Pobierz e-pity 2018

Wychowywanie na przemian dziecka przez rozwiedzionych małżonków pozwala na preferencje podatkowe

Piotr Szulczewski

Ministerstwo Finansów, pod wpływem orzeczeń sądów administracyjnych, powraca do łagodniejszego traktowania rozwiedzionych rodziców - w zakresie korzystania z ulg podatkowych. Samotnym rodzicem, uprawnionym do preferencyjnego rozliczenia PIT, jest również taki, który będąc rozwiedziony, samotnie wychowuje dziecko. I to nawet, jeśli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. 

Chodzi o sytuację, w której rodzice posiadają władzę rodzicielską, ale nie współpracują ze sobą przy wychowaniu dziecka. Ustawodawca wymienia osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do stanu cywilnego osoby wychowującej dzieci, jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Problem pojawia się przy rozumieniu słowa „samotny rodzic” – zmieniona niedawno linia interpretacji zakładała, że jedynie jeden z rodziców może być samotny. Obecnie, pod wpływem orzeczeń sądowoych – fiskus ma zamiar powracać do wcześniejszego rozumienia bycia samotnym. Zgodnie z nim może się zdarzyć, że oboje małżonkowie samotnie wychowują dziecko i oboje mogą korzystać z korzystnego rozliczenia podatkowego dla samotnych rodziców.  

<<Samotny rodzic - status dla celów ulgi podatkowej>>

Rozwiedziony rodzic – to nie znaczy, że samotnie wychowujący?

W wyroku rozwodowym sąd ma prawo przekazać władzę rodzicielską jednemu z rodziców, jak również pozostawić ją u obojga z nich. W sprawie podjętej przez organy skarbowe (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 26.06.2018 r., sygn. akt 0112-KDIL3-2.4011.256.2017.8.MKA) rozwiedziony rodzic w ciągu roku podatkowego opiekował się małoletnim dzieckiem naprzemiennie z matką dziecka. Przy czym w czasie kiedy dziecko przebywało z nim - było ono przez podatnika wychowywane samotnie. Organ skarbowy pierwotnie uznał, że nie każda osoba mająca dzieci i znajdująca się w stanie wolnym określonym w tym przepisie jest osobą samotnie wychowująca dziecko. 

Jego zdaniem z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby), zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. Przepis ten wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci, jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Zdaniem organu skarbowego – skoro władza rodzicielska przysługiwała obojgu rodzicom, a dziecko naprzemiennie przebywało u obojga – to żaden z nich samotnie nie wychowywał dziecka.  

Rodzic rozwiedziony może być jednak samotny...

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 1234/17 nie zgodził się z taką interpretacją przepisów. Stwierdził, że: „skoro przepis nie stawia wymogu, aby dany rodzic był osobą samotnie wychowującą dzieci przez cały rok podatkowy, możliwe jest uznanie za osoby samotnie wychowujące dzieci każdego z rodziców, którzy wychowują dzieci w systemie naprzemiennym, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.” 

Ponadto Sąd wskazał na orzeczenia sądów administracyjnych, których stanowisko podziela, mówiące, że: „(…) proces wychowywania dzieci jest realizowany samotnie przez każdego z rodziców w sytuacji, w której rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi wspólnie lecz każdy z nich oddzielnie, w innym miejscu, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego. W tej sytuacji prawo do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania wynikającego z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. może mieć de facto każde z rodziców uczestniczących w takim naprzemiennym systemie wychowania dziecka (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2014 r. w sprawie I SA/Wr 1917/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2017 r. w sprawie III SA/Wa 2835/16 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie II FSK 573/15. 

Samotnie – czyli inaczej niż wspólnie z drugim małżonkiem?

Argumentem za przyjęciem rozumienia analizowanego przepisu w sposób przedstawiony przez są jest również fakt, że przeciwieństwem pojęcia „samotnie” jest pojęcie „wspólnie”. Skoro rodzice nie wychowują  i nie opiekują się dzieckiem „wspólnie” (tj. w tym samym czasie i miejscu), ale każde z nich odrębnie, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego z rodziców, to przyjąć należy, że proces wychowywania dzieci realizowany jest przez każdego z rodziców „samotnie”. 

Rodzice samotni mogą na chwilę odetchnąć z ulgą

Przełomowy wyrok WSA będzie kijem w mrowisko dla prób fiskusa, w których jeszcze w tym roku próbował ograniczyć prawo do rozliczeń jako samotni rodzice. O tej sytuacji pisaliśmy już w tym roku na PIT.pl.

<<Samotny rodzic nie rozliczy się preferencyjnie. Fiskus stara się ograniczać prawa rodziców>>

Sprawa z pewnością spowoduje powrót do dotychczasowego rozumienia statusu preferencji podatkowej i rozliczania się jako osoba samotnie wychowująca dziecko w przypadku rodziców posiadających pełnię władzy rodzicielskiej.