na zakończenie należy podkreślić, iż orzeczenie Trybunału z dnia 18 lipca br. otwiera także drogę do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej od Skarbu Państwa na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Ustawodawca dał bowiem obywatelom prawo dochodzenia naprawienia wyrządzonej im szkody na podstawie art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego. Skala szkód może być znaczna gdyż konieczność zapłaty podatku w wysokości 75 % dla podatników oznaczała nierzadko koniec działalności gospodarczej, dotkliwą egzekucję, zapożyczanie się, ponoszenie kosztów fachowych pełnomocników itp.

Jarosław Włoch
Radca prawny w Departamencie Doradztwa Podatkowego
Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.

Uwaga ! POMOC

Kancelaria może pomóc przy sporządzeniu wniosku oraz poprowadzeniu postępowania.

Zapraszamy do kontaktu pod adresem: j.wloch@misp-modzelewski.pl lub tel. 012 422 42 55