Wydatki pracodawcy na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników – konsekwencje podatkowe

22.10.2015 09:00 (aktualizacja: )

Wydatki pracodawcy na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników – konsekwencje podatkowe

Jeżeli pracodawca pokrywa koszty nauki pracownika, pracownik osiąga z tego tytułu wymierną korzyść. W takim przypadku pracownik nie musi pokrywać z własnych środków kosztów szkoleń w których uczestniczy, a niejednokrotnie także innych wydatków np. kosztów dojazdów i noclegów. Tego rodzaju zachęta finansowa motywuje pracownika do zdobywania nowej wiedzy i umiejętności, które mogą być przydatne, w szczególności na stanowisku jakie zajmuje w firmie pracodawcy. Ten ostatni aspekt dokształcania pracownika to także korzyść dla pracodawcy.

Wydatki pracodawcy na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników – konsekwencje podatkowe

Źródło: YAY foto

Pokrycie kosztów nauki pracownika może rodzić skutki podatkowe zarówno dla pracownika jak i pracodawcy.

Finansowanie nauki - przychód pracownika ze stosunku pracy

Pokrycie przez pracodawcę kosztów nauki pracownika powoduje, iż po stronie pracownika powstaje przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 Ustawy PIT. Zgodnie z tym przepisem przychodem ze stosunku pracy są m. in. świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Nie zawsze jednak przychód ten będzie się wiązał z obowiązkiem zapłaty podatku. Jak bowiem wynika z art. 21 ust. 1 pkt 90 Ustawy PIT wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego. Powyższy przepis zwalnia zatem z podatku świadczenia przyznane pracownikowi przez pracodawcę jeżeli:

  • mają one na celu ponoszenie kwalifikacji zawodowych, oraz
  • przyznane są na podstawie odrębnych przepisów.

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników uregulowane zostało w art. 1031 Kodeksu Pracy. Zgodnie z tym przepisem przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe przysługują (z zachowaniem prawa do wynagrodzenia):

  1. urlop szkoleniowy;
  2. zwolnienie z całości lub części dnia pracy, na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania.

Co istotne, Kodeks Pracy przewiduje wprost, że pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie.

Jeżeli zatem pracodawca na wniosek pracownika lub z własnej inicjatywy wysyła pracownika np. na studia mające na celu zdobycie lub uzupełnienie wiedzy i umiejętności pracownika – co wypełnia przesłanki podnoszenia kwalifikacji zawodowych w myśl przepisów Kodeksu Pracy – będzie to „podnoszeniem kwalifikacji zawodowych” o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt. 90 Ustawy PIT. Biorąc pod uwagę, iż w cyt. wcześniej art. 21 ust. 1 pkt 90 Ustawy PIT, w którym mowa jest o zwolnieniu z podatku „wartości świadczeń przyznanych”, bez określania o jakie konkretnie świadczenia chodzi oraz to, że Kodeks Pracy wprost przewiduje możliwość pokrywania przez pracodawcę m. in. opłat za przejazdy i zakwaterowanie, świadczenia przyznane przez pracodawcę na rzecz pracownika polegające m. in. pokryciu czesnego, kosztów dojazdu oraz zakwaterowania związanego z odbywaniem studiów, nie będą podlegały opodatkowaniu PIT. Powyższe potwierdzają także organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych, przykładowo: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z dnia 30 maja 2012 r. o sygn. ILPB2/415-214/12-2/TR oraz Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z dnia 2 czerwca 2015 r. o sygn. IBPBII/1/4511-246/15/MD.


Kiedy pracownik musi zwrócić koszty szkolenia?



Organy podatkowe podkreślają jednak, że skorzystanie ze zwolnienia z PIT świadczeń przyznanych przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji pracownika wymaga spełniania dodatkowej przesłanki w postaci istnienia związku pomiędzy zdobywaną przez pracownika wiedzą a zakresem jego obowiązków jako pracownika. Tak przykładowo organ podatkowy w wymienionej wyżej interpretacji z 2 czerwca 2015 r. „należy uznać, iż sfinansowanie przez Wnioskodawcę, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, kosztów kursów językowych, odbywanych z inicjatywy (i za zgodą) pracodawcy, przy jednoczesnym związku zdobywanej wiedzy czy umiejętności z zakresem obowiązków pracownika (aktualnych jak również w przyszłości), stanowi dla pracownika przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych korzystający ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 90 ww. ustawy”.

Wydatki na sfinansowanie nauki – koszty uzyskania przychodu pracodawcy

Kwestia zaliczania do kosztów uzyskania przychodu wydatków na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników nie została szczegółowo uregulowana w Ustawie CIT/PIT. W celu oceny czy tego rodzaju wydatki będą stanowiły koszty uzyskania przychodu należy każdorazowo analizować czy spełniają ogólną definicję kosztów uzyskania przychodu zawartą w art. 15 ust. 1 Ustawy CIT (art. 22 ust. 1 Ustawy PIT).

Zgodnie z ogólną definicją, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem niektórych enumeratywnie wymienionych kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodu. Wydatki na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników nie zostały zakwalifikowane jako bezwzględnie wyłączone z kosztów uzyskania przychodów, wobec powyższego należy jedynie ocenić czy wydatki te mogą przyczyniać się do osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów pracodawcy. Jak wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z dnia 20 lutego 2015 r. o sygn. ILPB1/415-1380/14-2/AN „Do stwierdzenia, czy poniesione wydatki na dokształcenie zawodowe pracowników poprzez wysłanie ich na studia mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej istotne jest ustalenie:

  • czy wydatek związany jest ze zdobywaniem wiedzy i umiejętności, które są potrzebne na stanowisku pracy zajmowanym przez pracownika,
  • czy też wydatek ten służy tylko podnoszeniu ogólnego poziomu wiedzy i wykształcenia niezwiązanego z zajmowanym przez pracownika stanowiskiem i wykonywaną przez niego pracą.

Jako uzasadnione i racjonalnie i gospodarczo, których poniesienie może przyczynić się do osiągnięcia przychodów ze źródła jakim jest działalność gospodarcza, uznać należy wydatki na kształcenie pracownika, które pozwolą nabyć mu umiejętności i wiedzę niezbędną w wykonywaniu powierzonych mu obowiązków.” Powyższe potwierdzają także inne organy podatkowe, przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z dnia 5 czerwca 2012 r. o sygn. IBPBI/2/423-238/12/MO.

Wobec powyższego, jeżeli wydatki poniesione na kształcenie pracownika będą racjonalne i uzasadnione z punktu widzenia ewentualnych korzyści, jakie może osiągnąć z tego tytułu finansujący pracodawca (zwiększona wiedza i umiejętności pracownika obiektywnie mogą przyczynić się do uzyskania przychodu lub zabezpieczenia jego źródeł), to wydatki te powinny być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Do wydatków tych będzie można zaliczyć w szczególności czesne za studia a także opłaty za kursy i szkolenia w których pracownik brał udział. Kosztem uzyskania przychodów mogą być także inne wydatki np. koszty noclegu i wyżywienia pracownika o ile związane były z wyjazdem pracownika w celu pobierania nauki.


Rafał Dubiel, Axon Tax Sp. z o.o.
www.axontax.pl