Wakacje sprzyjają pomysłom na dodatkowy zarobek. Nad morzem pojawiają się stoiska z biżuterią, w górach przewodnicy oferują krótkie wycieczki, a w miejscowościach wypoczynkowych właściciele sprzętu zaczynają wynajmować rowery lub kajaki. Sezonowość nie oznacza jednak, że taka aktywność pozostaje poza prawem. Zanim pojawi się pierwszy klient warto ustalić, czy wystarczy działalność nierejestrowana, czy trzeba już założyć firmę.
Od 1 stycznia 2026 roku limit działalności nierejestrowanej jest liczony kwartalnie, a nie miesięcznie. Wynosi 225 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 10 813,50 zł przychodu na kwartał. Dla twórczyni ręcznie robionych kapeluszy oznacza to, że słabszy lipiec i bardzo dobry sierpień nie muszą być oceniane oddzielnie – znaczenie ma suma przychodów osiągniętych w danym kwartale kalendarzowym.
Jak zaznacza Karolina Kasprzyk, Lider Zespołu Księgowego z CashDirector S.A.:
– Zmiana sposobu liczenia limitu jest szczególnie ważna dla działalności sezonowych, w których sprzedaż z natury rozkłada się nierównomiernie. Osoba prowadząca wypożyczalnię sprzętu wodnego może intensywniej pracować w lipcu i sierpniu, kiedy zainteresowanie jest największe, a we wrześniu liczyć się z mniejszymi wpływami. Warunkiem zachowania statusu działalności nierejestrowanej jest jednak to, aby łączny przychód należny w kwartale nie przekroczył limitu. Nowe rozwiązanie daje większą elastyczność, ale wymaga regularnego kontrolowania sprzedaży.
Dla kogo działalność nierejestrowana
Działalność nierejestrowana może być dobrym rozwiązaniem dla osoby, która chce przetestować wakacyjny pomysł bez wpisu do CEIDG. Dotyczy to na przykład fotografa wykonującego latem pojedyncze sesje rodzinne w plenerze. Trzeba jednak spełnić warunki ustawowe, w tym co do zasady nie prowadzić działalności gospodarczej przez ostatnie 60 miesięcy oraz pilnować limitu przychodu należnego, a nie dochodu po odjęciu wydatków.
Liczy się przychód, a nie zarobek „na czysto”
To rozróżnienie ma duże znaczenie szczególnie w gastronomii. Osoba sprzedająca lemoniadę na lokalnych wydarzeniach może wydać sporą część wpływów na owoce, kubki i opłatę za stoisko, ale koszty te nie zmniejszają limitu działalności nierejestrowanej. Bierze się do niego przychód, natomiast wydatki można uwzględnić później przy rozliczeniu podatku dochodowego, pod warunkiem ich prawidłowego udokumentowania.
Przekroczenie limitu oznacza rejestrację
Kwartalny limit lepiej odpowiada specyfice sezonowego biznesu, ale nie jest pulą, którą można kontrolować dopiero po wakacjach. Instruktorka jogi prowadząca zajęcia na plaży powinna na bieżąco zapisywać każdą należną opłatę i kontrolować łączną wartość sprzedaży. Po przekroczeniu limitu jej aktywność staje się działalnością gospodarczą, co oznacza konieczność dokonania wpisu do CEIDG w ciągu 7 dni.
Prawa klienta przy drobnej sprzedaży
Niewielka skala działalności nie zwalnia z obowiązków wobec konsumentów. Rękodzielnik oferujący świece na letnim jarmarku powinien podawać ceny, prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży i na żądanie klienta wystawić dokument sprzedaży. Odpowiada także za zgodność produktu z umową i nie może odrzucić reklamacji tylko dlatego, że nie prowadzi zarejestrowanej firmy.
Kasa fiskalna może być potrzebna
Działalność nierejestrowana nie oznacza automatycznie sprzedaży bez paragonów. Osoba wytwarzająca rękodzieło i sprzedająca je okazjonalnie na letnich straganach powinna sprawdzić, czy może korzystać ze zwolnienia z kasy fiskalnej. Zależy to między innymi od rodzaju sprzedawanych produktów, wysokości sprzedaży i sposobu zapłaty, a część czynności jest wyłączona ze zwolnień bez względu na skalę działalności.
Żywność to dodatkowe formalności
W branży spożywczej dochodzą jeszcze wymagania sanitarne. Domowy cukiernik, który chce sprzedawać ciasta lub gofry podczas imprez plenerowych, powinien wcześniej sprawdzić zasady produkcji i sprzedaży żywności, dokonać wymaganych zgłoszeń oraz uzyskać zgodę organizatora albo właściciela terenu. Działalność nierejestrowana upraszcza formalności związane z zakładaniem i prowadzeniem firmy, ale nie zastępuje zezwoleń wymaganych w konkretnej branży.
Wypożyczalnia to nie tylko pobieranie opłat
Podobnie jest w turystyce i rekreacji. Osoba wypożyczająca deski SUP powinna zadbać o ewidencję opłat, regulamin, stan techniczny sprzętu, zasady odpowiedzialności oraz czytelną informację o cenie i kaucji. Jeżeli przyjmuje rezerwacje i zbiera dane klientów, musi również pamiętać o obowiązkach związanych z ich ochroną.
Sprzedaż internetowa ma własne zasady
Inne obowiązki mogą dotyczyć sprzedaży przez internet. Projektantka plakatów oferująca wakacyjne grafiki za pośrednictwem mediów społecznościowych zawiera z klientami umowy na odległość. Powinna więc przekazać informacje o sprzedawcy, płatności, reklamacji i – gdy ma ono zastosowanie – prawie odstąpienia od umowy. W przypadku plików cyfrowych znaczenie ma również sposób wyrażenia zgody na dostarczenie treści przed upływem terminu na odstąpienie.
Brak wpisu do CEIDG nie oznacza braku podatku
Działalność nierejestrowana nie jest działalnością nieopodatkowaną. Korepetytor językowy prowadzący wakacyjne kursy dla osób wyjeżdżających za granicę powinien wykazać dochód w zeznaniu rocznym, przechowywać dowody poniesionych kosztów i dokumentować sprzedaż. Brak wpisu do CEIDG oznacza uproszczone obowiązki, a nie całkowity brak ewidencji i rozliczeń.
Test przed założeniem firmy
Działalność nierejestrowana pozwala sprawdzić, czy sezonowy pomysł ma szansę przerodzić się w trwały biznes. Instruktor sportowy może w trakcie lata ocenić zainteresowanie klientów, sprawdzić akceptowany poziom cen i przekonać się, czy jest gotowy na regularną obsługę rezerwacji.
– Działalność nieewidencjonowana to bezpieczny i legalny sposób na przetestowanie rynku przed zarejestrowaniem firmy. Jeden wakacyjny sezon może pokazać, czy oferta rzeczywiście znajduje odbiorców i czy przedsiębiorca radzi sobie z organizacją sprzedaży, dokumentacją oraz obsługą klientów. Jeżeli popyt okaże się większy, naturalnym krokiem może być założenie działalności gospodarczej już w kolejnym kwartale lub wcześniej, po przekroczeniu obowiązującego limitu – podkreśla Karolina Kasprzyk.
Wakacyjny biznes warto więc rozpocząć od prognozy przychodów, sprawdzenia formalności właściwych dla branży i przygotowania sposobu ewidencjonowania transakcji. Dla osoby wynajmującej przyczepę kempingową taka krótka analiza może przesądzić, czy wystarczy działalność nierejestrowana, czy bezpieczniej od razu zarejestrować firmę.
Nie tylko działalność nierejestrowana
Działalność sezonowa nie jest osobną formą prawną prowadzenia biznesu. Przedsiębiorca, który wie, że skala wakacyjnej sprzedaży przekroczy limit działalności nierejestrowanej, może zarejestrować jednoosobową działalność gospodarczą, a po zakończeniu sezonu ją zawiesić. Takie rozwiązanie sprawdzi się na przykład w wypożyczalni sprzętu wodnego, punkcie gastronomicznym lub firmie organizującej letnie wycieczki. Firma może także pozostać aktywna przez cały rok, zwłaszcza gdy poza sezonem przyjmuje rezerwacje, przygotowuje ofertę i zawiera umowy na kolejne wakacje. Jeżeli przedsięwzięcie prowadzi kilka osób, możliwe jest założenie spółki. Z kolei osoba pracująca sezonowo na rzecz hotelu, restauracji czy organizatora wydarzeń może wykonywać swoje obowiązki na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej, bez zakładania własnej firmy.
Forma sezonowej aktywności zarobkowej może być różna. Warto dopasować ją do skali przedsięwzięcia, aby jak najlepiej wykorzystać potencjał letniego sezonu.
Źródło: informacja prasowa