Wpłata na rachunek VAT na poczet roszczenia metodą na komornika i uprzywilejowanych dłużników?

Piotr Szulczewski

Zamiast opłacać roszczenia z tytułów wykonawczych lub dokonywać zapłaty na rzecz zobowiązań komorniczych zgodnie z wyznaczonymi zasadami pierwszeństwa, można opłacić należność z rachunku VAT na rachunek VAT kontrahenta i zwolnić się ze zobowiązania. Komornik nie może w żaden sposób dysponować środkami na rachunku VAT, a to daje szerokie pole do działania.

Komornik posiada bardzo ograniczone możliwości dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku VAT dłużnika. Zgodnie z art. 62d ustawy – prawo bankowe, środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT - są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego dotyczącego egzekucji lub zabezpieczenia innych należności niż podatek od towarów i usług. 

<<Umowny zapis o split payment>>

Jeśli zatem podatnik nie posiada majątku pozwalającego przeprowadzić egzekucję, a środki znajdują się na rachunku VAT, to komornik zawiesi czynności egzekucyjne z przyczyny niewystarczającego majątku dla zaspokojenia wierzycieli. 

Środkami z rachunku VAT – przy braku jakichkolwiek roszczeń skarbowych – podatnik może w takim przypadku swobodnie dysponować. Może zatem również dokonywać zapłaty za podatek na rzecz kontrahenta, którego roszczenia komornik nie chce spełnić ze względu na przyjęte zasady pierwszeństwa w spłacie zadłużenia. Nie ma również przeciwwskazań, by wpłata na rachunek VAT kontrahenta przekroczyła wartość wykazanego na fakturze podatku. Takie działanie nie zmusza nabywcy do zwrotnego przelewu pieniędzy z rachunku VAT – może on nimi zacząć dysponować swobodnie dla celów podatkowych.

Rozliczenia tak nadpłaconej kwoty ze strony dłużnika pozostają kwestią rozliczeń pomiędzy stronami, które mogą przykładowo podpisać porozumienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległych płatności (na poczet ceny netto). 

<<Podzielona płatność na rachunek ROR>>

Takie działanie spowodują, że dotychczas przyjęty harmonogram spłat – ustawowych zasad zaspokajania roszczeń wierzycieli, może łatwo zostać zaburzony.  

Nie wpłacisz samodzielnie kwoty na rachunek VAT. Ale kontrahent – omyłkowo może to zrobić

Jedyną bronią ze strony wierzycieli pozostaje brak możliwości samodzielnego wpłacania kwot na rachunek VAT. Może on zostać uznany wyłącznie środkami pochodzącymi z określonych źródeł. Nie ma już jednak problemu, by to kontrahent dłużnika – który miał mu zapłacić – zrobił to na rachunek VAT, nawet w kwocie zawyżonej w stosunku do należnego VAT. W takim przypadku nie należy takiemu kontrahentowi zwracać nadpłaconej kwoty z rachunku VAT. Jednocześnie nadpłacona kwota nie staje się przedmiotem zajęcia komorniczego, a dłużnik może nią dysponować dla celów realizowania płatności czy to na poczet należnego podatku do urzędu, czy to na poczet VAT (albo również należności głównej – ceny nneto, opłaconej jednak „omyłkowo” na rachunek VAT wybranych przez siebie kontrahentów).