Świadczenie wspierające 2026. Przez opóźnienia WZON można stracić pieniądze za kilka miesięcy

Osoby ubiegające się w 2026 roku o świadczenie wspierające mogą nie otrzymać wyrównania za cały okres oczekiwania na decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. ZUS uzależnia początek wypłaty od daty, od której WZON ustalił co najmniej 70 punktów potrzeby wsparcia. W praktyce oznacza to, że wielomiesięczne postępowanie może pozbawić osobę z niepełnosprawnością świadczenia za czas oczekiwania na rozstrzygnięcie.

Świadczenie wspierające od 70 punktów w 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku o świadczenie wspierające mogą ubiegać się także osoby, które w decyzji WZON otrzymały od 70 do 77 punktów potrzeby wsparcia.

Tym samym zakończył się trzyletni okres stopniowego rozszerzania programu. W 2024 roku świadczenie obejmowało osoby z najwyższymi wynikami punktowymi, w 2025 roku zostało udostępnione osobom posiadającym od 78 do 86 punktów, a od 2026 roku minimalny próg wynosi 70 punktów.

Rozszerzenie grona uprawnionych zbiegło się jednak z problemem długiego oczekiwania na decyzje WZON. Postępowania trwają niekiedy wiele miesięcy, podczas gdy zainteresowani nie mają wpływu na tempo rozpoznania ich spraw.

Jeżeli decyzja zostanie wydana dopiero po kilku miesiącach i będzie obowiązywała od dnia jej wydania, ZUS może odmówić wypłaty świadczenia za wcześniejszy okres.

Problem ten został przedstawiony w interpelacji poselskiej nr 18282 dotyczącej osób z niepełnosprawnościami, które z powodu czasu trwania postępowania nie otrzymują pełnego wyrównania świadczenia wspierającego.

ZUS wypłaci świadczenie od daty wskazanej przez WZON

ZUS stoi na stanowisku, że warunkiem otrzymania świadczenia jest posiadanie ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia w wysokości co najmniej 70 punktów.

Zakład zwraca uwagę, że znaczenie ma nie tylko liczba przyznanych punktów, ale także okres, na jaki zostały one ustalone.

„Kluczowym zatem z punktu widzenia terminem, od którego przysługuje świadczenie wspierające, jest data, od której osobie przyznano określony poziom potrzeby wsparcia” – wskazuje Zakład.

Osoba, która złoży wniosek o świadczenie wspierające w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja WZON stała się ostateczna, może otrzymać wyrównanie. Według interpretacji ZUS wyrównanie nie może jednak obejmować okresu wcześniejszego niż data, od której WZON przyznał uprawniający poziom potrzeby wsparcia.

Oznacza to, że termin złożenia wniosku do WZON nie zawsze będzie początkiem okresu, za który zostaną wypłacone pieniądze.

– Stanowisko ZUS pomija kluczowe rozróżnienie. Decyzja WZON ma charakter deklaratoryjny: potwierdza istniejący stan zdrowia i zakres potrzeb danej osoby, a nie tworzy ich dopiero z dniem wydania dokumentu. Potrzeba wsparcia istniała obiektywnie już w chwili złożenia wniosku. Przyjęcie wykładni prezentowanej przez ZUS prowadziłoby do trudnego do zaakceptowania wniosku, że osoba pozostająca w niezmienionym stanie zdrowia uzyskuje potrzebę wsparcia dopiero w dniu podpisania decyzji przez organ – komentuje Michał Kasprzyk, Wiceprezes Votum Wsparcie S.A.

Dlaczego ZUS nie chce wypłacać świadczenia za cały okres oczekiwania?

Źródłem sporu jest sposób odczytania przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym.

Zgodnie z art. 3 ustawy świadczenie przysługuje osobie, która posiada decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na odpowiednim poziomie. W 2026 roku wymagane jest uzyskanie co najmniej 70 punktów.

Jednocześnie art. 26 ust. 2 ustawy stanowi, że jeżeli wniosek do ZUS zostanie złożony w ciągu trzech miesięcy od wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie tej decyzji.

Literalne brzmienie przepisu może zatem sugerować, że świadczenie powinno przysługiwać od miesiąca złożenia wniosku do WZON, pod warunkiem zachowania trzymiesięcznego terminu na wystąpienie do ZUS.

Zakład przyjmuje jednak inną interpretację. W ocenie ZUS art. 26 ust. 2 określa sposób ustalania terminu wypłaty, ale nie może prowadzić do przyznania świadczenia za czas, w którym dana osoba formalnie nie miała jeszcze ustalonego poziomu potrzeby wsparcia.

„Świadczenie nie może być przyznane za okres, w którym osoba nie ma ustalonego poziomu potrzeby wsparcia na poziomie co najmniej 70 punktów” – wyjaśnia ZUS.

– Uznanie art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym za przepis wyłącznie proceduralny budzi poważne wątpliwości, również w świetle sposobu jego stosowania w latach 2024–2025. Jest to regulacja bezterminowa, skierowana wprost do ZUS i określająca precyzyjne przesłanki ustalenia prawa od wcześniejszego miesiąca, w tym złożenie wniosku do ZUS w ciągu trzech miesięcy od wydania decyzji WZON. Ponadto art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na ZUS obowiązek pobrania z systemu daty złożenia wniosku do WZON. Trudno uznać tę informację za pozbawioną znaczenia dla ustalenia początku prawa do świadczenia – uważa ekspert.

– W analizie przepisów zarówno WZON, jak i ZUS zdają się pomijać także art. 6b⁵ ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis ten wiąże okres obowiązywania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia z okresem, na jaki dana osoba została zaliczona do osób niepełnosprawnych na podstawie ostatecznego orzeczenia. Regulacja ta powinna być uwzględniana przy określaniu okresu, którego dotyczy decyzja WZON, a nie stosowana wybiórczo –wyjaśnia Michał Kasprzyk.

Wnioski składane w 2024 i 2025 roku były traktowane korzystniej

W pierwszych dwóch latach obowiązywania świadczenia wspierającego zastosowanie miały szczególne regulacje przejściowe.

W sprawach wszczętych w 2024 i 2025 roku poziom potrzeby wsparcia mógł zostać ustalony od dnia złożenia wniosku. Dzięki temu nawet decyzja wydana po kilku miesiącach mogła obejmować wcześniejszy okres.

Jeżeli osoba zainteresowana wystąpiła następnie do ZUS w ustawowym terminie, możliwe było otrzymanie świadczenia wraz z wyrównaniem za czas oczekiwania na rozstrzygnięcie WZON.

Z przedstawionego przez Zakład stanowiska wynika, że w przypadku nowych wniosków składanych w 2026 roku podobna zasada nie ma już automatycznego zastosowania.

Jeżeli WZON ustali punkty dopiero od daty wydania decyzji, ZUS może ograniczyć wypłatę właśnie do tego okresu. Zainteresowany nie otrzyma wówczas pieniędzy za miesiące, w których trwało postępowanie.

Jak wskazuje Michał Kasprzyk – Warto podkreślić, że przepisy dotyczące lat 2024–2025 określały przede wszystkim obowiązki WZON i nakazywały zespołom wskazywanie w decyzjach daty związanej ze złożeniem wniosku. Nie ustanawiały ani nie zmieniały art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, który nadal obowiązuje w niezmienionym brzmieniu. Brak analogicznej regulacji odnoszącej się do WZON w 2026 r. może być oceniany jako luka prawna, ale sam w sobie nie powinien prowadzić do pominięcia art. 26 ust. 2 przez ZUS. W przeciwnym razie osoba z niepełnosprawnością ponosi finansowe skutki przewlekłości postępowania, na którą nie miała żadnego wpływu. Zabrakło również szerokiej i czytelnej informacji dla potencjalnych świadczeniobiorców o zmianie praktycznych zasad wypłaty wyrównania

Wniosek w styczniu, decyzja w sierpniu. Ile miesięcy świadczenia przepadnie?

Skutki stanowiska ZUS najlepiej pokazuje przykład osoby, która składa wniosek do WZON w styczniu 2026 roku.

Postępowanie trwa siedem miesięcy, a decyzja zostaje wydana w sierpniu. WZON ustala 75 punktów potrzeby wsparcia, ale wskazuje, że obowiązują one dopiero od dnia wydania decyzji.

Po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia zainteresowany składa wniosek do ZUS przed upływem trzech miesięcy.

Zgodnie z interpretacją Zakładu świadczenie będzie należne od sierpnia, ponieważ dopiero od tego miesiąca osoba formalnie posiada ustalony poziom potrzeby wsparcia wynoszący co najmniej 70 punktów.

Wniosek złożony w styczniu nie doprowadzi zatem do wypłaty świadczenia za okres od stycznia do lipca. Osoba z niepełnosprawnością straci równowartość siedmiu miesięcznych świadczeń, mimo że czas trwania postępowania był całkowicie od niej niezależny.

Czy art. 26 ust. 2 ustawy nadal ma znaczenie?

Przyjęta przez ZUS interpretacja wywołuje pytania o rzeczywistą funkcję art. 26 ust. 2 ustawy.

Przepis ten wyraźnie odwołuje się do miesiąca złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Nie wskazuje przy tym, że ma zastosowanie wyłącznie do spraw rozpoczętych w 2024 lub 2025 roku.

Jeżeli jednak początek wypłaty zawsze miałby zależeć wyłącznie od daty określonej przez WZON, znaczenie tego przepisu zostałoby poważnie ograniczone.

Mógłby być stosowany jedynie wtedy, gdy sam WZON nadałby decyzji skutek od wcześniejszego dnia. W sprawach z 2026 roku, w których punkty są ustalane od daty wydania dokumentu, przepis nie dawałby wnioskodawcy żadnej dodatkowej ochrony.

– Wykładnia prezentowana przez ZUS sprawia, że w odniesieniu do wniosków składanych od 2026 r. art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym zostaje w praktyce pozbawiony samodzielnego znaczenia, mimo że jest przepisem bezterminowym i nie zawiera ograniczenia odnoszącego się wyłącznie do lat 2024–2025 – wyjaśnia Michał Kasprzyk.

Rozstrzygnięcie sporu może wymagać stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zmiany przepisów albo ukształtowania się orzecznictwa sądów rozpoznających odwołania od rozstrzygnięć ZUS.

WZON ustala punkty, a ZUS przyznaje świadczenie

Procedura ubiegania się o świadczenie wspierające składa się z dwóch odrębnych etapów.

Najpierw osoba zainteresowana składa wniosek do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. WZON ocenia zakres potrzebnego wsparcia, przyznaje określoną liczbę punktów oraz wskazuje okres obowiązywania decyzji.

Dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji można wystąpić do ZUS o wypłatę świadczenia. Wniosek złożony zbyt wcześnie, przed ostatecznym zakończeniem postępowania przed WZON, zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia.

ZUS nie bada samodzielnie stanu zdrowia ani zakresu potrzeb osoby z niepełnosprawnością. Nie może także zmienić liczby punktów przyznanych przez WZON. Dane dotyczące punktacji oraz okresu obowiązywania decyzji są pobierane z systemu i stanowią podstawę rozstrzygnięcia Zakładu.

Z tego względu szczególnie ważne jest sprawdzenie daty początkowej już w decyzji WZON. Jeżeli zainteresowany nie zgadza się z okresem, na jaki ustalono poziom potrzeby wsparcia, powinien zakwestionować tę część rozstrzygnięcia na etapie postępowania przed zespołem.

Jak mówi redakcji Wiceprezes Votum Wsparcie S.A. – ZUS wskazuje, że jest związany datą określoną przez WZON. Tymczasem art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym nakazuje uwzględniać datę złożenia wniosku do WZON, którą Zakład samodzielnie pobiera z systemu. Można więc argumentować, że ustawodawca zapewnił ZUS dostęp do tej informacji właśnie po to, aby art. 26 ust. 2 mógł być stosowany niezależnie od daty wskazanej w decyzji WZON. ZUS jest związany przede wszystkim ustawą, dlatego nie powinien pomijać daty złożenia wniosku przy ustalaniu początku prawa do świadczenia.

Jak odwołać się od zbyt późnej daty wypłaty świadczenia?

Dodatkowe wątpliwości wywołuje forma, w jakiej ZUS informuje o przyznaniu świadczenia wspierającego.

W przypadku uwzględnienia wniosku Zakład może nie wydawać klasycznej decyzji administracyjnej. Osoba zainteresowana otrzymuje wtedy informację o przyznaniu świadczenia, jego wysokości oraz terminie wypłaty.

Problem powstaje, gdy wnioskodawca domagał się świadczenia od najwcześniejszego możliwego terminu, a ZUS przyznał je od daty późniejszej.

Samo przekazanie informacji może utrudniać wniesienie odwołania, ponieważ dokument nie zawsze zawiera pouczenie o możliwości skierowania sprawy do sądu. W systemie eZUS nie przewidziano również osobnego formularza służącego zakwestionowaniu wyłącznie początkowej daty wypłaty.

Stanowisko przedstawione przez ZUS nie wyjaśnia szczegółowo, w jaki sposób osoba zainteresowana powinna domagać się formalnego rozstrzygnięcia dotyczącego wcześniejszego okresu.

Nie ulega jednak wątpliwości, że wnioskodawca powinien mieć możliwość uzyskania decyzji w zakresie, w jakim jego żądanie nie zostało uwzględnione.

Co zrobić po otrzymaniu decyzji WZON?

Osoby składające wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia w 2026 roku powinny zwrócić uwagę na dwa elementy decyzji: liczbę przyznanych punktów oraz datę, od której punkty obowiązują.

Jeżeli WZON ustali poziom potrzeby wsparcia dopiero od dnia wydania decyzji, może to spowodować utratę świadczenia za wszystkie wcześniejsze miesiące oczekiwania.

Zastrzeżenia dotyczące tej daty powinny zostać podniesione już w postępowaniu przed WZON. Brak zakwestionowania okresu obowiązywania decyzji może utrudnić późniejsze dochodzenie wyrównania od ZUS.

Po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia należy złożyć wniosek o świadczenie wspierające przed upływem trzech miesięcy. We wniosku warto jednoznacznie wskazać, że świadczenie ma zostać przyznane od najwcześniejszej możliwej daty, w szczególności od miesiąca złożenia wniosku do WZON.

Jeżeli ZUS przyzna pieniądze od późniejszego terminu, zainteresowany powinien wystąpić o wydanie formalnej decyzji w zakresie odmowy wypłaty za wcześniejszy okres.

– Osoby, którym przyznano świadczenie od daty późniejszej niż miesiąc złożenia wniosku do WZON, powinny działać bez zwłoki. Jeżeli ZUS przekazał jedynie informację o przyznaniu świadczenia, należy wystąpić o wydanie decyzji w zakresie odmowy świadczenia za wcześniejszy okres. Po jej doręczeniu można rozważyć wniesienie odwołania do właściwego sądu w terminie miesiąca. Gdy ZUS nie wydaje decyzji, konieczne jest dobranie środka prawnego do konkretnej sytuacji procesowej. Pierwsze orzeczenia w tych sprawach mogą ukształtować linię interpretacyjną i przesądzić o prawach tysięcy osób – komentuje Michał Kasprzyk, Wiceprezes Votum Wsparcie S.A.

Potrzebna jest zmiana przepisów o świadczeniu wspierającym

Obecna praktyka prowadzi do sytuacji, w której finansowe skutki przewlekłości postępowań ponoszą osoby z niepełnosprawnościami.

Wnioskodawca nie ma wpływu na to, czy decyzja zostanie wydana w ciągu kilku tygodni, czy dopiero po wielu miesiącach. Mimo to czas oczekiwania może bezpośrednio przełożyć się na wysokość otrzymanego świadczenia.

Problem można rozwiązać przez jednoznaczne wskazanie w ustawie, że poziom potrzeby wsparcia ustala się co najmniej od dnia złożenia wniosku. Innym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie wyraźnej regulacji, zgodnie z którą świadczenie wspierające przysługuje od miesiąca wystąpienia do WZON, jeżeli zainteresowany zachował trzymiesięczny termin na złożenie wniosku do ZUS.

Ustawodawca może również przesądzić odmienną zasadę i wskazać, że świadczenie przysługuje wyłącznie od daty określonej w decyzji WZON. Takie rozwiązanie powinno jednak wynikać bezpośrednio z ustawy, a nie jedynie z przyjętej przez ZUS interpretacji.

Do czasu zmiany przepisów osoby ubiegające się o świadczenie wspierające w 2026 roku powinny dokładnie analizować otrzymywane rozstrzygnięcia i niezwłocznie kwestionować zbyt późną datę ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. W przeciwnym razie mogą bezpowrotnie stracić świadczenie należne za kilka miesięcy oczekiwania.