Odpowiedzialność materialna pracowników

30.06.2014 10:00 (aktualizacja: )

30.06 Odpowiedzialność materialna pracowników

Kiedy i w jakim zakresie pracodawca może żądać ode mnie naprawienia szkody w postaci pokrycia kosztów naprawy maszyny? Odpowiedź na zagadnienie znajduje swoje odzwierciedlenie w dziale piątym Ustawy Kodeks Pracy – Odpowiedzialność materialna pracowników (art. 114 – 123).

Wedle tych przepisów pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną jednakże tylko i wyłącznie w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda. Oznacza to, iż szkoda wyrządzona pracodawcy musi zostać wyrządzona „nie specjalnie”. W każdym przypadku to na pracodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody.

W razie wyrządzenia szkody przez kilku pracowników każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody, stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości ustalenia stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody na swoją rzecz, to w takim wypadku pracownicy odpowiadają za wyrządzoną szkodę solidarnie tzn. w równych częściach. Wynika to wprost z artykułu 117 Kodeksu pracy, który stanowi, iż pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia.

Nie jest również możliwe, aby pracodawca dowolnie określał wysokość odszkodowania jakie musi otrzymać od pracownika za wyrządzoną szkodę. Odszkodowanie ustala się bowiem w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Jeżeli naprawienie szkody następuje na podstawie ugody zawartej pomiędzy pracodawcą i pracownikiem, wysokość odszkodowania może zostać obniżona. Uwzględnienia się przy tym wszystkie okoliczności zaistniałej sprawy, czyli powstania szkody, a w szczególności stopnia winy pracownika i jego stosunku do obowiązków pracowniczych. Przy uwzględnieniu okoliczności wymienionych powyżej wysokość odszkodowania może być także obniżona przez sąd pracy, jeżeli sprawa taka trafi pod jego rozstrzygnięcie. Dotyczy to również przypadku, gdy naprawienie szkody następuje na podstawie zawartej ugody sądowej, która w razie niewykonania przez pracownika, podlega wykonaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, po nadaniu jej klauzuli wykonalności przez sąd pracy. Sąd pracy odmówi nadania klauzuli wykonalności ugodzie, jeżeli ustali, że jest ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego.

Nie zawsze też to pracownik zobowiązany jest do naprawienia szkody lub zapłaty odszkodowania. W razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Pracownik ponosi jednakże odpowiedzialność materialną wobec pracodawcy, który przepisami kodeksu pracy był zobowiązany naprawić wyrządzoną przez pracownika szkodę.

Pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, a w szczególności nie odpowiada za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka.

Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości.

Justyna Długosz
Specjalista ds. kadr i płac
Kancelaria Podatkowa e-bilans