Usługi świadczone w ramach cash-pool nie zawsze w ewidencji VAT

04.10.2013 09:00 (aktualizacja: )

04.10 Usługi świadczone w ramach cash-pool nie zawsze w ewidencji VAT

Umowa „cash-poolingu” jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów, z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów.

Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. Przy implementacji systemu zarządzania płynnością finansową - umowy typu cash poolingu, podstawowym celem jest zatem zwiększenie efektywności działalności gospodarczej poszczególnych uczestników systemu, poprzez bardziej wydajne zarządzanie środkami pieniężnymi oraz zmniejszenie kosztów finansowania zewnętrznego. Sposób ujęcia transakcji tego typu w ewidencji VAT uczestnika struktury zależny będzie od określenia miejsca świadczenia usługi, oraz zdefiniowania przedmiotu świadczenia. Jest to o tyle ważne, iż w strukturze uczestniczą często podmioty zagraniczne, banki czy inny podmiot z grupy odpowiedzialny za koordynację struktury.

Ważnym elementem jest także sposób określenia wynagrodzenia z tytułu świadczonych usług. W związku z tym, iż cash-pooling jest strukturą w grupie podmiotów powiązanych i banku, może okazać się, iż podmiot z grupy uczestniczący w strukturze rozliczenia jako Spółka koordynująca proces nie pobiera wynagrodzenia z tego tytułu, powstaje zatem pytanie czy cała aktywność podmiotów struktury cash-poolingowej podlegać będzie opodatkowaniu VAT i według jakiej stawki podatku powinno nastąpić rozliczenie świadczonych usług. Z natury rzeczy usługi związane z techniczną obsługą systemu cash poolingu świadczy na jej rzecz bank. Jeśli bank jest bankiem zagranicznym, istotną kwestią będzie zdefiniowanie miejsca świadczenia usług.

Wykonywane przez bank czynności polegają na: udostępnieniu i prowadzeniu jej konta, dokonaniu przelewu środków z kont Spółek uczestniczących w poolu w celu wyrównania salda do ustalonego poziomu, obsłudze i zapewnieniu dostępu do platformy internetowej zarządzania systemem cash poolingu oraz naliczaniu i wypłacaniu odsetek należnych poszczególnym uczestnikom systemu cash poolingu. Z tytułu ich świadczenia bank otrzymuje wynagrodzenie od Spółki.  Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależy, czy dana usługa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.  Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 28b ust. 1 ustawy, miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n. Miejscem świadczenia, a tym samym miejscem opodatkowania usług świadczonych na rzecz podmiotów krajowych przez bank, który nie posiada na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, stosownie do treści art. 28b ust. 1 ustawy, jest miejsce w którym usługobiorca posiada siedzibę, a zatem Polska.  

W strukturze Cash-poolingu usługi nabywane przez Spółkę uczestniczącą w strukturze usług, nie stanowią czynności wymienionych w art. 43 ust. 15 ustawy VAT, czyli czynności wyłączonych ze zwolnienia od podatku, zatem tego rodzaju usługi korzystają ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy VAT, konieczne jest jednak ujęcie świadczonych usług w ewidencji podatku VAT polskiego uczestnika struktury. Uczestnik ten będzie zobowiązany do wykazywania importu usług świadczonych na jej rzecz przez bank jako usług zwolnionych od podatku.

Bardziej skomplikowane jest zdefiniowanie aktywności koordynatora procesu – spółki z grupy zarządzającej procesem, która często jest podmiotem zagranicznym. W ramach struktury cash poolingu, Koordynator wykonuje na rzecz uczestnika czynności polegające na monitorowaniu i zarządzaniu przedmiotową strukturą. Realizowany jest zatem pierwszy warunek pozwalający na uznanie czynności monitorowania i zarządzania strukturą cash poolingu, za świadczenie usług przez koordynatora na rzecz polskiego uczestnika, w następstwie świadczonych czynności jest on bezpośrednim beneficjentem tych świadczeń. Koordynator zazwyczaj nie pobiera za świadczone przez siebie usługi wynagrodzenia. Nie jest spełniona zatem przesłanka dotycząca wynagrodzenia za wykonywane czynności. W sytuacji gdy w zamian za określone świadczenie wykonywane przez Koordynatora na rzecz Spółki nie otrzymuje on wynagrodzenia za te czynności, nie można mówić o świadczeniu wzajemnym ze strony nabywcy. Opisane powyżej czynności wykonywane na rzecz Spółki przez koordynatora, nie będą stanowiły zatem świadczenia usług w myśl art. 8 ust. 1 ustawy VAT.

Czynności takich nie można uznać również za odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w cyt. powyżej art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy. Przy prawidłowym zdefiniowaniu ról w strukturze cash-poolingowej czynność taka jest związana z działalnością gospodarczą Koordynatora, zatem art. 8 ust. 2 nie znajdzie zastosowania. Wobec faktu, iż czynności monitorowania i zarządzania strukturą wykonywane przez Koordynatora  nie stanowią świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ustawy, w przedmiotowej sprawie nie dojdzie także do importu usług, rozumianego jako świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca. Uczestnik struktury cash-poolingowej nie będzie zatem zobowiązany do wykazywania importu usług świadczonych na jej rzecz przez Koordynatora.

Jacek Kalinowski

Doradca Podatkowy

Russell Bedford Poland Sp. z o.o.