Wynajem mieszkania na cele pracownicze podlega pod VAT

Piotr Szulczewski

Zwolnienie z podatku VAT obejmuje usługi najmu lokali mieszkalnych wyłącznie na cele mieszkaniowe. W przypadku mieszkań pracowniczych nie dochodzi co do zasady do realizacji wyłącznie takich celów, lecz również innych, nie spełniających warunków stosowania zwolnienia. Ma to swoje poważne konsekwencje w naliczaniu podatku VAT - tak wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z  8 maja 2018 r. 

Jeśli podatnik wynajmuje mieszkanie od innego podmiotu, wówczas ma prawo odliczyć podatek naliczony – usługa związana jest bowiem z działalnością opodatkowaną najemcy (prowadzącego działalność z pomocą pracowników). Inaczej jest przy nieodpłatnym udostępnianiu lokali pracownikom. 

<<Kiedy najem to działalność gospodarcza?>>

W sprawie podejmowanej przez NSA, wynajmowane lokale będą następnie nieodpłatnie udostępniane pracownikom. Minister Finansów zaakceptował stanowisko, że udostępnianie lokali mieszkalnych pracownikom jest związane z działalnością gospodarczą i ma na celu poprawę jej rezultatów przez zatrudnianie wykwalifikowanych pracowników pochodzących z odległych rejonów kraju. W efekcie możliwe jest odliczenie naliczanego VAT.

Wynajem lub nieodpłatne udostępnienie ze zwolnieniem z VAT wyłącznie na cele mieszkalne

Przepis art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT zwalnia od podatku usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe.

Jak wskazał NSA, nie można przyjąć, że objęte zwolnieniem z art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT jest wykorzystywanie budynku (lokalu) mieszkalnego "wyłącznie na cele mieszkaniowe", gdy najemca prowadzący działalności gospodarczą nieodpłatnie udostępnia wynajmowany budynek lub poszczególne lokale zatrudnionym przez siebie pracownikom. W tej sytuacji wynajem nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, lecz prowadzeniu działalności gospodarczej z wykorzystaniem wynajmowanych lokali. 

<<Wynajem lokali w świetle ustawy o VAT>>

Zdaniem NSA zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT wymaga, aby jednocześnie spełniły się następujące przesłanki: wynajmujący świadczy usługę najmu na własny rachunek, usługa ta dotyczy nieruchomości o charakterze mieszkalnym, a przy tym cel najmu jest wyłącznie mieszkaniowy.

Z treści powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że zwolniona z opodatkowania jest usługa najmu "wyłącznie na cele mieszkaniowe". Oznacza to, że z punktu widzenia zastosowania tego zwolnienia istotny jest sposób wykorzystywania nieruchomości przez najemcę (usługobiorcę), a zatem to najemca w wynajmowanym lokalu powinien realizować własne cele mieszkaniowe. Jedynie bowiem w takim przypadku uprawnione będzie stwierdzenie, że wynajmujący (usługobiorca) wynajął nieruchomość "wyłącznie na cele mieszkaniowe".

Ustawodawca nie zwolnił z opodatkowania wynajmu lub dzierżawy "na cele działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie nieruchomości wyłącznie na cele mieszkaniowe". Jeżeli zatem najemcą jest podmiot, który nieodpłatnie udostępnia lokale mieszkalne zatrudnionym przez siebie pracownikom, to lokale te wprawdzie realizują cel mieszkaniowy, ale nie jest to cel wyłączny. W takim przypadku wynajem jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, choć pośrednio zaspakajane są potrzeby mieszkaniowe zatrudnionych pracowników.

Podstawa prawna: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z  8 maja 2018 r. (sygn. akt I FSK 1182/16).